သိထားသင့္ပါတဲ႔ အစာနွင္႕ဓာတ္မတည္႕ျခင္း ( Allergy ) အေၾကာင္း

အစားအစာႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္းဟူေသာ ျပသနာသည္ အလြန္ အေရးႀကီးေသာ က်န္းမာ ေရး ျပသနာ တစ္ခု လို ့ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အစားအစာတစ္ခုကို စားလိုက္တဲ့အခါ အဲဒီလူရဲ့ ခုခံအားစနစ္က တံု ့့ျပန္ တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ လာေစခဲ့လွ်င္ အဲဒါကို အစားအစာနွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္း Food Allergy လို ့ ေခၚပါ တယ္။

ဓာတ္မတည့္မႈ ျဖစ္ေစေသာ အစားအစာထဲမွာ ပါ၀င္ေနတဲ့ အသားဓာတ္ ပရိုတိန္းေၾကာင့္ ဓာတ္မတည့္သည့္ ျပသနာမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာရျခင္း ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ အသားဓာတ္ကို Food Allergy လို ့ေခၚတယ္။ Antibody ဆိုတာကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္မွ ထုတ္လုပ္ေသာ အသားဓာတ္ တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ျပင္ပ မွ ၀င္လာေသာ ပစၥည္း Allergen ကို ဖ်က္ဆီးေပးေသာ ပစၥည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ခုခံအားစနစ္ထဲမွာ ပါ၀င္ေသာ ကလာပ္စည္းမ်ားသည္ ဓာတ္မတည့္မႈ ျဖစ္ေပၚတဲ့အခါ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ယားယံျခင္း၊ ေသြးေၾကာ မ်ားအား က်ယ္ေစျခင္း၊ အဖုအပိမ့္မ်ားထျခင္း၊ ေသြးဖိအားမ်ား က်ေစျခင္း တို ့ကို ျဖစ္ေစေသာ ပစၥည္းတစ္ခု ထုတ္လုပ္ ပါတယ္။ အဲဒီပစၥည္းကို Histamine လို ့ေခၚပါတယ္။

အစားအစာႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ ျဖစ္ျခင္းကို ကမၻာေပၚရွိ လူအမ်ားစု ခံစားရေလ့ရွိပါတယ္။ ကိန္းဂဏန္းအရ ေျပာရ လွ်င္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံသားမ်ားအတြင္း လူ ၁၀၀ လွ်င္ ၁ ေယာက္ မွ ၂ ေယာက္သည္ အစားအစာနွင့္ ဓာတ္မ တည့္မႈ ျပသနာကို ခံစားေနရပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ Food intolerance ဆုိတဲ့ စကားလံုးလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ဒီမွာေတာ့ အဲဒီ အစာကို စားမိတဲ့သူဟာ ဓာတ္တံု ့ ျပန္မႈ ေတြ ျဖစ္ေသာ္လည္း ခႏၶာကိုယ္ရဲ့ ခုခံစြမ္းအားကို ထိခိုက္ျခင္း မရွိပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ food allergy နဲ ့ food intolerance ကို ခဲြျခား သိဖို ့ လိုပါတယ္။ နမူနာအားျဖင့္ ေျပာရလွ်င္ အခ်ိဳ ့ေသာသူမ်ား ဥပမာ အာရွတိုက္မွ လူအမ်ားစုသည္ ႏြားႏို ့ကိုေသာက္လွ်င္ ၀မ္းပ်က္တတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ႏြားႏို ့ထဲမွာ ပါ၀င္ ေသာ Lactose လက္တို ့စ္ ဆိုတဲ့ ပစၥည္းကို ခံႏိုင္ရည္ မရွိလို ့ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလူေတြမွာ လက္တို ့စ္ကို ေခ်ဖ်က္ ႏိုင္သည့္ အင္ဇိုင္း မရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏြားႏို ့ႏွင့္ ႏို ့ထြက္ပစၥည္းမ်ား ကို စားမိတဲ့ အခါ ေလပြျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္သလို ျဖစ္ျခင္း၊ ဗိုက္ကယ္ျခင္း၊ ၀မ္းပ်က္ျခင္း စတဲ့ လကၡဏာမ်ား ခံစားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူပဲ ဒိန္ခဲႏွင့္ ၀ိုင္နီထဲမွာပါေသာ တိုင္ရာမင္း Tyamine ေၾကာင့္ အဲဒီ အစားအစာ ေတြကို စားေသာက္မိတဲ့ လူေတြဟာ ေခါင္းကိုက္ ေ၀ဒနာကို ခံစားရတတ္ပါတယ္။

