တရုတ္ႏုိင္ငံ ကြင္မင္းဆက္ အင္ပါယာ ဘုရင္ ကြင္ေလာင္ (Qianlong) မွာ ပုန္ကန္ထၾကြမႈ မ်ားစြာကုိ ႏွိမ္နင္းေအာင္ျမင္ၿပီး တရုတ္ နယ္နမိတ္ ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ႕သူၿဖစ္သည္။ လူမ်ဳိးတုံး သတ္ၿဖတ္မႈ ဆုိေလာက္ေအာင္ နယ္ခ်ဲ႕သိမ္းပုိက္ရန္ လူမ်ားစြာအား ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ၿဖတ္သၿဖင့္ သူ႕အေၾကာင္း ျငင္းခုံ ေျပာဆုိေနဆဲ ၿဖစ္သည္။ လြယ္လင့္တကူ ေအာင္ပြဲခံမည္ ထင္မွတ္ေရြ႕ ျမန္မာနယ္စပ္ ယူနန္ အေျခစုိက္ ေက်ာက္စိမ္းေရာင္ တပ္မေတာ္အား အရုိင္းအစုိင္း ၿမန္မာေတြကုိ တုိက္ခုိက္ရန္ ေစလႊတ္သည္။ ေနာက္ပုိင္း ပဋိပက္ခ စစ္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ တရုတ္စစ္သား ခုႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ အသက္ဆုံးရႈံးျပီး ကြင္မင္းဆက္ ဆင္ႏႊဲခဲ႕သမ်ထဲ အထိနာဆုံး ေရွ႕တန္းစစ္ေျမၿပင္ အမည္တြင္သည္။ ။။။။
ေက်ာက္စိမ္း တပ္မေတာ္မွာ တရုတ္ ကြင္ႏုိင္ငံ စစ္တပ္၏ အဓိက လက္ေရြးစင္ ပင္မတပ္ ၿဖစ္သည္။ ဆင္းရဲၾကပ္တည္းမႈ ႏွင့္ မိသားစု စားဝတ္ေနေရးေၾကာင့္ စစ္ထဲဝင္ၾကၿပီး တရုတ္ပင္မ လူ႕အသုိင္းအဝန္းတြင္ ခြဲျခားႏွိမ္ခ် ခံရသည့္ ဟန္တရုတ္အႏြယ္ ေအာက္ေျခလူတန္းစားမ်ား အမာခံထား ကနဦးတြင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ႕သည္။ မ်ားေသာအားၿဖင့္ သူတုိ႕အား သူပုန္သူကန္ ႏွိမ္ႏွင္းရန္၊ ကင္းလွည့္ရန္ ရဲအင္အားစုအၿဖစ္ ခုိင္းေစသည္။ ။။။။
ဆီယမ္ (ယုိးဒယားရွမ္း ထင္တယ္) က်ဴးေက်ာ္မႈတြင္ ၿမန္မာျပည္ ပါဝင္ပက္သက္မႈမွာ က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပုိက္ရန္ အခ်ိန္ေကာင္းဟု ကြင္ဘုရင္ ရႈျမင္ေသာေၾကာင့္ အမတ္ လ ်ဴေဇာင္ (Liu Zao) က ဗမာကုန္သည္မ်ား ႏွင့္ ေဒသခံ တရုတ္တုိ႕ အၾကား ကုန္သြယ္ေရး အျငင္းပြားမႈ အေသးအမႊားေလးမ်ားကုိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္ရန္ အၿပစ္ရွာသည္။ ။။။။။
ပထမ က်ဴးေက်ာ္စစ္
၁၇၆၅ ပထမ က်ဴးေကာ်္မႈမွာ ၁၇၆၅ တြင္ၿဖစ္သည္။ တရုတ္တုိ႕ ေကာင္းတုံ ကုိ ဝုိင္းပတ္ ပိတ္ဆုိ႕ေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ၿဖစ္ ဖရုိဖရဲ ဆုတ္ခြာ အေရးနိမ့္သည္။ အမတ္လ ်ဴ အရွက္တကြဲ အက်ဳိးနဲၿဖစ္ၿပီး “ဧကရာဇ္မင္းၾကီး ေက်းဇူး ျပန္ဆပ္ အျခားနည္းမရွိပါ၊ ကၽြန္ေတာ္မ်ဳိး ၿပဳေသာ ရာဇဝတ္မႈ ႏွင့္ ေသရန္ ထုိက္တန္ပါသည္။” စာေရး အေၾကာင္းၾကားရင္း သူ႕လည္ပင္း သူလွီး သတ္ေသသည္။ ။။။။
