၂၀ရာစုႏွစ္ ပထမဆုံး လူမ်ဳိးတုံး သတ္ၿဖတ္ပြဲမွာ တူရကီတြင္ ေရွးပေဝဏသီထဲက ေနထုိင္ေသာ အာေမးနီးယန္း ႏွစ္သန္း ျပည္ႏွင္ဒဏ္ပုိ႕ခံရကာ အစုလုိက္ အျပဳံလုိက္ အသတ္ခံရခ်ိန္ဝယ္ ၿဖစ္ပြားသည္။ ။။။။
ပင္လယ္နက္၊ မက္ဒစ္ေတးနီးယန္း ႏွင့္ ကက္စပီယံ ပင္လယ္မ်ား ဝုိင္းပတ္ထားေသာ ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႕သည္ အေရွ႕အလယ္ပုိငး္ေဒသတြင္္ အာေမးနီးယန္း လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ႏွစ္ေပါင္းသုံးေထာင္ခန္႕ ရွင္သန္ၾကီးထြားခဲ႕သည္။ အဆုိပါေဒသကုိ အာရွေၾကးမုံၿပင္ ဟုေခၚၾကၿပီး ဥေရာပ၊ အာရွ၊ အာဖရိက တုိက္ၾကီးသုံးတုိက္ ဆုံရာ လမ္းဆုံလမ္းခြတြင္ တည္ရွိသည္။ သမုိင္း အတက္အက် ႏွစ္ရာစု မ်ားစြာအတြင္း အာေမးနီးယန္းတုိ႕ ပုိက္နက္ေျမအား ပါရွန္း၊ ဂရိ၊ ရုိမန္၊ ဘုိင္ဇန္တုိင္း၊ အာရပ္ ႏွင့္ မြန္ဂုိတုိ႕ အုပ္စုိးခဲ႕သည္။ ။။။။
ၾကိမ္ဖန္မ်ားစြာ က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပုိက္ ခံရေသာ္ျငား အာေမးနီးယန္းတုိ႕ ယဥ္ေက်းမႈ၊ အစဥ္အလာမွာ မည့္သည့္အခါကမွ ေတြေဝယိမ္းယုိင္ျခင္း မရွိခဲ႕ေပ။ဆီးႏွင္းမ်ား ဖုံးအုပ္ေနေသာ အာရာရက္ေတာင္ကုိ ဗဟုိျပဳေရြ႕ ဘီစီ၆၀၀တြင္ အာေမးနီးယန္း ႏုိင္ငံေတာ္ကုိ ထူေထာင္သည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာ ေပၚေပါက္လာျပီးေနာက္ အာေမးနီးယားမွာ ခရစ္ယာန္ဘာသာကုိ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာအၿဖစ္ ပထမဆုံး လက္ခံေသာ ႏုိင္ငံၿဖစ္သည္။ အက္ခရာ စာလုံး တီထြင္မႈ၊ စာေပ အႏုပညာ ကုန္သြယ္စီးပြား ေအာင္ျမင္ၿဖစ္မႈမ်ားႏွင့္ သူမတူ ထူးျခားေျပာင္ေျမာက္ေသာ ဗိသုကာလက္ရာမ်ား ရွိသည္။ ၁၀ရာစုတြင္ ဘုရားေက်ာင္း တေထာင္ႏွင့္တစ္ ရွိေသာျမဳိ႕ဟု ခ်စ္စႏုိးေခၚသည့္ အနီ ျမဳိ႕ေတာ္သစ္ကုိ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ တည္ေဆာက္သည္။ ။။။။
၁၁ရာစုတြင္ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ ပုိက္နက္ကုိ ပထမအၾကိမ္ တူရကီ က်ဴးေက်ာ္သိမး္ပုိက္ျခငး္မွာ ႏွစ္ရာေပါင္းမ်ားစြာ မူဆလင္ တာ႕ကစ္ရွ္မ်ား၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ အစၿဖစ္သည္။ ၁၆ရာစု အေရာက္တြင္ အာေမးနီးယားမွာ အင္အားၾကီးမား က်ယ္ျပန္႕လွသည့္ ေအာ္တုိမင္န္ အင္ပါယာထဲ သြပ္သြင္းခံလုိက္ရသည္။ အင္ပါယာ ဘုန္းမီးေနလ ေတာက္ပဆုံးအခ်ိန္ဝယ္ တာ႕ကစ္ရွ္ အင္ပါယာတြင္ ဥေရာပ အေရွ႕ေတာင္ပုိင္း၊ ေျမာက္အာဖရိက ႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပုိင္း အားလုံးနီးပါး ပါဝင္သည္။ ။။။
၁၈၀၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ တခ်ိန္က အင္အားၾကီးမားေသာ ေအာ္တုိမင္န္ အင္ပါယာ လြန္စြာက်ဆင္းလာသည္။ တူရကီမွာ ရာစုႏွစ္မ်ားစြာ နည္းပညာ ႏွင့္ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈ ၿဖစ္ထြန္းခဲ႕ေသာ္ျငား အသစ္တီထြင္မႈမ်ား ပုိင္ဆုိင္သည့္ ဥေရာပႏုိင္ငံမ်ား စက္မႈအင္အားၾကီး ႏုိင္ငံၿဖစ္လာသည္။ တခ်ိန္က တာ႕ကစ္ရွ္ စစ္တပ္ကုိ မည္သူမွ ယွဥ္ၿပဳိင္မတုိက္ႏုိင္ ၿဖစ္ခဲ႕သည္။ ယခုတြင္ေတာ႕ ေခတ္သစ္ ဥေရာပ စစ္တပ္အား သူတုိ႕ စစ္ပြဲ တပြဲျပီး တပြဲ ရႈံးလုိ႕ေနျပီ။ ။။။။