Food Allergy မွာကေတာ့ ခုခံအားစနစ္ကို ထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တံု ့ျပန္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ Histamine ဟူေသာ ဓာတ္ပစၥည္း ထြက္လာပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္း Histamine ထြက္ေစေသာ ကလပ္ စည္းမ်ား Mast cell အေတြ ့ရမ်ားတဲ့ ေနရာ မ်ားကေတာ့ ႏွာေခါင္း၊ လည္ေခ်ာင္း၊ အဆုတ္၊ အေရျပား၊ အစာ အိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း တေလွ်ာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Food Allergy ျဖစ္တဲ့အခါ အဲဒီေနရာေတြမွာ Histamine ေတြ ထြက္လာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ေ၀ဒနာ လကၡဏာေတြ ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

ပါးစပ္၊ လွ်ာႏွင့္ ႏႈတ္ခမ္းမ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ႏႈတ္ခမ္းမ်ား ယားယံျခင္း

အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္း တရႊီရႊီ ျမည္သံ ၾကားရျခင္း၊ အသက္ရႈ ခက္ခဲျခင္း၊ ပန္းနာ ရင္က်ပ္ သေဘာမ်ိဳး ခံစားရျခင္း၊

အစာေျခ လမ္းေၾကာင္း၌ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း

အေရျပား အဖုအပိမ့္မ်ားထျခင္း၊ အနီကြက္မ်ား ထျခင္း၊ ယားယံျခင္း၊ ၀ဲႏွင္းခူလို ပံုစံမ်ိဳး ခံစားရျခင္း၊

Food Allergy ျဖစ္ၿပီး အဆိုးဆံုး တံု ့ျပန္မႈကေတာ့ Anaphylaxis ဟုေခၚေသာ အသက္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္ တဲ့ ေသြးလန္ ့ျခင္း လကၡဏာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန ေရာက္သြား ရင္ ႏွလံုးနဲ ့ ခႏၶာကိုယ္ အႏွံ ့့အျပားကို ေထာက္ပံ့ေပးေနေသာ ေအာက္စီဂ်င္ ေလ်ာ့နည္း သြားပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အသက္ရႈမ၀ျဖစ္ျခင္း၊ ခက္ခဲျခင္း၊ ေသြးဖိအား က်ဆင္းျခင္း၊ အေရျပား ျဖဴေဖ်ာ့ သြားျခင္း၊ လက္ ေကာက္၀တ္ ေသြးခုန္မႈ အားေပ်ာ့ၿပီး ျမန္ဆန္ျခင္းနွင့္ သတိလစ္ျခင္းအထိ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီဓာတ္တုန္႔ ျပန္မႈဟာ စကၠန္ ့အနည္းငယ္မွ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း ခ်က္ခ်င္း ျဖစ္ေပၚၿပီး ေဆးကုသမႈ ခ်က္ခ်င္း မခံယူႏိုင္ခဲ့ လွ်င္ အသက္ ဆံုးရံႈးေစႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အစားအစာႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္း ဟူေသာ ျပသနာသည္ အလြန္ အေရးႀကီး ေသာ က်န္းမာေရး ျပသနာ တစ္ခုလို ့ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

