“ဆိုေရးရွိကဆိုႏိုင္ၾကေသာ” (တနည္း) “ၿဖစ္ေပၚေၿပာင္းလဲမွုမ်ား ၿပည့္ႏွက္ေနေသာ” ေခတ္တခုဆီသို႔ ေမာင္မိုးညိဳတို႔အပါအ၀င္ ၿပည္သူအားလံုးက အရွိန္အဟုန္ၿဖင့္ခ်င္းနင္း ၀င္ေရာက္ ေနၾကၿပီဟုဆိုရေပမည္။ တစ္ႏွစ္လည္သား သာသာကာလအတြင္း ဒီမိုကေရစီေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ရွိ လာေသာ စစ္အစိုးရတၿဖစ္လဲ၊ ၿမန္မာအစိုးရ၏ သတင္းသစ္မ်ား ယေန႔မီဒီယာေလာကတြင္ ပလူပ်ံေအာင္ ေနရာယူေနေသာအခ်ိန္ဟုလည္းဆိုရမည္။
ၿပီးခဲ့ေသာ ဇြန္ (၂၅)ရက္က ၿမိဳ့ေတာ္သစ္ေနၿပည္ေတာ္၏ သဂၤဟဟိုတယ္တြင္ က်င္းပခဲ့ေသာ လူမွုေရးကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မွု ဆိုင္ရာႏိုင္ငံလံုးညီလာခံသို႔ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတဦးသိန္းစိန္ ကိုယ္တိုင္တက္ေရာက္ၿပီး၊အားတက္သေရာပါ၀င္ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။
လက္ရွိႏိုင္ငံတကာတြင္က်င့္သံုးေနေသာ social protection ေခၚ social security systems မ်ားကိုၾကည့္ပါက အစိုးရအေနၿဖင့္ မိမိၿပည္သူလူထုတရပ္လံုးကို အေကာင္းဆံုးၿဖစ္ႏိုင္ေစမည့္အစီအမံမ်ားခ်မွတ္ရာတြင္၊ အစိုးရကိုယ္တိုင္က ဌာနၾကီးတခု (agency) အေနၿဖင့္ကိုင္တြယ္စီမံသည္မွာ မွန္ကန္ေသာ္လည္း၊ လြတ္လပ္ေသာစီမံခန့္ခြဲမွုစနစ္ က်င့္သံုးခြင့္အၿပည့္ရွိၾကသည့္အၿပင္၊ လူထုကမိမိတို႔အလိုရွိေသာ ၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲမွုမ်ားကို ဆိုင္ရာမဲဆႏၵနယ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွတဆင့္တင္ၿပေၿပာင္းလဲခြင့္ရွိၾကၿခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းစနစ္၏ ရံပံုေငြ fund ကိုလည္း ေစ်းကြက္ပကတိအေၿခအေနႏွင့္လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိေစႏိုင္သည့္ စံႏွုန္းခ်ိတ္ဆက္မွုႏွင့္ အၿပန္အလွန္ ထိန္းေၾကာင္းမွုမ်ားရွိသၿဖင့္ အေၿခခိုင္မာေသာ အေနအထားရရွိေစႏိုင္သည္ကိုေတြ႔ရသည္။
အေရးၾကီးသည္ကား၊ စနစ္ယႏၱရားၾကီးတခုလံုးကိုစီမံခန့္ခြဲမွုႏွင့္ ေငြေၾကးကိုင္တြယ္မွုတြင္အစိုးရမွ ၀င္ေရာက္ပါ၀င္ခ်ယ္လွယ္ၿခင္း မွကင္းႏိုင္သမွ်ကင္းရန္လိုအပ္ေပသည္။ အစိုးရဟူသည္ကားမိမိတိုၿပဌာန္းလိုက္ေသာ၊ ဥပေဒႏွင့္နည္းဥပေဒမ်ား တြန္းအားေပးရန္ (enforce) ႏွင့္လႊမ္းၿခံဳအက်ိဳးသက္ေရာက္မွု (monitoring of coverage impact) ကို ေစာင့္ၾကည့္စိစစ္ရန္သာၿဖစ္ပါသည္။

လက္ရွိက်င့္သံုးေနေသာအေမရိကႏိုင္ငံ၏ social security system ႏွင့္အၿခားမိသားစုလံုၿခံဳေရးအစီအစဥ္မ်ား