ဒုတိယ က်ဴးေက်ာ္စစ္
ေဒါသအမ်က္ ေခ်ာင္းေခ်ာင္းထြက္ေသာ ကြင္ဘုရင္က ဝါရင့္အမတ္ ယန္ရင္ဂ်ဴ (Yang Yingiu) အား ၿမန္မာျပည္ကုိ ဒုတိယံမိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္ရန္ ၁၇၆၆ တြင္ တာဝန္ေပးသည္။ ဝမ္းေဖါဝမ္းေရာင္၊ ငွက္ဖ်ားဒဏ္ေၾကာင့္ နာလံမထူေအာင္ တပ္ပ်က္ေနတဲ႕ ယန္၏တပ္မွာ ခ်ဳံခုိတုိက္ခံရေရြ႕ အီတၾကိမ္တြင္လဲ အၾကီးအက်ယ္ ရႈံးနိမ့္ျပန္သည္။ လူတေထာင္ပါ စစ္ေၾကာင္းတေၾကာင္းတြင္ ရွစ္ရာ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသကုန္ျပီး ေနာက္ထပ္တရာမွာ ဖ်ားနာေနသည္။ ။။။
ယန္ကုိ ေပက်င္းသုိ႕ ျပန္လာခုိင္းျပီး ေရာက္ေရာက္ျခင္း ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ အဆုံးစီရင္ ခုိင္းသည္။ ေက်ာက္စိမ္း တပ္မေတာ္ အသုံးမက်မႈကုိ အၿပစ္တင္ေရြ႕ ဘုရင္မွ မင္ရီ (Ming Rui) အား ၿမန္မာျပည္ က်ဴးေက်ာ္ရန္ တာဝန္ေပးသည္။ ဒီတခါေတာ႕ နာမည္ၾကီး ေအာင္လံရွစ္ခု တပ္မေတာ္မွလာေသာ မန္ခ်ဴး အလံကုိင္စစ္သားမ်ားႏွင့္ လက္ေရြးစင္တပ္ဖြဲ႕သည္။ ။။။
တတိယ က်ဴးေက်ာ္စစ္
စစ္မ်က္ႏွာ ႏွစ္ဖက္ဖြင့္ကာ ညွပ္ပူးညွပ္ပိတ္တုိက္ အႏုိင္ယူရန္ မင္ ၾကံေသာ္လည္း ေျမာက္ဖက္ခ်ီတပ္မွာ က်ဳိင္းတုံ ခံတပ္အေရာက္ ရန္သူ ဆီးၾကဳိတုိက္ခုိက္ျပီး အက်အဆုံးမ်ားစြာၿဖင့္ ယူနန္သုိ႕ ျပန္ဆုတ္ခြာၿပီး သူလည္း ကြပ္မ်က္ခံခဲ႕ရသည္။ မင္လက္ေအာက္ရွိ ေတာင္ပုိင္းတပ္မွာ သူ႕တဝက္ အင္အားရွိေသာ ရန္သူစစ္တပ္ႏွင့္ ရင္ဆုိင္တုိက္ပြဲၿဖစ္သည္။ အေျခအေနကုိ ထိန္းရန္ ဗမာဘုရင္ ဆင္ၿဖဴရွင္၏ ယုိးဒယားေရာက္ တပ္မ်ား ျပန္ေခၚေရြ႕ မင္းရီစစ္ေၾကာင္းကုိ တားဆီးဟန္႕တားသည္။ ေထာက္ပုိ႕ စခန္းႏွင့္ တရုတ္တပ္ အလြန္ ေဝးကြာေနျပီး ေထာက္ပံ႕ေရးလမ္းေၾကာငး္မ်ားမွာ တိ ံၾကားမင္းေခါင္ ဦးစီးေသာ ၿမန္မာေပ်ာက္က်ားတပ္ တုိက္ခုိက္မႈ ခံရသည္။ ။။။။။