၄င္းတုိ႕ အင္ပါယာ တၿဖည္းၿဖည္း ျပဳိကြဲခ်ိန္တြင္ ယခင္က အုပ္ခ်ဳပ္ခံ မ်ားၿဖစ္ေသာ ဂရိ၊ ဆာ႕ဗ္ ႏွင့္  ရုိေမးနီးယန္းတုိ႕ ကာလရွည္စြာ ေစာင့္ေမ ွ်ာ္ေနေသာ လြတ္လပ္ေရး ရရွိသြားသည္။ အာေမးနီးယန္း ႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပုိင္းမွ အာရပ္မ်ားသာ ခၽြတ္ျခဳံက် မြဲေတေနသည့္ သက္ဦးစံပုိင္ ဘုရင္ စူလတန္ အဘူ ဟာမစ္၏ အင္ပါယာထဲ ေနာက္က်က်န္ ပိတ္မိေနသည္။ ။။။။
၁၈၉၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ အာေမးနီးယန္း လူငယ္မ်ား ႏုိင္ငံေရး ျပဳၿပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျပဳရန္၊ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံနွင့္ အစုိးရ၊ မဲေပးပုိင္ခြင့္ ႏွင့္ ခရစ္ယာန္မ်ားအေပၚ သီးသန္႕အခြန္ ခ်မွတ္ျခင္းလုိ ခြဲျခားသတ္မွတ္သည့္ က်င့္ထုံးမ်ား အဆုံးသတ္္ေရး စတင္ ေတာင္းဆုိသည္။ သူတုိ႕ ေတာင္းဆုိခ်က္ကုိ အာဏာရွင္ စူလတန္က ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ဥပေဒမဲ႕ ႏွိပ္ကြပ္မ်ားႏွင့္ တုံ႕ျပန္သည္။ စူလတန္၏ အထူးတပ္ဖြဲ႕မ်ား ၿပဳလုပ္သည့္ ေျမာက္္မ်ားလွစြာေသာ သတ္ၿဖတ္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ ၁၈၉၄ ႏွင့္ ၁၈၉၆ အၾကား အာေမးနီးယန္း ရြာသား တသိန္းေက်ာ္ အစုလုိက္အျပဳံလုိက္ ေသဆုံးသည္။ ။။။။
သုိ႕ေသာ္ စူလတန္ ေန႕ရက္မ်ား ကုန္ဆုံးခဲ႕ျပီ။ ၁၉၀၈ ဇူလုိင္တြင္ တာ႕ခ္လူငယ္လႈပ္ရွားမႈ ေခၚသည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလုိသူ တာ႕ခ္လူငယ္မ်ားမွ စူလတန္အား အင္အားသုံးေရြ႕ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒရွိေသာ အစုိးရ ႏွင့္ အေျခခံ အခြင့္အေရး အာမခံခ်က္မ်ား ခြင့္ျပဳေစသည္။ တာ႕ခ္လူငယ္မ်ားမွာ ႏုိင္ငံ တၿဖည္းၿဖည္း ယုတ္ေလာ်႕ က်ဆင္းေနမႈကို တားဆီးလုိသည့္ တာ႕ကစ္ရွ္ စစ္တပ္မွ ရည္မွန္းခ်က္ ၾကီးေသာ စစ္အရာရွိငယ္မ်ား ၿဖစ္သည္။ ။။။။
တူရကီ အာေမးနီးယန္းမ်ားမွာ ထုိသုိ႕ ရုတ္ခ်ည္း ေျပာင္းလဲမႈ အၿဖစ္အပ်က္မ်ားေၾကာင့္ ေက်နပ္ဝမ္းသာေနျပီး ပုိမုိေတာက္ပသည့္ အနာဂတ္ အလားအလာမ်ားကုိ ေမ ွ်ာ္လင့္ေနၾကသည္။ တာ႕ခ္ႏွင့္ အာေမးနီးယန္း ႏွစ္ဖက္စလုံးမွ လြတ္လပ္ခြင့္၊  တန္းတူရည္တူရွိမႈ၊ တရားမ ွ်တမႈ ေတာင္းဆုိေသာ ေအာင္လံမ်ားထူလ်က္ ေပ်ာ္ရႊင္ျမဴတူးစြာ လူထုခ်ီတက္ပြဲမ်ား ျပဳလုပ္သည္။ ။။။။
တာ႕ခ္လူငယ္ သုံးဦး၏ အစုိးရအဖြဲ႕အား အျပည့္အဝ သိမ္းပုိက္သည့္ ၁၉၁၃ အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ သူတုိ႕၏ ေမ ်ွာ္လင့္ခ်က္ ေမွးမွိန္ အားေလ်ာ႕ကုန္သည္။ မာမက္တာလတ္၊ အစ္စေမးလ္ အန္ဗြာ၊ အာမက္ ဒီမယ္ တုိ႕၏ သုံးဦး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ အၾကြင္းမဲ႕ အာဏာ ရလာကာ တူရကီ အနာဂါတ္အတြက္ ၾကီးမားေသာ ကုိယ္ပုိင္ ရည္မွန္းခ်က္ အစီအမံမ်ား ျပဳလုပ္ေတာ႕သည္။ တူရကီ ပုိက္နက္အား ေကာ႕ေကးဆပ္ ေတာင္တန္းမ်ား ၿဖတ္ကာ အာရွအလယ္ပုိင္းထဲ ေတာက္ေလ ်ာက္ ခ်ဲ႕ထြင္ရင္း တာ႕ခ္ကစ္ရွ္ အမ်ဳိးအႏြယ္ အားလုံးကုိ စုစည္းညီညြတ္ ေစလုိသည္။ တူရန္ ဟုေခၚသည့္ ဘာသာစကား တခုထဲ၊ ကုိးကြယ္ယုံၾကည္မႈ တခုထဲ ရွိေသာ မဟာၾကီးျမတ္ ထာဝရနယ္ေျမ တူရကီအင္ပါယာသစ္ တည္ေထာင္ရန္ၿဖစ္သည္။ ။။။။
ဒါေပမဲ႕ ျပသနာ ၾကီးၾကီးမားမား တခုက ရွိေနသည္။ အေရွ႕ဖက္ကုိ နယ္ေျမခ်ဲ႕ထြင္မည့္ သူတုိ႕အၾကံ လမ္းေၾကာင္းေပၚ၌ ေရွးပေဝဏသီထဲက ရွိေသာ အာေမးနီးယား နယ္ေျမ ထီးထီးမားမား ရွိေနျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိနယ္ေျမတြင္ တူရကီႏုိင္ငံ လူဦးေရ ၁၀ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႕ ရွိေသာ မ်ားျပားလွသည့္ ခရစ္ယာန္ အာေမးနီးယန္း ႏွစ္သန္းေလာက္ ရွိေနသည္။ ။။။။