၁၉၃၀ ၀န္းက်င္ေလာက္ၿဖစ္ပြားခဲ့ေသာစီးပြားေရးကပ္ၾကီးၿပီးေနာက္ သမၼတရုစဘဲ့လ္အစိုးရ၏ တြန္းအားေပးမွုေၾကာင့္  (၁၉၃၅)ခုႏွစ္ကေပၚေပါက္လာေသာ social security system fund သည္ကမၻာတြင္သာမက အေမရိကတြင္ပါသမိုင္း၀င္အၾကီးမားဆံုး trust fund အၿဖစ္၊ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ အၿငိမ္းစားမ်ားႏွင့္တကြမသန္မစြမ္းသူမ်ားကို အၿငိမ္းစားေထာက္ပံ့မွုႏွင့္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုမ်ားကို ယေန႔တိုင္ေပးေနႏိုင္ၿပီၿဖစ္ပါသည္။ social security system ေပၚေပါက္လာေသာသမိုင္းေၾကာင္းကိုၾကည့္ပါကလည္းအေမရိကလိုႏိုင္ငံၾကီးပင္လ်င္ ဆန္ုက်င္ကန့္ကြက္မွုအေထာက္အထားမ်ားစြာ ရွိခဲ့သည္ဆိုသည့္အခ်က္ေတြ႔ရသည္။
၀င္ေငြရွိသူတိုင္း (အစိုးရပုဂၢလိက၀န္ထမ္းမ်ား ႏွင့္ကိုယ္ပိုင္စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအားလံုး) ကမိမိ၀င္ေငြ၏ (၆%) ခန့္ကိုယင္းရံုပံုေငြသို႔မၿဖစ္မေနထည့္သြင္းၾကရသည္။ အသက္(၆၂)ႏွစ္ၿပည့္လ်င္စတင္ခံစားခြင့္ရွိေသာ္လည္း၊ လက္ရွိအေနအထားအရ (၆၆ႏွစ္ခြဲ) ၿပည့္မွသာလ်င္ မိမိအက်ိဳးခံစားခြင့္ကိုရာႏွုန္းၿပည့္ရႏိုင္မည္ၿဖစ္သည္။ ယင္းအစီအစဥ္မွာလည္းလာမည့္(၂၀၃၃)ခုႏွစ္တြင္ ရံပံုေငြေလ်ာနည့္းက်ဆင္းလာမွုေၾကာင့္ ရရွိခံစားသင့္ေသာ ခံစားခြင့္ထဲမွ (၇၅%)ေလာက္ကိုသာခံစားခြင့္ ရွိႏိုင္ၾကေတာ့မည့္ၿဖစ္သၿဖင့္၊ လူထုႏွင့္အစိုးရအၾကားစိုးရိမ္မကင္းမွုႏွင့္အၿငင္းပြားမွုမ်ား ေပၚေပါက္ လာၿပီၿဖစ္ပါသည္။
နားလည္မွုလြဲမွားေနေသာအခ်က္ကား၊ social security fund ကို အစုရွယ္ရာ stock အၿဖစ္ထင္မွတ္မွားၾကၿခင္းၿဖစ္သည္။ ယင္း fund ကို အတိုးပြားႏိုင္ေသာ ရံပံုေငြအၿဖစ္ထင္မွတ္မွားၾကၿခင္း ပင္ၿဖစ္သည္။ ယင္း fund ေပၚေပါက္လာေသာအေၾကာင္းရင္းခံကိုစိစစ္ေလ့လာၾကည့္ပါက၊ ေခတ္အဆက္ဆက္စီးပြားပ်က္ကပ္ၾကံဳတိုင္း မိသားစုဘ၀လံုၿခံဳမွုကိုအာမခံေလာက္ေသာအစီအမံအၿဖစ္ တကယ္ရွိလိုပါက၊ ယငး္ရံပံုေငြကိုေရာင္းကုနု္ပစၥည္း အၿဖစ္သတ္မွတ္၍မရႏိုင္ဆိုသည့္ အေၿခခံမူ၀ါဒကို နားလည္ထားၾကဖို႔ပင္ၿဖစ္သည္။
စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားအေပၚမ်ားစြာအမွီသဟဲၿပဳေနေသာ Republican Party မွ ဤရံပံုေငြကို privatize ပုဂၢလိထံလြဲေၿပာင္းရန္ၾကိဳးစားအားထုတ္မွုမ်ားရွိေနေသာ္လည္း၊ လက္ရွိအက်ိဳးခံစားခြင့္လက္ေတြ႔ရေနၾကသူေတြအားလံုးကယင္းအၾကံအစည္၏ဆိုးၾကိဳးေနာက္ဆက္တြဲၿဖစ္သည့္၊ ေစ်းကြက္အေပၚအေၿခခံေသာစီးပြားေရးမတည္မၿငိမ္နိုင္မွုက ယင္းတို႔၏ဘ၀ကိုၿခိမ္ေၿခာက္ႏိုင္ ေၾကာင္း တြက္ခ်က္မိသၿဖင့္အၿပင္းအထန္ဆန့္က်င္မွုမ်ားရွိေနသည္။ လက္ရွိအေၿခအေနအရယင္းလာမည့္အခက္အခဲကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ရန္မွာ၊ ပင္စင္အၿငိမ္းစားယူၿပီးသည့္တိုင္ယင္းရံပံုေငြ အက်ိဳးခံစားခြင့္ကို ရာႏွဳန္းၿပည့္ထုတ္ယူ ႏိုင္မည့္သက္တမ္းကိုႏွစ္အလိုက္တိုးၿမွင့္ သြားရန္ပင္။ ဤခံစားခြင့္ကိုလည္းမိမိလုပ္သက္၊ ထည့္၀င္ေၾကးပမာဏ တို႔အေပၚတြက္ခ်က္ၿပီး  unit မ်ားအၿဖစ္သတ္မွတ္ထားသည္။ အနည္းဆံုး (၄၀)ယူနစ္ၿပည့္လ်င္ခံစားခြင့္ ထုတ္ယူႏိုင္ၿပီဆိုေသာ္လည္း၊ အသက္ကန့္သတ္ခ်က္ၿဖင့္ပညတ္ထားသည္။
