Be Proactive

ကုိယ့္လုပ္ ကုိယ္စံ၊ ကုိယ့္တာ၀န္

လူေတြဟာ ပင္ကုိယ္သဘာ၀အရ လြတ္လပ္စြာ ျပဳလုပ္ဖန္တီးသူဘ၀ ရထားႀကေပမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ေလာကရဲ႕ လူမႈေရးအေတြးအျမင္ေတြ၊ ျပဌာန္းခံ၀ါဒေတြ လႊမ္းမုိးခံရတဲ့အခါ သဘာ၀ကေန ယိမ့္ယုိင္ေသြးဖယ္ သြားႀကပါတယ္။ အျပဌာန္းခံအျမင္ရွိတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ေလာကနဲ႔ မွန္တစ္ခ်ပ္လုိ အျပန္အလွန္ ေရာင္ျပန္ဟပ္ႀကရင္း ကုိယ္တုိင္လည္း မွန္တစ္ခ်ပ္လုိ ျဖစ္သြားျပီး လြတ္လပ္မႈကေန ထြက္ေျပးဖုိ႔ ႀကိဳးစားႀကပါေတာ့တယ္။

အဲဒီက စလုိ႔ လူတစ္ခ်ိဳ႕ဟာ ဖန္တီးသူအျဖစ္ကေန တုန္႔ျပန္သူအျဖစ္ စုေတ၊ ထုိးစစ္ဆင္ဘ၀ကေန ခံစစ္ျပင္ဘ၀ စ်ာန္ေလွ်ာက်၊ ေလာကႀကီးကုိ အျပစ္ပုံခ်၊ ကုိယ္တာ၀န္ကုိယ္က်ေတာ့ မယူဆုိတဲ့ အက်င့္ဆုိးေတြ နုိးထလာရေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒီလုိအက်င့္ဆုိးေတြ ပူး၀င္ခံရတဲ့လူေတြဟာ အခုလုိမ်ိဳးစကားေတြ ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။

-ကြၽန္ေတာ္မွာက ကြၽန္ေတာ့္အဘုိးရဲ႕ဗီဇ ပါလာတယ္ေလ၊ ကြၽန္ေတာ့္ အဘုိးကလည္း လူရုိးလူအ၊ ဒါေႀကာင့္ ကြၽန္ေတာ္အလွည့္မွာလည္း သုံးစားမရတာ။ ကြၽန္ေတာ့္ကုိယ္ထဲရွိတဲ့ ီၿဗကုိက တုံးအျခင္းမ်ိဳးေစ့ေတြ ပါလာျပီးသား။ ကြၽန္ေတာ့္အဘုိး လက္ခ်က္ပါ၊ ကြၽန္ေတာ့္မွာ အျပစ္မရွိပါဘူး။

-ကြၽန္ေတာ္ ႀကီးျပင္းခဲ့ရတဲ့ ဆုိးရြားတဲ့ ငယ္ဘ၀အေျခအေနေတြေပါ့ဗ်ာ၊ အဲဒါေတြေႀကာင့္ သိမ္ငယ္စိတ္၀င္ျပီး ကြၽန္ေတာ့္အမူအရာ၊ ကြၽန္ေတာ့္အက်င့္စရုိက္ေတြ အခုလုိျဖစ္ေနတာပါပဲ။ ဒါေႀကာင့္ ကြၽန္ေတာ္ လူေတာ မတုိးရဲတာ မဆန္းပါဘူး၊ ကြၽန္ေတာ္ ညံ့လုိ႔ မဟုတ္ပါဘူးဗ်ာ။

-ကြၽန္ေတာ့္အလုပ္ရွင္ ဦးကပ္စီးႀကီးအတြက္ သူခုိင္းသမွ် လုပ္ေနရေအာင္ ကြၽန္ေတာ္က ႏြားမွ မဟုတ္တာ၊ သူလည္း သူလည္သလို လုပ္၊ ကြၽန္ေတာ္လည္း လစ္ရင္လစ္သလုိ လစ္မွာပဲ၊ ကြၽန္ေတာ့္ဘက္က သစၥာရွိေနစရာ မလုိပါဘူး။