Food Allergy ျဖစ္ေစမႈ ၉၀% ကို ေပးေသာ အစားအစာ () မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ၄င္းတို ့မွာ

(၁) ဥမ်ား

(၂) ငါး ( အထူးသျဖင့္ ပင္လည္စာ )

(၃) ႏို ့

(၄) ေျမပဲ

(၅) အေၾကးခြံပါေသာငါး

(၆) ပဲပုပ္

(၇) အေစ့ အဆန္မ်ား

(၈) ဂ်ံဳတို ့ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအထဲမွာ ကေလးမ်ားကို ဓာတ္မတည့္ျခင္း အျဖစ္မ်ားေစတဲ့ အစားအစာမ်ားကေတာ့ ဥ၊ ႏြားႏို ့ႏွင့္ ေျမပဲ တို ့ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕ေတြႀကေတာ့ ဓာတ္မတည့္တဲ့တုန္႕ျပန္မႈ႕ေတြဟာ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း ထိေတြ႕ရံုနဲ႕ ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္၊ အေရျပားယာယံျပီး ေရာင္းရမ္းလာတတ္တယ္၊ အင္ပ်ဥ္လို အဖုအပိန္႔ေတြျဖစ္လာတတ္ပါတယ္၊ ရက္လြန္ဒိန္ခဲ ေတြ ျပဳျပင္စီမံထားတဲ့ ႀကက္ဥေခ်ာင္း ဆာလာမီ တူနာငါး တို႕လိုအစားအစာေတြ ပင္လည္စာေတြ ေဂၚဖီထုပ္ ခ်ဥ္ အရက္ ၀ိုင္ ေတြစားသံုးမိတယ္အခါမွာဘဲျဖစ္ျဖစ္ တစ္ခ်ိဳ႕ႀကေတာ့ ေဆး၀ါးနဲ႔ ဓာတ္မတည့္လို႕ျဖစ္တာေတြ ဥပမာ ဆာဖာအုပ္စုေဆးေတြ ပင္နင္စလင္အုပ္စုေဆးေတြ လိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္၊ တစ္ခါတရံမွာ အနံေတြေႀကာင့္ လည္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိမိဓာတ္မတည့္တဲ့အစာေတြကို သတိျပဳမွတ္ထားဖို႔လိုျပီး ဓာတ္မတည့္လို႕ Allergy ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ အသီးအႏွံစားျခင္းဟာလည္း တစ္ခါတရံမွာ ဓာတ္မတည့္မႈ႕ကိုပိုျပီး ဆိုး၀ါးေစတာ ကိုလည္း ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္၊ ကီ၀ီသီး၊ လိေမၼာ္သီးနဲ႕ စပ်စ္သီး တို႕ကိုစားေပးရင္ သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္၊ ထိုသို႕ Allergy ျဖစ္ျခင္းဟာ ကိုယ္ခံအားအဖဲြ႔အစည္းက ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္ေစတဲ့ပစၥည္း ကိုတိုက္ဖ်က္ေပးတဲ့ ဓာတု ပစၥည္းေတြကို ထုတ္လုပ္ေပးျပီး တြန္လွန္တဲ့သေဘာလို႕ ယူဆႀကပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုဓာတ္မတည့္ဘဲ လူကိုဒုကၡျဖစ္ေစတဲ့ သစ္သီးေတြရဲ႕ အေစ့ေတြလည္းရိွပါေသးတယ္။

 