အၿခားခံစားခြင့္တခုကား Medicare ေခၚအစိုးရကၾကီးၾကပ္ေသာက်န္းမာေရးအာမခံစနစ္ၿဖစ္သည္။ မိမိ၀င္ေငြထဲမွ (၃%)ေလာက္ပမာဏ၀င္ေငြရွိသူတိုင္းကယင္းသီးသန့္ရံပံုေငြသို႔ထည့္၀င္ၾကရၿပီး၊ အသက္(၆၅)ၿပည့္သူတိုင္းမိမိတြင္ကိုယ္ပိုင္က်န္းမာေရးသီးသန့္ရွိရွိမရွိရွိ ခံစားခြင့္ရွိေသာ အာမခံစနစ္ၿဖစ္သည္။ ႏွစ္အလိုက္ၾကီးၿမင့္လာေသာေဆးကုသစရိတ္၊ပစၥည္းစရိတ္ၾကီးၿမင့္မွု၊ ေငြေၾကးေဖါင္းပြမွု ႏွင့္ ရွုတ္ေထြးလွေသာ Medicare စနစ္အေပၚၿခိမ္းေၿခာက္ေ၀ဖန္မွုမ်ားတစႏွင့္တစမ်ားၿပားလာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အသက္ ၾကီးရင့္လာသည္ႏွင့္အမွ်၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုလိုအပ္လာေသာသက္ၾကီးမ်ားက ေစာဒကတက္လိုမွုမ်ား ရွိေသာ္လည္း၊ ေနာက္ထပ္ပိုမိုေကာင္းမြန္ၿပည့္စံု၍၊ အပူအပင္ကင္းမဲ့ေသာ ေစာင့္ေရွာက္မွုစနစ္ မေပၚေပါက္ႏိုင္ေသးသ၍၊ လက္ရွိစနစ္ကိုအထိခိုက္ခံလိုၿခင္းမရွိၾကေပ။ ဤစနစ္ခံစားခြင့္ကိုအသက္ (၆၅) တြင္စတင္ႏိုင္ေၾကာင္းလက္ရွိၿပဌာန္းထားသည့္အၿပင္၊ ယင္းအသက္မေရာက္မွီ (၃)လေလာက္ကတည္းက နီးစပ္ရာ social security ရံုးမ်ား(သို႔) internet မွစာရင္းမသြင္းမေနစာရင္းသြင္းၾကရန္ႏွိဳးေဆာ္ထားသည္။
ဗဟိုအစိုးရႏွင့္ၿပည္နယ္အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားအတြက္ အၿငိမ္းစားပင္စင္ စနစ္ (retirement pension for federal and local governments) ကို အေမရိကတြင္လက္ရွိ က်င့္သံုးေနေသာ္လည္း၊ လံုေလာက္ႏိုင္မည့္ပင္စင္ပမာဏမရွိၿခင္းေၾကာင့္၊ ပုဂၢလိကက႑တြင္တြင္က်ယ္စြာ အသံုးၿပဳလည္ပါတ္ေနေသာ၊ retirement program တခုၿဖစ္သည့္ 401k ေခၚ အခြန္ဌာနၾကီးအက္ဥပေဒပုဒ္မ တခုကတီထြင္ၿပဌာန္းထားေသာ(သို႔) သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚသည့္ အစီအစဥ္တြင္ပါ၀င္ေနၾကၿပီၿဖစ္သည္။
အလုပ္သမားေရာအလုပ္ရွင္ပါထည့္၀င္ရသလို၊ ယင္းအေပၚအခြန္ေကာက္ခံၿခင္းကို၊ ေပးသြင္းေနစဥ္ကာလ အတြင္းကင္းလြတ္ထားသၿဖင့္ ေခတ္စားေသာ အစီအမံတခုၿဖစ္ေနသည္။ မိမိ၀င္ေငြမွ (၁% မွ ၁၀%)အထိ ထဲ့၀င္ၾကသည္ကိုေယဘူယ်အားၿဖင့္ ၿမင္ေနရေသာ္လည္း၊ ထိုထက္ပိုမိုထည့္၀င္ခြင့္ကို၊ ပမာဏသတ္မွတ္ခ်က္ တခု (contribution cap) ႏွစ္စဥ္သတ္မွတ္၍ ခြင့္ၿပဳထားသည္။ အစိုးရကခ်မွတ္ေသာ social security income ႏွင့္ကြာၿခားခ်က္ကား၊ ထဲ့၀င္ေငြကို ေခတ္ကာလေစ်းႏွဳန္းအတက္အက်ေပၚအေၿခခံေသာ stock/bond စေသာ ရံပံုေငြအရ၀င္ေငြအတိုးပြားႏိုင္သလို၊ စီးပြားေရးအေၿခခံေပၚမူတည္၍၊ မိမိထည့္၀င္ေသာ ရင္းႏွီးေငြ တန္ဘိုး ဆံုးရွံးမွုမ်ားၿဖစ္ေပၚႏိုင္သည္။ မိမိထည့္၀င္ေသာရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံေငြကိုအသက္ (၅၉ႏွစ္ခြဲ)တြင္ စတင္ထုတ္ယူ သံုးစြဲခြင့္ရွိသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္မွ ထုတ္ယူေသာေငြကို၊၀င္ေငြအၿဖစ္သတ္မွတ္သၿဖင့္ အခြန္ေကာက္ခံမွု ရွိေသာ္လည္း၊ သက္ၾကီးပင္စင္စားမ်ားအတြက္သတ္မွတ္ေသာ အခြန္ႏွဳန္းထားသက္သာမွုေၾကာင့္၊ အက်ိဳးအလြန္ရွိေသာ အစီအမံတခုဟုဆိုရမည္။ ထူးၿခားခ်က္တခုကား အလုပ္ရွင္မ်ားကလည္း မိမိအလုပ္သမားမ်ားထဲ့၀င္ေသာ ရင္းႏွီးမွုပမာဏကိုလိုက္၍၊ တန္းတူထဲ့၀င္မွုကိုအတိုင္းအတာတခုအထိ လုပ္ေပးၾကသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ (matching contribution) ယင္းကား 401k ၏ဆြဲေဆာင္မွုရွိေသာ အစီအစဥ္ၿဖစ္သလို၊ ယင္းထည့္၀င္ခြင့္ရရွိေသာ အလုပ္ရွင္မ်ားအေနၿဖင့္ယင္းထဲ့၀င္ပမာဏအေပၚအခြန္ ကင္းလြတ္ခြင့္ရၾကသၿဖင့္၊ အလုပ္ရွင္မ်ားအတြက္ လည္းအဆင္ေၿပသည္။

စင္ကာပူႏိုင္ငံ၏လူမွုေရးေစာင့္ေရွာက္မွုအစီအစဥ္ (Provident fund system)
(၁၉၅၃)ေလာက္ကစတင္ခဲ့ေသာ CPF ေခၚ Central Provident Fund ကားအာရွတြင္စံနမူယူေလာက္ေသာ ရွင္းလင္းပီၿပင္သည့္ မိသားစုဖူလံုေရးစနစ္ၾကီး တခုၿဖစ္သည္။ မိသားစုတိုင္းအိမ္ပိုင္ဆိုင္ခြင့္အစီအစဥ္၊ Medisave ေခၚက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုအာမခံ၀ယ္ယူႏိုင္ေသာစနစ္၊ သက္ၾကီးပင္စင္ခံစားေငြစုေဆာင္းမွု အစီအစဥ္အၿပင္၊ ပညာေရးအတြက္လိုအပ္ေသာ အသံုးစရိတ္အတြက္ပါစီမံေပးေသာ ဥပေဒၿပဌာန္းခ်က္ၾကီး ၿဖစ္သၿဖင့္၊ လက္ေတြ႔က်သည္သာမက၊ အေနာက္ႏိုင္ငံၾကီးမ်ားထက္သာလြန္ေသာအခ်က္မ်ားေတြ႔ရသည္။
ထည့္၀င္ေငြပမာဏေပၚမူတည္၍ ရာႏွုန္းအလိုက္ေဖၚၿပပါရွိထားသည့္၊ က်န္းမာေရး၊ပညာေရး၊ ပင္စင္ရံပံုေငြ မ်ားထဲသို႔ေရာက္ရွိသြားသည္။ ထည့္၀င္ေငြအေပၚအခြန္ကင္းလြတ္ထားေသာ္လည္းၿပန္လည္ ထုတ္ယူေသာအခါ ေလ်ာ့နည္း
ေသာအခြန္ႏွဳန္းၿဖင့္ေကာက္ခံမွုစနစ္ၿပဳလုပ္ထားသည္။ အၾကမ္းဖ်င္းအားၿဖင့္ အသက္ (၅၅)ၿပည့္လ်င္မိမိထည့္၀င္ေငြမ်ားကိုစတင္ထုတ္ယူသံုးစြဲခြင့္ၿပဳထားသည္။ ထူးၿခားခ်က္တရပ္ကား မိမိရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံေသာေငြေၾကးပမာဏရာႏွုန္းအခ်ိဳ့ (၁၀-၂၀% ခန့္ေလာက္)ကို ယင္း fund ထဲမွအလြန္ သက္သာေသာ အတိုးႏွဳန္းၿဖင့္ထုတ္ေခ်းခြင့္ၿပဳထားသၿဖင့္၊ စကႍာပူႏိုင္ငံသားမ်ားအေနၿဖင့္ ကိုယ္ပိုင္ကြန္ဒိုမီနီယံ မ်ားၿဖင့္ေနထိုင္နိုင္ၾကသလို၊ အဆင့္ၿမင့္ေသာ ပညာမ်ားဆက္လက္သင္ၾကားခြင့္ရရွိၾကၿခင္းပင္ၿဖစ္သည္။ ဤအစီအမံကို Central Provident Fund အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔ၾကီးက အစိုးရကခ်မွတ္ေသာ ဥပေဒ၊ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့့္ရွုမွုေအာက္မွ လြတ္လပ္စြာစီမံခန့္ခြဲသည္ကိုေတြ႔ရသည္။

ၿမန္မာႏိုင္ငံ၏လတ္တေလာလူမွုေရးကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မွုအေၿခအေန တေစ့တေစာင္း