-ကြၽန္ေတာ့္မိန္းမလား၊ အလကား၊ တအား ျငီးေငြ႔ဖုိ႔ေကာင္းတဲ့ဟာမ၊ သူ႔ေႀကာင့္ ဟုိတုန္းက ခ်စ္ခဲ့ဖူးတာေတြေတာင္ ဘယ္ေရာက္ကုန္မွန္း မသိဘူး။ မျဖစ္သာလုိ႔ ခ်စ္သာေနရတာ။ ျဖစ္နုိင္ရင္ အသစ္ရွာခ်င္သား။ ကြၽန္ေတာ့္ အျပစ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူးေနာ္။

-ကြၽန္ေတာ့္အိမ္က ယိုင္နဲ႔နဲ႔ စီးပြားေရးေႀကာင့္ရယ္၊ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နုိင္ငံရဲ႕ ေသာက္သုံးမက်တဲ့ နုိင္ငံေရးအေျခအေနေတြေႀကာင့္ရယ္ ကြၽန္ေတာ္ အခုလုိ ျဖစ္ေနတာပါပဲ၊ ကြၽန္ေတာ္ အဆင္မေျပတာ သူတုိ႔မွာပဲ တာ၀န္ရွိတယ္၊ ကြၽန္ေတာ့္မွာ လုံးလုံး တာ၀န္မရွိဘူး။

-သူက ကြၽန္ေတာ့္ကုိ ေဒါသထြက္ေအာင္ စလုပ္တာကုိး၊ ဒါေႀကာင့္ ကြၽန္ေတာ္လည္း ျပန္ေဆာ္ထည့္လုိက္တာေပါ့၊ ဒီလုိ လာထိလုိ႔ေတာ့ ဘယ္ရမလဲ၊ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြၽန္ေတာ့္အလြန္ မဟုတ္ပါဘူး။

လူဆုိတာ ေမြးကတည္းက လြတ္လပ္တဲ့သတၱ၀ါပါ။ အရာရာကုိ လြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္ လုပ္ေဆာင္နုိင္တယ္။ အဲဒီလုိ လြတ္လပ္ေနေအာင္လည္း ကုိယ့္အရွိ ကုိယ္သိမႈက စြမ္းေဆာင္ေပးထားပါတယ္။

တကယ္လုိ႔ ခင္ဗ်ားသာ အဲဒီ့ကုိယ့္အရွိ ကုိယ္သိမႈဆုိတဲ့ လူ႔အရည္အခ်င္းကုိ အက်ိဳးရွိရွိ အသုံးခ်တတ္သူဆုိရင္ေတာ့ အလားတူ အေျခအေနမ်ိဳး ႀကဳံရင္ေတာင္ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပုံဟာ တစ္မ်ိဳးကြဲျပားေနပါလိမ့္မယ္။

ကုိယ့္ခံစားမႈ၊ ကုိယ့္စိတ္အေျခအေန၊ ကုိယ့္သေဘာထား၊ ကုိယ့္အျမင္ စတာေတြကုိ ဆန္းစစ္မယ္၊ ေနာက္ အျခားလူေတြရဲ႕ အျမင္၊ ခံစားမႈ၊ စိတ္အေျခအေန စတာေတြကုိလည္း ဆင္ျခင္စဥ္းစားမယ္၊ အဲဒီကတစ္ဆင့္ အေတြးအျမင္သစ္ေတြ ေပၚလာေအာင္ ေတြးေခၚမယ္၊ ခံစားမႈစတာေတြရဲ႕ လႊမ္းမုိးမႈကေန လြတ္ေျမာက္ျပီး ကုိယ္တုိင္ပဲ ကုိယ့္အျပဳအမူေတြရဲ႕ ပဲ့ကုိင္ေနရာ အေရာက္သြားမယ္၊ ျပီး ကုိယ္ဘက္က စ လြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္ လုပ္ေဆာင္ဖန္တီးသူ ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားေတာ့မွာပါပဲ။ ခင္ဗ်ားရဲ႕ အျပဳအမူ၊ အက်င့္အႀကံေတြဟာ ေအာက္ပါအတုိင္း ျဖစ္လာလိမ့္မယ္။