တာ႕ခ္လူငယ္ လႈပ္ရွားမႈမွ တည္ေထာင္လုိက္ေသာ တူရမ္ဝါဒ ႏွင့္အတူ တူရကီ တႏုိင္ငံလုံးတြင္ အစ္လာမ္မစ္ အေျခခံဝါဒီ လႈံေစာ္မႈမ်ား တဟုန္ထုိး ျမင့္တက္လာသည္။ ခရစ္ယာန္ အာေမးနီးယန္းမ်ားမွာ မိတ္စာဒိ႒ိ ဓမအႏ္တရယ္ (အစ္စလမ္ဘာသာကုိ မယုံၾကည္သူ) မ်ားအၿဖစ္ တံဆိပ္ခတ္ျခင္း ထပ္မံ ခံရသည္။ ရံဖန္ရံခါ အၾကမ္း္ဖက္သည့္ အာေမးနီးယန္း ဆန္႕က်င္ေရး ဆန္ဒျပပြဲမ်ားကုိ အစ္စလာမ္းမစ္ အစြန္းေရာက္ လူငယ္မ်ား ဦးေဆာင္ ျပဳလုပ္က်သည္။ ၁၉၀၉ တြင္ ၿဖစ္ပြားေသာ အဓိကရုဏ္မ်ားေၾကာင့္ စီလီစီယား ခရုိင္ႏွင့္ မက္ဒစ္တာေရနီးယန္း ကမ္းရုိးတန္း တဝုိက္ ရြာေပါင္း ႏွစ္ရာေက ်ာ္ ဖ်က္ဆီးလုယက္ ခံရျပီး လူ သုံးေသာင္းေက်ာ္ အသတ္ခံခဲ႕ရသည္။ တူရကီ ႏုိင္ငံ တဝွမ္းလုံးတြင္ အာေမးနီးယန္းတုိ႕အား ေဒသခံမ်ား၏ လ်င္ျမန္ျပင္းထန္ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား အစစ္အေဆး အတားအဆီးမရွိ ေနာင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကေအာင္ ၿဖစ္ပြားသည္။ ။။။။
အာေမးနီးယန္း ႏွင့္ တာ႕ခ္ တုိ႕အၾကားတြင္ ယဥ္ေက်းမႈထုံးတမ္း ကြာဟခ်က္ ၾကီးမ်ားလွသည္။ တာ႕ကစ္ရွ္ အင္ပါယာအေဟာင္းတြင္ အာေမးနီးယန္းတုိ႕မွာ အေတာ္ဆုံး ပညာတတ္မ်ား အျမဲ ၿဖစ္ခဲ႕သည္။ စီးပြားကုန္သြယ္ လုပ္ငန္းရွင္၊ ေရွ႕ေန၊ ဆရာဝန္ ႏွင့္ လက္မႈကၽြမ္းက်င္ ပညာသည္မ်ားအၿဖစ္ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ အသက္ေမြးသည္။ ဥေရာပ ႏွင့္ အေမရိက အေနာက္တုိငး္မွလာေသာ သိပံပညာအသစ္၊ ႏုိင္ငံေရး ႏွင့္ လူမႈေရး အေတြးအေခၚမ်ားမွာ သူတုိ႕နွင့္ ပုိနီးစပ္သည္။ ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝေသာ အာေမးနီးယန္းသူေဌး သားသမီးမ်ားမွာ သူတုိ႕ပညာေရးကုိ ပဲရစ္၊ ဂ်ီနီဗာ ႏွင့္ အေမရိကားတုိ႕တြင္ ၿပီးေျမာက္ေအာင္ျမင္သည္။ ။။။။
ႏႈိင္းယွဥ္လ်င္ တာ႕ခ္အမ်ားစုမွာ စာမတတ္ ေပမတတ္ လယ္သမား ႏွင့္ ေဈးေရာင္းသူမ်ား ၿဖစ္သည္။ ေအာ္တုိမန္ အင္ပါယာ သခင္မ်ားမွာ အစဥ္အလာအားၿဖင့္ ပညာေရးကုိ တန္ဖိုး အနည္းငယ္သာ ထားျပီး သူတုိ႕ အင္ပါယာေခတ္ေဟာင္းတြင္ အဆင့္ျမင့္ပညာေရး အင္စတီက်ဳဌာန တခုတေလမ ွ်ပင္ မေတြ႕ရေခ်။ အၾကြင္းမဲ႕ သက္ဦးဆံပုိင္ အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား၏ အင္ပါယာ သမုိင္းတြင္ သစ္စာရွိမႈ ႏွင့္ မ်က္ေစ႕စုံမိတ္ အမိန္႕နာခံတတ္မႈကသာ အရာအားလုံးထက္ ပစားေပး ေျမာက္စားခံရသည္။ သူတုိ႕၏ ပညာမဲ႕ ေက်းကၽြန္မ်ားမွာ ဒီမုိကေရစီ ႏွင့္ လစ္ဘရယ္ ဝါဒကုိ လုံးဝ မၾကားဖူးကာ ႏုိင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ ေယာင္လုိ႕ပင္ မစဥ္းစားသူမ်ား ၿဖစ္သည္။ သူတုိ႕ဘဝ တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေစမည့္ ႏုိင္ငံေရး ႏွင့္ လူမႈေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ေဖာ္ေဆာင္လုိသည့္ တူရကီရွိ အျခား လူနည္းစုမ်ား ႏွင့္ ပညာတတ္ အာေမးနီးယန္းမ်ား ကေတာ႕ တာ႕ကစ္ရွ္မ်ားႏွင့္ ရႈျမင္ပုံျခင္း မတူေပ။ ။။။။