ေဖၚၿပခဲ့ေသာၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္လက္ရွိက်င့္သံုးေနေသာအစီအမံသည္၊ အမွန္တကယ္အားၿဖင့္ အေမရိကႏိုင္ငံ တြင္ social security စနစ္စတင္သြတ္သြင္းၿပီး ဆယ္စုႏွစ္မၿပည့္တၿပည့္အခ်ိန္ကစတင္ခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ၿပီး၊ စကၤာပူႏိုင္ငံႏွင့္မေရွးမေႏွာင္း ကာလ (၁၉၅၄)တြင္စတင္ခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ေသာ္လည္း၊ ပီၿပင္ဖြံ့ၿဖိဳးမွု၊ တိုးခ်ဲ့လႊမ္းၿခံဳမွု မရွိေၾကာင္း၀မ္းနည္းဘြယ္ေတြ႔ရသည္။
social protection ကိုတြန္းအားေပးရုပ္လံုးေပၚေစေသာ ဌာနၾကီးမ်ား အေနၿဖင့္ အလုပ္သမား၀န္ၾကီးဌာန ေအာက္ရွိ လူမွုဖူလံုေရးအဖြဲ႔ ႏွင့္ လူမွု၀န္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရး ႏွင့္ ၿပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၀န္ၾကီးဌာနေအာက္ရွိ လူမွု၀န္ထမ္းဦးစီးဌာန (၂)ခုေလာက္သာေတြ႔ရပါသည္။
(၁၉၂၃) ခုႏွစ္တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ လယ္ယာလုပ္သားမ်ားအတြက္ လူမွုဖူလံုေရးအက်ိဳးခံစားခြင့္ဥပေဒကား ယေန႔အထိအသက္၀င္လ်က္ရွိေနေသးေသာ္လည္းယင္းဥပေဒ၏ လႊမ္းၿခံဳအက်ိဳးသက္ေရာက္မွုကားသံသယၿဖစ္
ဘြယ္ရွိသည္။ ေမာင္မိုးညိဳမွတ္မိသေလာက္၊ ရန္ကုန္တာေမြၿမိဳ့နယ္ရွိ အလုပ္သမားေဆးရံုၾကီးႏွင့္ မႏၱေလးေတာင္ႏွင့္ယွဥ္ၿပိဳင္ဖြင့္လွစ္ေဆာင္ရြက္ေနေသာ အလုပ္သမားေဆးရံုၾကီး (၂)ခုအပါအ၀င္၊ ၿမိဳ့ၾကီးအခ်ိဳ့ (၁၀၀)ေက်ာ္ေလာက္ရွိ လူမွုဖူလံုေရးေဆးေပးခန္းမ်ားကသာ ေဒသတြင္းရွိ ၀န္ထမ္းမ်ားကိုသာ လႊမ္းၿခံဳေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မွုေပးနိုင္ေသးသည္ကိုေတြ႔ရသည္။
လက္ရွိအစီအမံတြင္ပါ၀င္ေသာ ေစာင့္ေရွာက္မွုက႑မ်ားကိုေလ့လာၾကည့္ပါက နာမက်န္းေစာင္ေရွာက္မွု၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္မွု ႏွင့္မီးဖြားၿခင္း။ ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရၿခင္းတို႔အတြက္ခံစားခြင့္ေပးၿခင္းတို႔အတြက္သာသတ္မွတ္ၿပဌာန္း ခ်က္မ်ားရွိၿပီး မိသားစုတခုလံုးအတြက္တသက္တာဖူလံုေအးခ်မ္းေရးအတြက္လိုအပ္ေသာ၊ သက္ၾကီးေငြေၾကးခံစားခြင့္၊ သက္ၾကီးက်န္းမာေရးေစာင္ေရွာက္မွု၊ ပညာေရး၊ မိသားစုစနစ္ေနထိုင္ေပ်ာ္ရႊင္သာယာေရးအတြက္ အစီအမံမ်ားပါ၀င္ၿခင္းအလ်င္းမရွိသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ မိမိ၀င္ေငြ၏ (၁ ဒႆမ ၅%) ကိုထည့္၀င္ၾကရသည္။ အေတာ္မ်ားမ်ားက မိမိလစာထဲမွာၿဖတ္ခံရမွန္းပင္မသိေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။ မိမိအလုပ္လုပ္ခဲ့ေသာ လုပ္သက္အနဲဆံုးရက္သတၱ(၂၆)ပါတ္တာ ကာလအတြင္း အနဲဆံုး(၁၇)ပါတ္ေငြးေၾကးထည့္၀င္ခဲ့ပါက က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွု ခံစားခြင့္စတင္ရရွိႏိုင္ၿပီၿဖစ္သည္ဟု(၁၉၅၄)လူမွုဖူလံုေရးအက္ဥပေဒ ကဆိုထားသည္။ သို႔ေသာ္ အၿခားခံစားခြင့္မ်ားၿဖစ္သည့္ ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရၿခင္း၊ ကိုယ္အဂၤါခ်ိဳ့ယြင္းပ်က္စီးၿခင္း၊ကို၀န္ေဆာင္ၿခင္း၊ ေသဆံုးေသာအခါသၿဂၤိဳဟ္စရိတ္သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားသည္၊ ေခတ္ႏွင့္မေလ်ာ္ညီေတာ့သည့္ အၿပင္ လက္ေတြ႔မက်ေသာ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မွုပမာဏအၿဖစ္ဆက္လက္ရွိေနေသးသည္ကိုေတြ႔ရသည္။
အမွန္အားၿဖင့္ ပုဂၢလိကလုပ္ငန္း၊စက္ရံုမ်ားကယငး္အတြက္ ရံပံုေငြထည့္သြင္းထားေသာ္လည္း၊ ၀န္ထမ္းမ်ားက ယင္းေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသို႔သြားေရာက္အသံုးၿပဳရမွန္းမသိၾကပါ။ အခမဲ့ၿပည္သူေဆးရံုမ်ားယေန႔တိုင္ရွိေနၿခင္း၊ အစိုးရေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားကိုယံုၾကည္ကိုးစားမွုေလ်ာ့နည္းက်ဆင္းလာၿခင္းတို႔အၿပင္၊ ဗဟုသုတနဲပါးမွုတို႔ေၾကာင့္ လူမွုကာကြယ္ေစာင္ေရွာက္မွု၏အသက္တမွ်အေရးပါ၊ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွုကိုေမ့ေလ်ာ့ေနၾကသည္။
ၿမန္မာႏိုင္ငံ၏လက္ရွိလူမွုဖူလံုေရးဆိုင္ရာကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္မ်ားကိုေလ့လာၾကည့္ပါက –
•    အရပ္ရပ္အာမခံစနစ္ (ေဆးကုသခြင့္၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ႏွင့္မီးဖြားခြင့္၊ အသုဘစရိတ္) ႏွင့္ လုပ္ခြင့္ဒါဏ္ရာရထိိခိုက္မွုအတြက္ခံစားခြင့္ (ေဆးကုသခြင့္၊ မသန္မစြမ္းၿဖစ္ပါကေငြေၾကးခံစားခြင့္၊
က်န္ရစ္သူတို႔အတြက္ေထာက္ပံ့ေၾကး) ဟူ၍သာ မိသားစုလုမွုဖူလံုကာကြယ္ေရးၿပဌာန္းခ်က္(၂)ရပ္သာ ရွိေသးၿခင္း၊
•    လက္ရွိအက်ံဳး၀င္ေသာ အလုပ္သမား၀န္ထမ္းဦးေရ = သုည ဒႆမ ၅၆ သန္း (လူဦးေရ စုစုေပါင္း သန္း ၆၀) သာအက်ံုး၀င္ေသးၿခင္း၊
•    လူမွုဖူလံုေရးေဆးရံုၾကီး (၃)ရံု (ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးႏွင့္ ထန္းတပင္ တီဘီေဆးရံုၾကီး)၊ ေဆးခန္း ၉၉၂) ခန္း၊ ဌာနၾကီးမ်ားရွိေဆး ခန္း (၄၂) ခန္းသာ ၿဖန့္က်က္ထားႏိုင္ေသးၿခင္း၊
– ယင္းကိုၾကည့္ပါက ၿမန္မာၿပည္သူတရပ္လံုးအတြက္အသက္တမွ်အေရးၾကီးေသာ လူမွုကာကြယ္ေစာင့္ ေရွာက္ေရးယႏၱရားပီၿပင္လာေရးကားအထူးအေရးၾကီးလာၿပီၿဖစ္သည္။

လက္ရွိအမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ၿပည္သူ့လႊတ္ေတာ္(၂)ရပ္လံုးတြင္ေဆြးေႏြးေနၾကၿပီၿဖစ္ေသာ၊ ဤအစီအမံ လက္ေတြ႔က်က်ရုပ္လံုး ေပၚလာေရးကားအထူးအေရးပါလွေပသည္။ ယင္းႏွင့္ပါတ္သက္၍လႊတ္ေတာ္မ်ားအတြင္းစတင္ေဆြးေႏြးမွုမ်ား။ ေမးခြန္းထုတ္မွုမ်ား၊အဆိုတင္သြင္းမွုမ်ားစတင္ၿပဳလုပ္လာေနၿပီးဆိုသည့္သတင္းမ်ား ၀မ္းေၿမာက္ဘြယ္ ၾကားေနရၿပီၿဖစ္ပါသည္။ ထို႔အၿပင္ ၿပည္သူ့လႊတ္ေတာ္တည္ဆဲဥပေဒမ်ားေလ့လာသံုးသပ္ေရးအတြက္ လႊတ္ေတာ္တြင္းသာမက၊ လႊတ္ေတာ္ၿပင္ပပညာရွင္မ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာအလုပ္သမားအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္လ်က္ အခ်က္အလက္ရွာေဖြမွုမ်ား (fact finding process) လုပ္ေဆာင္ေနေသာ သတင္းေကာင္းမ်ားကိုလည္းတဆက္တည္းေတြ႔ေနရၿပီၿဖစ္သည္။