-ကြၽန္ေတာ္မွာ ကြၽန္ေတာ့္အဘုိးရဲ႕ ရုိးတဲ့ဗီဇ ပါလာတာ မွန္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ အခု ကြၽန္ေတာ့္ကုိယ္ ကြၽန္ေတာ္ ပုိင္ေနတာပဲ။  ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ အရည္အခ်င္းရွိေအာင္ လုပ္ယူလုိ႔ ဘာလုိ႔ မရရမွာလဲ။ အားလုံးဟာ ကြၽန္ေတာ့္မွာပဲ တာ၀န္ရွိတယ္။

-ကြၽန္ေတာ္ ႀကီးျပင္းခဲ့ရတဲ့ ငယ္ဘ၀က ေပ်ာ္စရာေတာ့ မေကာင္းလွဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြက ျပီးသြားပါျပီ၊ အခုလုိ အသိဥာဏ္ရွိလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ့္အမူအရာ၊ ကြၽန္ေတာ့္အက်င့္စရုိက္ဆုိတာ ကြၽန္္ေတာ္ကုိယ္တုိင္ လုိသလုိ လုပ္ယူလုိ႔ရတဲ့အရာေတြပါ။ ကြၽန္ေတာ္ လုပ္နုိင္ပါတယ္။

-ကြၽန္ေတာ့္ေဘာ့စ္လည္း သူ ေကာင္းနုိင္သေလာက္ပဲ ေကာင္းမွာေပါ့၊ သူ႔ဘက္က မလြန္က်ဴးသမွ် ကြၽန္ေတာ့္ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ့္တာ၀န္က်ရာ လုပ္မွာပဲ၊ အနည္းဆုံးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္လုပ္တာ ကြၽန္ေတာ္နားလည္ျပိး လူေတြအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳေနမွာပဲေလ။

-ကြၽန္ေတာ့္အိမ္က စီးပြားေရးက ကြၽန္ေတာ္ ဘယ္လုိ စီမံခန္႔ခြဲမွာလဲဆုိတာမွာ မူတည္ေနတယ္၊ ျပီးရင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နုိင္ငံရဲ႕ နုိင္ငံေရးအေျခအေန တုိးတက္လာဖုိ႔ကေတာ့ တုိးတက္ေအာင္ ဦးေဆာင္ေနတဲ့လူေတြကုိ ေထာက္ခံသြားရုံပဲ ရွိတယ္၊ ဒီအတြက္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔မွာ လုံး၀ တာ၀န္ရွိပါတယ္။

-ကြၽန္ေတာ့္မိန္းမ ကြၽန္ေတာ္ခ်စ္လုိ႔ ယူထားတာ၊ သူ႔လည္း သူ႔ပုံစံနဲ႔သူေပါ့။ ခ်စ္တယ္ဆုိတာ ခံစားမႈ (feeling) မဟုတ္ဘူး၊ ျပဳလုပ္မႈ (verb) ျဖစ္တယ္၊ ကြၽန္ေတာ့္လုပ္ေဆာင္မႈ မွန္သမွ် ကြၽန္ေတာ့္မွာ တာ၀န္ရွိတယ္။

-ကြၽန္ေတာ့္ကုိ သူက ကသိကေအာက္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္တယ္၊ ကြၽန္ေတာ္လည္း အစေတာ့ ေဒါသထြက္တာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ကုိေတာ့ နုိင္ပါတယ္၊ သူ ဒီလုိလုပ္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ့ဘက္က ဘာမွားေနလဲ စဥ္းစားလုိ႔ ရလာတယ္။

ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တစ္ဦးခ်င္းဘ၀မွာ၊ မိသားတစ္စုမွာ၊ လူမႈအသုိင္း၀ုိင္းတစ္ခုမွာ၊ အဖြဲ႔အစည္းအႀကီးႀကီးေတြမွာ ႀကဳံေနတဲ့အေျခအေနခ်င္း တူေပမယ့္ လူတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ အမူအက်င့္ေတြေပၚမူတည္ျပီး ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပုံေတြ ကြာေနပါလိမ့္မယ္။
၁။ တုန္႔ျပန္တတ္သူေတြက တုန္႔ျပန္တတ္တဲ့အက်င့္၊
၂။ ဖန္တီးသူေတြက ဖန္တီးယူတတ္တဲ့ ဓေလ့။