ေအာက္ေျခ လယ္သမား လူတန္းစား ေထာက္ခံမႈအတြက္ တာ႕ခ္လူငယ္မ်ားအဖြဲ႕က အာေမးနီးယန္းတုိ႕အား နင္းေခ်ၿပီး တာ႕ခ္ကစ္ရွ္ လယ္သမားထု ဂုဏ္ေရာင္ ထြန္းေၿပာင္ဖို႕ ဆုံးၿဖတ္သည္။ တာ႕ခ္ ႏွင့္ အာေမးနီးယန္း အၾကား ကုိးကြယ္ယုံၾကည္မႈ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ စီးပြားေရး ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ကြဲၿပားခ်က္မ်ားအပၚ အျမတ္ထုတ္ကာ သာမန္ တာ႕ခ္အရပ္သားမ်ားကုိ အာေမးနီးယန္းတုိ႕အား တစိမ္းတရံမ်ား သဖြယ္ သေဘာထားလာေစသည္။
၁၉၁၄ ပထမကဗာစစ္တြင္ တာ႕ခ္လူငယ္အစုိးရ ဗဟုုိဝင္ရုိးတန္းႏုိင္ငံမ်ားဖက္ (ဂ်ာမနီ ႏွင့္ ၾသစထီြးယား-ဟန္ေဂရီ) လုိက္ခဲ႕သည္။ စစ္မက္ၿဖစ္ပြားမႈက အာေမးနီးယန္း ျပသနာ အေၿဖရွာရန္ လုံးဝျပည့္စုံေသာ အခြင့္အခါေကာင္း ၿဖစ္ေစသည္။ ဥေရာပတုိက္သား လူငယ္ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာ ေသဆုံးေတာ႕မည့္ ျပင္သစ္ ႏွင့္ ဘယ္လဂ်ီယမ္ စစ္မ်က္ႏွာမ်ားသို႕ ကဗာ အာရုံစုိက္ေနသည္။ အေရွ႕ဖက္ စစ္ေျမျပင္မွာ ေနာက္ဆုံးတြင္ တူရကီ ႏွင့္ ရုရွားသုိ႕ ေရာက္လာသည္။ စစ္ပြဲဖဲခ်က္အား လက္ဝယ္ ဆုပ္ကုိင္လ်က္ အရပ္သားမ်ား ပါဝင္ေသာ လႈပ္ရွားမႈ အခ်ိန္ကုိက္ျပဳလုပ္ျခင္းမွာ သိပ္ထူးဆန္းသည့္ အရာ မဟုတ္ေခ်။ ။။။။
ၿဖစ္လာမည့္ လႈပ္ရွားမႈအား ၾကဳိတင္ျပင္ဆင္လ်က္ ခရစ္ယာန္ ရုွရွားအား ဂရုဏာသက္ေရြ႕ ဆုိေသာ ၾကဳိတင္ ေရးသားထားသည့္ အေၾကာင္းၿပခ်က္ႏွင့္္ အာေမးနီးယန္း အားလုံးထံမွ လက္နက္မ်ား တာ႕ခ္တုိ႕ ၿဖဳတ္သိမ္းလုိက္သည္။ ရုိင္ဖယ္ ႏွင့္ ပစ္စတုိ အားလုံးကုိ အတင္းအဓမ သိမ္းၿပီး လက္နက္ လာမအပ္သူတုိင္းကုိ ၾကီးေလးေသာ ၿပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္သည္။ အပ္စရာ မရွိသူ အခ်ဳိ႕ အာေမးနီးယန္းတုိ႕မွာ လက္နက္ အ အပ္ျပရန္ ေဒသခံ တာ႕ခ္ ႏွင့္ ကာ႕ဒ္ (တေနရာမွ တေနရာ လွည့္လည္သြားလာေသာ) တုိ႕ထံမွ လက္နက္ ေဈးၾကီးေပးဝယ္ၾကရသည္။ ။။။။
ထုိအခ်ိန္ဝယ္ အာေမးနီးယန္း ေလးေသာင္းနီးပါး တာ႕ကစ္ရွ္ စစ္တပ္ထဲ အမႈထမ္းေနသည္။ ၁၉၁၄ ေဆာင္းဦး ႏွင့္ ေဆာင္းရာသီတြင္ ၄င္းတုိ႕ လက္နက္မ်ားအား အသိမ္းခံရျပီး လမ္းေဖါက္လုပ္ေသာ ေခၽြးတပ္ရင္းမ်ား (သုိ႕မဟုတ္) ဝန္စည္ ထမ္းပုိး လူတိရိစာန္မ်ား အၿဖစ္ ခုိင္းေစခံရသည္။ ရက္စက္ျပငး္ထန္သည့္ အေျခအေနမ်ားေအာက္ အာေမးနီးယန္း ေခၽြးတပ္ ေသဆုံးမႈႏႈန္းမွာ ျမင့္မားလွသည္။ အသက္မေသ ရွင္က်န္ရစ္သူမ်ားမွာ ပစ္သတ္ခံရသည္။ အာေမးနီးယန္းတုိ႕အား ကံၾကမာဆုိး ဖိစီးေလျပီ။ ။။။။
လူမ်ဳိးတခုလုံးအား မ်ဳိးၿဖဳတ္သတ္ၿဖတ္ရန္ ဆုံးၿဖတ္ခ်က္မွာ အစြန္းေရာက္ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီ တာ႕ခ္လူငယ္ သုံးဦး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မွ တုိက္ရုိက္ လာသည္။ တူရကီ ႏုိင္ငံ တဝွမ္းရွိ ၿပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႈးမ်ားထံ မ်ဳိးၿဖဳတ္သုတ္သင္ေရး အမိန္႕ လ ွ်ဳိ႕ဝွက္ သေကၤတၿဖင့္ ေၾကးနန္းရုိက္ပုိ႕သည္။ ကြန္စတန္တီႏုိပယ္လ္ရွိ (ယခု အစ္စတန္ဘူးလ္ျမဳိ႕) ႏုိင္ငံေရး၊ ပညာာတတ္၊ စာေရးဆရာ၊ သာသနာ႕ဝန္ထမ္း ႏွင့္ ဂုဏ္သေရရွိ အထက္တန္းလႊာ အာေမးနီးယန္း သုံးရာကုိ ၁၉၁၅ ဧၿပီ ၂၄ ညေနတြင္ ၄င္းတုိ႕အိမ္မွ ေခၚေဆာင္ျပီး ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ် ႏွိပ္စက္ကာ ပစ္သတ္၊ ၾကဳိးေပး ကြက္မ်က္သည္။ ။။။။

တူရကီ လူမမည္ အူဇီ မူလက ်ီ