သစ္သီးဝလံအခ်ိဳ ႔ရဲ ႔အေစ့ကို စားလု႔ိရတယ္လို႔ ထင္ေနသူမ်ား ရွိေနပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ယင္းအေစ့ဟာ က်န္းမာ ေရးအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳတယ္။ ဝမ္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ ေရာဂါ ေပ်ာက္တယ္၊ မ်က္စိ အားတိုးတယ္လို႔ ထင္သူမ်ားလည္း ရွိေနပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ယင္းအေစ့မ်ားကို မစားသင့္ပါဘူး။ (သာမန္- အျပင္ အသားစား ရေသာ သစ္သီးဝလံမ်ားကို ဆုိလိုသည္၊ အေစ့စားရေသာ ေျမပဲ၊ ပဲသီး တို႔ကဲ့သုိ႔ အသီးမ်ားကို မဆိုလိုပါ။)
ေဆးပညာရွင္မ်ား ရွာေဖြေတြ႔ရွိထားခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သရက္သီး၊ ပန္းသီး၊ ဇီးသီး၊ မက္မံုသီး၊ သလဲသီး၊ ခ်ယ္ရီသီးတို႔ရဲ ႔ အေစ့ မ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ယင္း အသီးေတြရဲ ႔အေစ့ေတြ ထဲမွာ ဆိုင္ယာႏိုက္လို႔ ေခၚတဲ့ အဆိပ္တစ္မ်ိဳး ရွိေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ယင္းအဆိပ္က သၾကားဓာတ္ပါတဲ့ အသီး အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ရွိေနတတ္ ပါတယ္။

ဆိုင္ယာႏိုက္အမည္ရအဆိပ္ဆိုတာ ဓာတုေဗဒအေခၚအရ ပရပ္စစ္ အက္ဆစ္ (HCN) ျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ပိုး သတ္ေဆး၊ ျခင္ယင္တားေဆး ႏွင့္ အျခား ဘက္တီးရီးယား ႏွိပ္ႏွင္ေရးေဆးတို႔မွာ ပါဝင္ပါတယ္။ ေရႊကိုလည္း အရည္ေပ်ာ္ေစႏိုင္ျပီး ေရႊသန္႔လုပ္ငန္းေတြမွာ အသံုးျပဳပါတယ္။ အျခားေသာ သတၱဳ တြင္းထြက္လုပ္ငန္းေတြ မွာလည္း အသံုးျပဳပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းမွ ထုတ္ယူရတဲ့ ဓာတုေဆးျဖစ္ပါတယ္။

သဘာဝအေလ်ာက္လည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ သစ္သီးဝလံ၊ မွုိပင္အခ်ိဳ ႔ေတြမွာ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ သၾကားဓာတ္ (Sugar) မွာ ေမာ္လီက်ဴးအေနနဲ႔ ဓာတ္ဖြဲ႔ ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သစ္သီးေတြရဲ ႔အေစ့ေတြထဲမွာ ရွိေန ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ကေလးငယ္မ်ား ဇီးသီးအခ်ဥ္၊ သရက္သီး၊ ပန္းသီး၊ မက္မံုသီး အစရွိသျဖင့္တို႔ စားသံုးရာမွာ အေစ့မစားမိေစဖို႔ အထူးသတိေပးထားရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ ယင္းအေစ့မ်ားဟာ ပါဝင္တ့ဲအခ်ိဳးအစား အလိုက္ လူကို အႏၱရာယ္ျပဳ တတ္တဲ့ အဆိပ္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

 

 

ဒီပိုစ့္ေလးကေတာ့ မမယ္ပုတစ္ခါကေရးခဲ့တဲ့ Allergy ဆိုတဲ့ပိုစ့္ေလးကိုဖတ္မိျပီး Allergy နဲ႔ဆိုင္တဲ့ က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာစာေပေတြကို အလ်ဥ္းသင့္တိုင္းေလ့လာျဖစ္ခဲ့လို႔ ဗဟုသုတေလးအျဖစ္ သိရေအာင္ေ၀မွ်ေရးေပးလိုက္ တာပါ။

ဖတ္ရႈ႕အားေပးသူအေပါင္းေက်းဇူးပါ။

ကိုခင္ခ

ခင္ခ

About ခင္ခ

ခင္ ခ has written 458 post in this Website..