ေလ့လာမိသေလာက္ဥပေဒသစ္တြင္ပါ၀င္လာမည့္ က႑မ်ားကား-
•    က်န္းမာေရးႏွင့္လူမွုေရးေစာင္ေရွာက္မွုစနစ္၊ healthcare insurance and welfare services
•    မိသားစုေထာက္ပံ့မွုအာမခံစနစ္၊ family coverage
•    မသန္စြမ္းမွု၊ သက္ၿပည့့္အၿငိမ္းစား ႏွင့္က်န္ရစ္သူမိသားစုအက်ိဳးခံစားခြင့္အာမခံစနစ္၊ retirement savings, permanent disability insurance, surviving family benefit
•    အလုပ္လက္မဲ့ခံစားမွုစနစ္၊ unemployment insurance
•    အလုပ္ခြင္တြင္းထိခိုက္ခံစားရမွုခံစားခြင့္စနစ္၊ workman compensation schemes
•    က်န္းမာေရး၊ အိမ္ယာ ႏွင့္ လူမွုေရးေစာင့္ေရွာက္မွုစနစ္၊ housing assistance and social benefits
•    မက်န္းမာမွုအတြက္ ေဆးကုသခံစားခြင့္ ႏွင့္ေငြေၾကးအက်ိဳးခံစားခြင့္၊ medical care & disability benefit while out of work
•    ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏွင့္မီးဖြားမွုခံစားခြင့္စနစ္၊ maternity and post maternity coverage
•    ရံပံုေငြထဲ့၀င္ၿပီးသူမ်ား အၿငိမ္းစားယူၿပီးေနာက္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုခံစားခြင့္စနစ္၊ retirement healthcare coverage
•    ေသဆံုးသူအတြက္နာေရးစရိတ္ခံစားခြင့္ funeral expense benefit
ယင္းတို႔အၿပင္ လက္ရွိက်င့္သံုးေနေသာ unilateral စနစ္မွ ဌာနစံု၊ အစိုးရၿပင္ပအဖြဲ႔အစည္း ႏွင့္ပညာရွင္မ်ားက  multilateral and multi-sectorial ေန႔မီးညမီးတို႔ၿဖင့္ နည္းလမ္းရွာၾကံၾကရမည့္အခ်ိန္ၿဖစ္သည္။
ႏိုင္ငံ၏ေငြေၾကးလည္ပါတ္မွုစနစ္တည္ၿငိမ္ေရး၊ အလုပ္ရွင္အလုပ္သမားဆိုင္ရာဥပေဒၿပဌာန္းခ်က္၊ အလုပ္သမားဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားပီၿပင္လာေရးအၿပင္ ပုဂၢလိကစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကပါ ဤစီမံကိန္းၾကီး တြင္ မၿဖစ္မေန၀င္ေရာက္လာေရး၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုဆိုင္ရာအာမခံစနစ္ အေၿခတက်ေပၚထြက္လာ ေရး တို႔ကအေရးၾကီးေပသည္။
ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းရွိ အစိုးရႏွင့္ပုဂၢလိကေဆးရံု၊ ေဆးခန္းမ်ားႏွင့္ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမမ်ားအၿပင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုေပးေနေသာ အၿခား healthcare providers မ်ားသာမက၊ ၿမိဳ့မႏွင့္ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနမ်ား၊ လူအိုရံု၊ သခ္်ိဳင္း၊ သာေရးနာေရး ကူညီမွုဆိုင္ရာ လူမွုေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ဘာသာေရးေပါင္းစံုမွအဖြဲ႔အစည္းၾကီးမ်ား ၊ သမ၀ါယမအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ကိုပါဤစီမံကိန္းတြင္ ကန္ထရိုက္စနစ္ၿဖင့္ပူးတြဲထည့္သြင္းထားရမည္ျဖစ္ျပီး လိုအပ္ေသာ အခ်က္အလက္ကိန္းဂဏန္းႏွင့္ အေစာင့္ေရွာက္ခံၿပည္သူလူထုတို႔၏ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ားကို စနစ္တက်စာရင္းၿပဳစုႏိုင္ေသာ databaseကိုေဖၚထုတ္ႏိုင္ရမည္ျဖစ္သည္။
ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ဖလွယ္မွုသြက္လက္တိက်ေရး ႏွင့္လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရေသာ သိုေလွာင္မွုစနစ္ (information exchange and security of privacy) ကို ဖန္တီးထားႏိုင္ရန္ႏွင့္ စီမံကိန္းအေပၚအခြင့္ေကာင္းယူအက်ိဳးအၿမတ္
ထုတ္ႏိုင္ေသာ စီးပြားေရးေလာဘသားမ်ား၊ ကိုယ္က်ိဳးရွာသူမ်ားကိုကာကြယ္ႏိုင္မည့္ ဥပေဒပညတ္ခ်က္ႏွင့္ထိေရာက္ေသာ ၿပစ္ဒါဏ္မ်ားၿပဌာန္းထားရွိႏိုင္ေရးကားအလြန္အေရးၾကီးလာေပသည္။ ဤစီမံကိန္းကိုတိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္
ေသာ ၀န္ထမ္းအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသာမက ၊လူထုကဗဟုသုတအၿမင္စတင္ရရွိလာေရးအတြက္ယခုကတည္းက ပညာေပးအစီအစဥ္မ်ားစတင္ၿပဳလုပ္ၾကရန္လိုအပ္ေပၿပီ။
ဤစီမံကိန္းကား နတ္လူသာဓုေခၚႏိုင္မည့္ အမ်ိဳးသားေရးကိစၥၿဖစ္သကဲ့သို႔၊ ေနာင္လာေနာက္သား သားစဥ္ေၿမးဆက္၊ အက်ိဳးထူးမ်ားခံစားလာႏိုင္ၾကမည့္ၿဖစ္သည္။
အခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ စီမံကိန္း၏အႏွစ္သာရလက္ေတြ႔က်က်ေပၚထြက္လာေရးအတြက္ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ ဆိုင္ရာနယ္ပယ္တို႔တြင္ကြ်မ္းက်င္ေသာ ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားမ်ားက ကူညီေပးႏိုင္မည္မွာမွန္ေသာ္လည္း၊ ပံုေပၚလာေအာင္ေဖၚေဆာင္ၾကရမည့္သူမ်ားမွာ ၿပည္တြင္းမွတကယ္လက္ေတြ႔ဘ၀ႏွင့္ နီးစပ္ၿပီး လိုအပ္ခ်က္ကိုတကယ္သိနားလည္ေသာ တတ္က်ြမ္းသူဌာနဆိုင္ရာပညာရွင္မ်ား၊လႊတ္ေတာ္(၂)ရပ္၊သက္ဆိုင္ေသာ ပုဂၢလိကအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္အုပ္ခ်ဳပ္သူၿမန္မာအစိုးရေပၚတြင္ကားမ်ားစြာမူတည္ေနေပၿပီၿဖစ္ေၾကာင္းတပ္လွန့္ႏွိဳးေဆာ္လိုက္ရပါသည္။

 

မွတ္ခ်က္။  ။ ၾသဂုတ္လထုတ္ မႏၱေလးဂဇက္တြင္ ပံုႏွိပ္ေဖၚျပျပီးျဖစ္ပါသည္။

kai

About kai

Kai has written 925 post in this Website..

Editor - The Myanmar Gazette || First Amendment – Religion and Expression - Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.