ထုိ႕ေနာက္ တႏုိင္ငံလုံးရွိ အာေမးနီးယန္း အမ်ဳိးသားတုိ႕အား အစုလုိက္ အျပဳံလုိက္ တာ႕ကစ္ရွ္ စစ္သား၊ လ ွ်ဳိ႕ဝွက္ရဲ ႏွင့ တာ႕ခ္ကစ္ အေပ်ာ္တမ္း တပ္သားမ်ားမွ ဖမ္းဆီးသည္။ အာေမးနီးယန္းမ်ားအား အုပ္စုငယ္မ်ားဖြဲ႕ ၾကိဳးတုပ္ခ်ည္ေႏွာင္ျပီး ျမဳိ႕ျပင္ေခၚသြားကာ လက္မရြံ႕အဖြဲ႕မွ ပစ္သတ္၊ လွံစြပ္ထုိး သတ္သည္။ ဓါး ႏွင့္ လွံခၽြန္မ်ား ကုိင္ထားေသာ ေဒသခံ တာ႕ခ္ ႏွင့္ ကာ႕ဒ္ တုိ႕လဲ ပူးေပါင္းပါဝင္ သတ္ၿဖတ္သည္။ ။။။။
ျပီးေနာက္ အာေမးနီးယန္း အမ်ဳိးသမီး၊ ခေလးသူငယ္ ႏွင့္ သက္ၾကီးရြယ္အုိမ်ား အလွည့္ေရာက္လာသည္။ ေဘးအႏ ္တရာယ္ကင္းရာ စစ္မဲ႕ဇုံသုိ႕ ေျပာင္းေရႊ႕ေနရာခ်ရန္ ၾကဳိတင္ စီမံခ်က္ၿဖင့္ သူတုိ႕အား အခ်ိန္တုိအတြင္း ပစ္စည္းပစ္စယမ်ား ထုပ္ပုိးကာ ေနအိမ္ စြန္႕ခြာေစသည္။ တကယ္ေတာ႕ သူတုိ႕အား ဆီးရီးယားသဲကႏ ္တာရသုိ႕ ေသမင္းတမန္ ခရီး ေခၚေဆာင္သြားျခင္းၿဖစ္သည္။ ။။။။
အာေမးနီးယန္းတုိ႕ က်န္ခဲ႕ေသာ ေနအိမ္ႏွင့္ ေက်းရြာမ်ားကုိ မူဆလင္တာ႕ခ္တုိ႕ အလ်င္အျမန္ သိမ္းပုိက္ကာ အရာအားလုံးကုိ ပုိင္ဆုိင္မႈ ခ်က္ျခင္း ေျပာင္းယူသည္။ ၿဖစ္ရပ္အမ်ားအျပားတြင္ ေဒသခံ တာ႕ခ္တုိ႕ ယူထားလုိက္ေသာ အာေမးနီးယန္း ခေလးသူငယ္မ်ား ျပည္ႏွင္ဒဏ္မွ သက္သာခြင့္ရၾကသည္။ ခေလးသူငယ္မ်ားကုိ အတင္းအၾကပ္ ခရစ္ယာန္ဘာသာ စြန္႕ခြာခုိင္းျပီး မူဆလင္ဘာသာ ကုိးကြယ္ေစကာ သူတုိ႕အား တာ႕ကစ္ရွ္ နာမည္မ်ားေပးပစ္သည္။ ဘာသာ အတင္းအေျပာင္းခံရသူ အာေမးနီးယန္း ေယာက္်ားေလးမ်ားမွာ အစ္စလာမ္ ထုံးစံ လုိအပ္ခ်က္ နာက်င္ျပင္းထန္လွသည့္ ေယာက္်ားလိင္တံထိပ္ပိုင္း အေရျပားၿဖတ္ ရွင္ျပဳျခင္း ၿပဳၾကရသည္။ ။။။။
ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံ အာေမးနီးယန္းမ်ားကုိ လက္နက္ကုိင္ တာ႕ခ္ကစ္ရွ္ရဲမ်ား လုိက္ပါေစာင့္ၾကပ္သည္။ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ရာဇတ္သားမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕ထားသည့္ အစုိရ အထူးတပ္ဖြဲ၏ အခုအခံ အကာအကြယ္မဲ႕ အာေမးနီးယန္းမ်ားကုိ စိတ္ထင္သလုိ သတ္ၿဖတ္မႈမ်ားကုိ တာ႕ခ္ကစ္ရွ္ အေစာင့္မ်ား လက္ပုိက္ၾကည့္ေနၾကသည္။ သူတုိ႕က ကာ႕ဒစ္ရွ္ ဓါးျပမ်ားအား ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံမ်ားထံမွ လုယူ၊ ခုိးခြင္း ၾကိဳက္သလုိ ထင္တုိငး္ၾကဲခြင့္ျပဳသည္။ ထုိ႕အျပင္ ရာဇဝတ္သား အထူးတပ္သားမ်ားႏွင့္ ကာ႕ဒစ္ရွ္ ဓါးျပမ်ား လက္ဝယ္ မိန္းခေလး ႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးငယ္မ်ားစြာတုိ႕ လြန္လြန္ကဲကဲ လိင္ပုိင္းအေစာ္ကားခံရ၊ မုဒိမ္းျပဳက်င့္ခံရသည္။ ။။။။
အာေမးနီးယန္း တသန္း ေသဆုံးေသာ ေသမင္းတမန္ ခ်ီတက္ပြဲမွာ မုိင္ရာခ်ီ ရွည္လ်ားျပီး လေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျမင့္သည္။ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံမ်ားအား ဆင္းရဲဒုက္ခ တာရွည္ေစရန္ ႏွင့္ တာ႕ကစ္ရွ္ ေတာရြာမ်ားမွ ေဝးကြာေနေစရန္ တမင္ရည္ရြယ္လ်က္ ေတာေတာင္မ်ားႏွင့္ ေတာၾကီးမ်က္မဲထဲ ေကြ႕ပတ္သြားခုိင္းသည္။ သယ္ေဆာင္လာေသာ စားနပ္ရိ္တ္ခါတုိ႕မွာ လ်င္ျမန္စြာ ကုန္သြားျပီး ေနာက္ထပ္ ေရ ႏွင့္ အစားအေသာက္မ်ား ျငင္းပယ္ခံရသည္။ သြားေနေသာ လူအုပ္တန္းမွ ရပ္တန္႕သူ၊ ေနာက္က်က်န္သူတုိ႕မွာ ျပန္လုိက္မမွီမျခင္း သနားၾကင္နာကင္းမဲ႕စြာ ရုိက္ႏွက္ခံရသည္။ ခရီးမဆက္ႏုိင္သူမ်ား ပစ္သတ္ခံရသည္။ ပုံမွန္ျပဳလုပ္သည္မွာ လူအုပ္တန္းအား အဝတ္အစား အားလုံးခၽြတ္ေစျပီး ေလာင္ျမဳိက္ပူျပင္းေသာ ေနအပူရွိန္ေအာက္ ေမာပန္းအသက္ရႈၾကပ္၊ ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္ လမ္းေဘးတြင္ လဲက်ေသဆုံးသည္အထိ ကုိယ္လုံးတီး ေလ်ာက္ခုိင္းသည္။ ။။။။