တုန္႔ျပန္သူေတြရဲ႕ ေလာကအျမင္ဟာ ခံစားမႈကုိ အေျခခံျပီး ေလာကကုိ ခံစားမႈနဲ႔ ေတြးတယ္၊ ခံစားမႈနဲ႔ ျမင္တယ္၊ ခံစားမႈနဲ႔ ျပဳမူတယ္၊ ခံစားမႈနဲ႔ ဆက္ဆံတယ္။
ဖန္တီးသူေတြကေတာ့ ေလာကအျမင္ ႀကည္လင္ျပီး တန္ဖုိးအေျခခံနဲ႔ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားတယ္။

တုန္႔ျပန္သမားေတြက ကုိယ္မတတ္နုိင္တဲ့ ပူပင္စရာ (ရာသီဥတု၊ မ်ိဳးဗီဇ၊ အတိတ္ကအရိပ္စတဲ့) အပုိင္းေတြကုိ တစ္ခ်ိန္လုံး အခ်ိန္ျဖဳန္း စဥ္းစားေနေလ့ရွိႀကျပီး ဖန္တီးျပဳလုပ္ေရးသမားေတြကေတာ့ ကုိယ္ လႊမ္းမုိးနုိင္မယ္ အပုိင္းက ဘာလဲကုိ အဓိကထား စဥ္းစားေလ့ရွိႀကတယ္။

တုန္႔ျပန္သူေတြဟာ မွန္ခ်ပ္လုိလူသားျဖစ္တဲ့အတုိင္း သူမ်ား ျပဳံးရင္ ျပဳံးျပ၊ သူမ်ား ငုိရင္ ငုိျပ၊ သူမ်ား သြားျဖဲေတာ့လည္း ျပန္ျဖဲျပ၊ ျပီးရင္ တစ္ဖက္လူကုိလည္း ကုိယ့္လုိပဲ လုိက္လုပ္ဖုိ႔ ဖိအားေပးတယ္၊ ကုိယ္ျပဳံးသလုိ ျပန္ျပဳံး၊ ကုိယ္ငုိသလုိ  ျပန္ငုိ၊ ကုိယ္သြားျဖဲသလုိ ျပန္ျဖဲ။

ဖန္တီးသူေတြကေတာ့ “ငါသည္ပင္ ငါ၏အရွင္သခင္ျဖစ္သည္” အေတြးနဲ႔ အေျခအေနေတြကုိ ကုိယ္က ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္တယ္။ သူျပဳံးျပျပ၊ ငုိျပျပ၊ သြားျဖဲျပျပ၊ ကုိယ့္ဘက္က လုပ္စရာရွိသေလာက္ကုိပဲ လုပ္တယ္။ တစ္ဖက္လူကုိလည္း ကုိယ္လုပ္သလုိ လုပ္ဆုိျပီး မခ်ဳပ္ခ်ယ္ဘူး။

တုန္႔ျပန္သက္သက္သမားက တစ္စုံတစ္ရာ ျဖစ္အလာကုိ ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားတယ္၊ ခ်ီးမြမ္းစရာရွိရင္ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ခ်ီးမြမ္းျပီး အျပစ္တင္စရာရွိရင္ေတာ့ တျခားသူေတြ နာမည္စာရင္း လုိက္ေကာက္ေတာ့တာပဲ။ ဖန္တီးေရးသမားကေတာ့ အရာရာကုိ ကုိယ္ပဲ ဖန္တီးယူရမယ္လုိ႔ နားလည္ျပီး တစ္ဆက္တည္းမွာ “ေစတနာဆုိတာ ကံ၊ ငါဆုိတာ ငါလုပ္သမွ်ကံရဲ႕ အေမြခံ”လုိ႔ ယုံႀကည္တယ္။