၇၅% ေသာ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံ အာေမးနီးယန္း (အထူးသၿဖင့္ ခေလး ႏွင့္ သက္ၾကီးရြယ္အုိ) တုိ႕ ေသဆုံးေၾကာင္း ခန္႕မွန္းရသည္။ အသက္ရွင္ က်န္ရစ္သူမ်ားမွာ ေရတစက္မွ မပါရွိဘဲ သဲကႏ ္တာရထဲ ေမာင္းအသြင္း ခံရသည္။ အခ်ဳိ႕ကုိ ေတာင္ထြဋ္မ်ားမွ တြန္းခ်၊ အရွင္လတ္လတ္ မီးရႈိ႕၊ ျမစ္ထဲေရႏွစ္ သတ္ၿဖတ္သည္။ ။။။။
တာ႕ကစ္ရွ္ ေက်းလက္ပိုင္းတြင္ ပုပ္ပြေနေသာ အေလာင္းမ်ားႏွင့္ ဖရုိဖရဲ ၾကဲေနခဲ႕သည္။ တခါတြင္ မာမက္တာလတ္မွ ထုိျပသနာ ေၿဖရွင္းရန္ ခရုိင္၊ ျပည္နယ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားထံ လ ွ်ဳိ႕ဝွက္စာ ပုိ႕သည္။ “အခ်ိ႕ေနရာမ်ားမွာ မျမႈပ္ႏွံရေသးေသာ အေလာင္းေကာင္မ်ား ျမင္ေနရဆဲလုိ႕ သတင္းပုိ႕ၾကသည္။ အေလာင္း အပ်က္အဆီးမ်ားကုိ ေျမၿမႈပ္ႏွံပစ္ဖုိ႕ အျပင္းထန္ဆုံး ညႊန္ၾကားခ်က္ ထုတ္ရန္ ကၽြႏု္ပ္ အမိန္႕ေပးသည္။” ။။။။
သုိ႕ေသာ္ ညႊန္ၾကားခ်က္ကုိ မ်ားေသာအားၿဖင့္ မလုိက္နာၾကေခ်။ လူသတ္ပြဲတြင္ ပါဝင္ခဲ႕သူမ်ားက က်င္းနက္နက္တူးရန္ စိတ္ဝင္စားမႈ အနည္းကယ္သာ ျပသည္။ လမ္းေဘး အေလာင္းပုံ မ်ားႏွင့္ အရုိးပေဒသာ ပိန္ေျခာက္ကပ္ ႏွင္အထုတ္ ခံရသူမ်ား ပုံရိပ္မွာ တူရကီတြင္ အလုပ္လုပ္ေနသူ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ားအတြက္ တုန္လႈပ္ေျခာက္ျခားဖြယ္ ျမင္ကြင္းၿဖစ္သည္။ မ်က္ျမင္သက္ေသတုိ႕မွာ ႏုိင္ငံထဲ အေျချပဳ လုပ္ကုိင္ေနေသာ ဂ်ာမန္အစုိးရ ဆက္သြယ္ေရး အရာရွိမ်ား၊ အေမရိကန္ သာသနာျပဳမ်ား ႏွင့္ ယူအက္စ္ သံတမန္မ်ား ၿဖစ္သည္။ ။။။။
ခရစ္ယာန္ သာသနာျပဳမ်ားမွာ မၾကာခဏ အသက္အႏ ္တရာယ္ အျခိမ္းအေျခာက္ ခံရသၿဖင့္ သူတုိ႕အား မကူညီႏုိင္ၾကေခ်။ ၾကားေနႏုိင္ငံ ၿဖစ္ေနဆဲ ယူအက္စ္ သံတမန္မ်ားက သူတုိ႕၏ လက္ရွိအစုိးရအေပၚ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဝဖန္သုံးသပ္ခ်က္မ်ားကုိ ေဖၚျပခဲ႕သည္။ တူရကီဆုိင္ရာ ယူအက္စ္ သံအမတ္ၾကီး ဟင္နရီ ေမာ္ဂန္သုိမွ ဝါရွင္တန္သုိ႕ သတင္းပုိ႕ရာတြင္ ” တာ႕ကစ္ရွ္အစုိးရရဲ႕ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ အမိန္႕ေပးမႈဟာ လူမ်ဳိးတခုလုံးကုိ ေသဒဏ္စီရင္တာနဲ႕ အတူတူပါပဲ…”။ ။။။။
မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ား (ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ရုရွား) တုိ႕က လူသတ္ပြဲသတင္းေၾကာင့္ တူရကီအား သတိေပးရာတြင္ “မဟာမိတ္ အစုိးရမ်ားမွ တရားဝင္ လူသိရွင္ၾကား ေၾကျငာသည္၊ ေအာ္တုိမန္ အစုိးရ အဖြဲ႕ဝင္အားလုံးကုိ ဖမ္းဆီးမည္႕ အျပင္ သူတုိ႕ ဧဂ်င့္မ်ားတြင္လဲ ယင္းၿဖစ္ရပ္မ်ား၌ တဦးျခင္း တာဝန္ရွိ သက္ေရာက္ေစရမည္။” ။။။။
သတိေပးခ်က္မွာ အခ်ည္းအႏွီး ၿဖစ္သည္။ နယူးေယာက္တုိင္းမ္ အပါအဝင္ အေနာက္တုိင္း သတင္းစာ မ်ား၌ ဆက္လက္ေရြ႕ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ပုိ႕ျခင္း သတင္း ေဖၚျပရာ ” သဲကႏ ္ရာထဲသုိ႕ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ ေသဖုိ႕ အပို႕ခံရျခင္း၊ လူတမ်ဳိးလုံးအား အမ်ဳိးတုံးသတ္ၿဖတ္ရန္ တာ႕ခ္္တုိ႕ ၾကံစည္ေနေၾကာင္း စြပ္စြဲခံရ (၁၉၁၅ ၾသဂုတ္ ၁၈)။ အာေမးနီးယန္း သန္းေပါင္းမ်ားစြာ အသတ္ခံရ (သုိ႕) ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံရ၊ တာ႕ခ္တုိ႕၏ ဓါးစာခံမ်ား ပုိမုိမ်ာျပားလာေနေၾကာင္း အာေမးနီးယန္း ကယ္ဆယ္ေရး ေကာ္မတီမွေျပာ၊ အျမစ္ၿဖဳတ္မ်ဳိးတုံး သတ္ၿဖတ္ေရးမူဝါဒ (၁၉၁၅ ဒီဇင္ဘာ ၁၅)။” ။။။။
ရုရွတပ္မ်ားရဲ႕ အေရွ႕ဖက္ စစ္မ်က္ႏွာ ထုိးစစ္ေၾကာင့္ အာေမးနီးယန္းအခ်ဳိ႕ ယာယီ သက္သာခြင့္ အနားရကာ တူရကီ အလယ္ပုိင္းထဲ ထြက္ခြာခဲ႕ၾကသည္။ သုိ႕ေသာ္ ရုရွားေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ ရုရွစစ္တပ္ ၁၉၁၇တြင္ ဆုတ္ခြါသြားသည္။ က်န္ရစ္သူ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ ရုရွစစ္တပ္ႏွင့္ အတူ လုိက္ပါၿပီး ယခင္ ရုရွအင္ပါယာရွိ ျပည္နယ္ေနရာတြင္ ေနထုိင္ေသာ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ထံ ေပါင္းစည္း အေျခခ်ခဲ႕ၾကသည္။ ထုိေဒသတြင္ အာေမးနီးယန္း ငါးသိန္းမ ွ် စုစည္းေနထုိင္သည္။
တူရကီအေရွ႕ဖက္ ေကာ႕ေကးဆပ္ထဲ နယ္ခ်ဲ႕ရန္ ႏွင့္ အာေမးနီးယန္း ေျမလွန္မ်ဳိးၿဖဳတ္ပြဲ ျပန္စရန္ ၁၉၁၈ ေမလ တြင္ ထုိေဒသအား တာ႕ကစ္ရွ္စစ္တပ္ ဝင္ေရာက္တုိက္ခုိက္သည္။ အာေမးနီးယန္း တသိန္းေလာက္ တာ႕ကစ္ရွ္ ထုိးစစ္တြင္ ဓါးစားခံၿဖစ္ ေသဆုံးသည္။ သုိ႕ေသာ္ အာေမးနီးယန္းတုိ႕ လက္နက္လူသူ စုေဆာင္းကာ ျပန္တုိက္ႏုိင္ျပီး ေနာက္ဆုံးတြင္ တာ႕ကစ္ရွ္ က်ဴးေက်ာ္မႈအား စတာရာဘတ္ တုိက္ပြဲတြင္ တြန္းလွန္လုိက္ၿခင္းၿဖင့္ အျပင္ဖက္ ကဗာ အကူအညီ မပါဘဲ က်န္သူမ်ား အသက္ ကယ္တင္ႏုိင္ခဲ႕သည္။ ထုိေအာင္ပြဲအျပီးတြင္ လြတ္လပ္ေသာ အာေမးနီယား သမတႏုိင္ငံကုိ အာေမးနီးယန္း ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေၾကၿငာသည္။ ။။။။
ပထမကဗာစစ္ ၁၉၁၈ ႏုိဝင္ဘာတြင္ ဂ်ာမနီ ႏွင့္ ဗဟုိဝင္ရုိးတန္း ႏုိင္ငံမ်ားအား (တူရကီ အပါအဝင္) အႏုိင္ကာ ျပီးဆုံးသည္။ စစ္ပြဲ မျပီးဆုံးခင္ ကာလတုိပုိင္းေလးတြင္ တာ႕ခ္လူငယ္ သုံးဦးအဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ တာလတ္၊ အန္ဗြာ၊ ဂ်ီမလ္တုိ႕ အစုိးရအဖြဲ႕မွ ကတုိက္ကရုိက္ ႏႈတ္ထြက္ကာ ဂ်ာမနီသုိ႕ ထြက္ေျပး ႏုိင္ငံေရး ခုိလႈံခြင့္ေတာင္းခံသည္။ ။။။။
လေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျပီးေနာက္ အလယ္အလတ္ သေဘာထားရွိ တူရကီ အစုိးရသစ္၏ ထပ္ျပန္တလဲလဲ ေတာင္းဆုိၿပီး မဟာမိတ္တုိ႕မွ ဂ်ာမနီအား တာ႕ခ္လူငယ္အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား အိမ္ျပန္ပုိ႕ တရားရင္ဆုိင္ခုိင္းသည္။ သုိ႕ေသာ္ ထုိ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ား ပယ္ခ် ခံရသည္။ မထူးျခားလာသည့္ေနာက္ တာ႕ခ္လူငယ္အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ မ်ားႏွင့္ အျခား ပူးေပါင္းၾကံစည္သူ ႏွစ္ဦးကုိ ရွာေဖြကာ လုပ္ၾကံသတ္ၿဖတ္ျခင္းၿဖင့္ အာေမးနီးယန္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူတုိ႕ ကုိယ့္ေျခကုိယ့္လက္ ျပသနာ ေၿဖရွင္းခဲ႕သည္။ ထုိအခုိက္ ေပၚထြက္စ အာေမးနီးယား သမတႏိုင္ငံ ကုိယ္စားလွယ္မ်ား ပဲရစ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံသုိ႕ ေအာင္ပြဲရ မဟာမိတ္တုိ႕မွ တူရကီတုိ႕ သိမ္းပုိက္ထားေသာ ၄င္းတုိ႕၏ သမုိငး္ဝင္ ပုိက္နက္နယ္ေျမမ်ာ ျပန္ေပးလိမ့္မည္ ေမ ်ွာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ တက္ေရာက္ခဲ႕သည္။ ဥေရာပ မဟာမိတ္မ်ားက သူတုိ႕ တင္ျပခ်က္ကုိ ယူအက္စ္မွ တာဝန္ယူ ထိန္းသိမး္ေစာင့္ေပးရန္ ပန္ၾကားခ်က္ၿဖင့္ တုံ႕ျပန္သည္။ သုိ႕ေသာ္ အာေမးနီးယားအား ယူအက္စ္၏ တရားဝင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သည့္ နယ္ေျမအၿဖစ္ ျပဳရန္ သမတိ ဝူးဒရုိး ဝီလ္ဆင္ ၾကဳိးပမ္းမႈကုိ ၁၉၂၀ ေမလတြင္ ယူအက္စ္ ကြန္ဂရက္မွ ျငင္းပယ္သည္။ ။။။။