တုန္႔ျပန္ေရးသမားေတြဟာ သူတုိ႔ရပ္တည္ခ်က္ကုိက အေျခအေနေတြအရ တုန္႔ျပန္ေနႀကရသူေတြျဖစ္လုိ႔ သင္းတုိ႔အျပဳအမူမွာ သင္းတုိ႔တာ၀န္ရွိတယ္လုိ႔ မယူဆႀကဘူး။ (လူဆုိတာကလည္း ကုိယ္လုပ္တာကုိ ကုိယ္သာ တာ၀န္ယူစရာ မလုိဘူးဆုိရင္ ဘတ္စ္ကားေပၚမွာကစ အျငိမ္ေနခ်င္ႀကတာ မဟုတ္ပါဘူး။)

ဖန္တီးရွင္ေတြကေတာ့ ဘာလုပ္လုပ္ ငါ့ဆုံးျဖတ္ခ်က္၊ ငါ့ေရြးခ်ယ္မႈ၊ ငါ့သိစိတ္၊ ငါ့ဆႏၵအရ လုပ္ေဆာင္တာျဖစ္လုိ႔ ငါ့မွာသာ တာ၀န္ရွိတယ္လုိ႔ သေဘာေပါက္ပါတယ္။ (လူဆုိတာကလည္း ကုိယ့္လုပ္သမွ် ကိုယ္တကယ္ တာ၀န္ယူရမယ္ဆုိတာသိရင္ နဖာကေလာတာက အစ ဂရုတစုိက္ ရွိတတ္ႀကပါတယ္။)

အမူအက်င့္ကြဲျပားတာဟာ ရလာဒ္ေတြကြဲျပားႀကေတာ့ဖုိ႔ နိမိတ္ဖတ္ျပီးသား ျဖစ္သြားပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တစ္ဦးခ်င္းဘ၀၊ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ မိသားစု၊ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လူမႈအသုိင္း၀ုိင္းနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ အဆင္ေျပျခင္း၊ အဆင္မေျပျခင္း၊ ေပ်ာ္ရြင္ျခင္း၊ မေပ်ာ္ရႊင္ျခင္း၊ ေအာင္ျမင္ျခင္း၊ မေအာင္ျမင္ျခင္းေတြဟာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျပဳမူေနတဲ့ အမူအက်င့္ေတြေပၚမွာ မူတည္ေနတာပါပဲ။

အမွန္ေတာ့ လူသားရဲ႕ မူလဘူတ ဘ၀ေပးပါရမီအရ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဟာ ဖန္တီးသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီဇ၊ ပတ္၀န္းက်င္၊ အေျခအေန၊ စိတ္လႈပ္ရွားမႈစတာေတြရဲ႕ ေရာင္ျပန္ဟပ္ခ်က္မွ် မဟုတ္ပါဘူး။

ကုိယ့္အေတြးကိုယ္ လုိသလုိ စီမံနုိင္တယ္၊ ကုိယ့္စိတ္ကုိ အေျပာင္းအေရႊ႕လုပ္နုိင္တယ္။၊ သက္ေရာက္မႈအမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ဆန္းစစ္တြက္ခ်က္တတ္တယ္၊ ကုိယ့္ကုိယ္နဲ႔ စိတ္အစဥ္ကုိ ရႈမွတ္နုိင္တယ္၊ ေရြးခ်ယ္နုိင္တယ္၊ ဆုံးျဖတ္နုိင္တယ္။

ကုိယ္ရဲ႕ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္မႈမွန္သမွ်ကုိ ကုိယ္တုိင္ စ ဖန္တီးယူတတ္တဲ့အက်င့္၊ ကုိယ့္လုပ္ေဆာင္မႈအတြက္ ကုိယ္ တာ၀န္အျပည့္ယူတတ္တဲ့အက်င့္၊ ဒါေတြဟာ ထက္ျမက္တက္ႀကြသူျဖစ္ဖုိ႔ ေမြးျဖဴယူရမယ့္ ပထမဆုံးအက်င့္ပါပဲ။

About ေက်ာ္ဘသစ္

Kyaw Ba Thit has written 19 post in this Website..

ဂေတ ဂေတ ပရဂေတ ပရသံဂေတ ေဗာဓိ ဆြာဟ. . .!