ဒါေပမဲ႕ ဝီလ္ဆင္မွ အာေမးနီယား အေရး လက္မေလ ်ာ႕ပဲ ရွိသည္။ သူ၏ အားထုတ္မႈေၾကာင့္ ပထမကဗာစစ္ စာခ်ဳပ္မ်ားထဲ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ား၊ အာေမးနီးယား သမတႏုိင္ငံ ႏွင့္ အလယ္အလတ္ သေဘာထားရွိ တူရကီ ေခါင္းေဆာင္သစ္မ်ား ပါဝင္ လက္မွတ္ ေရးထုိးႏုိင္ခဲ႕သည္။ ။။။။
သုိ႕ရာတြင္ တာ႕ကစ္ရွ္ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒ ေနာက္တၾကိမ္ ေခါင္းေထာင္လာျပန္သည္။ စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ေရးထုိးသူ အလယ္အလတ္ဝါဒီ တာ႕ကစ္ရွ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အထုတ္ခံရျပီး အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီ မူစတာဖာ ကမဲလ္ အာဏာရသည္။ သူက စာခ်ဳပ္ကုိ လက္ခံရန္ ျငင္းဆန္ျပီး စာခ်ဳပ္ပါ နယ္ေျမမ်ားကုိပင္ ၿပန္လည္သိမ္းပုိက္ကာ အသက္ရွင္က်န္သူ မိဘမဲ႕ ခေလးမ်ားအပါအဝင္ အာေမးနီးယန္းမ်ားကုိ ႏွင္ထုတ္သည္။ ။။။။
အာေမးနီးယန္း သမတ ႏုိင္ငံမွာ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံတုိ႕ မကူညီသၿဖင့္ ၿပဳိလဲသြားသည္။ အေရွ႕ျခမ္းရွိ အစဥ္အလာ ေနထုိင္ရာ ေသးငယ္ေသာ ေဒသသာ ဆုိဗီယက္ယူနီယံ အစိတ္္အပုိင္းၿဖစ္ ရွင္သန္က ်န္ရစ္သည္။ ။။။။
သမုိင္းဝင္ အာေမးနီးယန္း နယ္ေျမမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးသိမး္ပုိက္ၿပီးေနာက္ အဖုိးမၿဖတ္နိုင္ေသာ ဂႏ ္ဝင္ေျမာက္ လက္ရာမ်ား၊ ေရွးေဟာင္း ဗိသုကာ၊ ေရွးေဟာင္း စာၾကည့္တုိက္၊ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ အာေမးနီးယန္း ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္မ်ား အၾကြင္းအက်န္မ်ားကုိ တာ႕ခ္တုိ႕ ေျမလွန္ပစ္သည္။ ႏွစ္သုံးေထာင္ အုိမင္းထားေသာ လူ႕အသုိင္းအဝန္း ယဥ္ေက်းမႈ လက္ရာေျခရာမ်ားကုိ ဖယ္ရွားရန္ တခ်ိန္က ရွင္သန္ၾကီးပြားခဲ႕သည့္ ခါပါ႕က္၊ ဗြမ္ ႏွင့္ ေရွးေဟာင္းျမဳိ႕ေတာ္ အနီကဲ႕သုိ႕ ေနရာမ်ားကုိပင္ ၿဖဳိခ်ဖ်က္ဆီး ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္သည္။ ။။။။
အာေမးနီးယန္းတုိ႕၏ ဆင္းရဲဒုတ္ခအေပၚ တေရးတယူ မရွိသည့္ ကဗာ႕အင္အားၾကီး ႏုိင္ငံမ်ား၏ တုံ႕ျပန္မႈကုိ ဂ်ာမန္လူငယ္ ႏုိင္ငံေရးသမား အေဒါ့ဖ္ဟစ္တလာမွ ေသခ်ာမွတ္သား နာယူခဲ႕သည္။ ဂ်ာမနီတြင္ အၾကြင္းမဲ႕ အာဏာရျပီးေနာက္ ပုိလန္အား ၁၉၃၉တြင္ ဝင္ေရာက္ သိမ္းပုိက္ရန္ ဆုံးၿဖတ္စဥ္ သူ႕ စစ္ဗုိလ္ခ်ဳပ္မ်ားအား ဟစ္တလာက ” ယခုအခ်ိန္မွာ ငါ့ရဲ႕ ေသမင္းတမန္တပ္ဖြဲ႕ကုိ အေရွ႕ဖက္သုိ႕ ပုိလန္လူမ်ဳိး ပုိးလစ္ရွ္ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ၊ ခေလး နဲ႕ ဘာသာစကား အားလုံး သနားျင္း အလ်ဥ္းမရွိ သတ္ၿဖတ္ရန္ ေစလႊတ္တယ္။ အဲလုိ လုပ္ျခင္းကသာ အသက္တမ ွ် အေရးပါတဲ႕ ေဒသကုိ ရယူႏုိင္လိမ့္မယ္။ ဒီေန႕အခ်ိန္ အာေမးနီးယန္းအေၾကာင္း ဘယ္သူ ေျပာေနေသးလုိ႕လဲ။” ။။။။
အလာa-catပါ ဗလီၾဆာ အီမန္ေၾကာင္ၾကီး *8-> day dreaming
ဦးေၾကာင္ၾကီး

About ဦးေၾကာင္ၾကီး

ေအာင္ၾကဴ း has written 632 post in this Website..

ပန္းတပြင့္ လွမ္းအစြင့္ နမ္းအလင့္မွာ……….. ဟတ္ခ်ဳိး ဟတ္ခ်ဳိး