ေျမာက္ဖက္ခ်ီတပ္မွာလဲ အေရးးနိမ့္၊ သူ႕တပ္မွာလဲ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ ႏွင့္ အေတြ႕အၾကဳံရင့္ ၿမန္မာစစ္တပ္ေၾကာင့္ အထိနာေနသၿဖင့္ ယူနန္သုိ႕ မင္းရီ ဆုတ္ခြာရန္ ၾကဳိးစားသည္။ သူ ႏွင့္ သူ႕တပ္အား ၿမန္မာစစ္ေၾကာင္း ႏွစ္ခုမွ ဝုိင္းပတ္ ပိတ္ဆုိ႕တုိက္ခုိက္ရာ ၃ရက္ၾကာ တုိက္ပြဲၿဖစ္ျပီးေနာက္ တရုတ္စစ္တပ္ ေခ်မႈန္းခံရျပီး မေသသူမ်ား အဖမ္းခံရသည္။ မင္းရီမွာ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္ႏုိင္ေသာ္လည္း သစ္ပင္တြင္ ၾကဳိးဆြဲခ် သတ္ေသသည္။ ။။။။

က်ဴးေၾကာ္တလုပ္ ပူးေဆာ္တုပ္

။။။။။။   ေမျမဳိ႕ုတုိက္ပြဲ (https://en.wikipedia.org/wiki/Sino-Burmese_War_(1765%E2%80%9369) မွ ေကာက္ႏႈတ္သည္။)

၁၇၆၈ မတ္လ၊ စတင္ဆုတ္ခြာေနေသာ မင္းရီတပ္အား စစ္သားတေသာင္း ႏွင့္ ျမင္းတပ္ဖြဲ႕ ႏွစ္ေထာင္ပါ ျမန္မာတပ္မွ လုိက္လံ တုိက္ခုိက္သည္။ တရုတ္တုိ႕အား ႏွစ္ပုိင္းပုိင္းေရြ႕ ဝုိင္းထားရန္ ျမန္မာတုိ႕ ၾကဳိးစားသည္။ မဟာစည္သူထံမွ စစ္ေသနာပတိ ရာထူး မဟာသီဟသူရ လႊဲေျပာင္းယူသည္။ အင္အားနည္းေသာတပ္ကုိ မဟာစည္သူ ဦးေဆာင္ကာ မင္းရီတပ္အား ဆက္တုိက္ျပီး မဟာသီဟသူရ ဦးစီးသည့္ အင္အားပုိၾကီးေသာတပ္က ေတာေတာင္ထူထပ္ေသာ လမ္းခရီး ခ်ီတက္ၿဖတ္ေက်ာ္ကာ တရုတ္တုိ႕ ေနာက္ေၾကာမွ တုိက္ရုိက္ ထုိးေဖါက္တုိက္ခုိက္သည္။ ေစ႕စပ္ေသခ်ာစြာ စစ္ကစားျပီး တရုတ္တုိ႕အား အင္းဝ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္ မုိင္ငါးဆယ္ေလာက္ အကြာ ယေန႕ေခတ္ ျပင္ဦးလြင္ (ခ) ေမျမဳိ႕ အေရာက္တြင္ လုံးဝ ဝုိင္းပတ္မိသည္။ သုံးရက္ၾကာ ေသြးေခ်ာင္းစီးတုိက္ပြဲတြင္ တရုတ္ အလံကုိင္တပ္ စိစိညက္ညက္ေက် ထုေထာင္းခံရသည္။ သတ္ၿဖတ္မႈမ်ား ဆုိးရြားျပင္းထန္လွကား ရန္သူ႕ေသြးမ်ား ဓါးလက္ကုိင္တြင္ ေစးကပ္ေနေရြ႕ ျမန္မာတုိ႕ ဓါးကုိ မလြတ္ေအာင္ ခက္ခက္ခဲခဲ ဆုပ္ကုိင္ထားေနရသည္အထိ ၿဖစ္သည္။ အစက လူ၃၀၀၀၀ပါ ပင္မတပ္တြင္ ၂၅၀၀ သာ အသက္ရွင္က်န္ ဖမ္းဆီးခံရသည္။ က်န္လူမ်ားမွာ စစ္ပြဲတြင္ အသတ္ခံရ၊ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ (သုိ႕) လက္နက္ခ်ျပီးေနာက္ ကြပ္မ်က္ခံရျခင္း တခုမဟုတ္ တခုၿဖင့္ ေသဆုံးသည္။ မင္းရီ ကုိယ္တုိင္လည္း တုိက္ပြဲမွ ျပင္းထန္စြာ ဒဏ္ရာ ရသည္။ လူအနည္းငယ္သာ သတ္ၿဖတ္ပြဲမွ ရုန္းထြက္ လြတ္ေျမာက္ႏုိင္ခဲ႕ၾကသည္။ မင္းရီလည္း ထုိအုပ္စုႏွင့္အတူ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္ႏုိင္ပါသည္။ ထုိအစား  သူ႕က်စ္ဆံျမီး ၿဖတ္ေရြ႕ သစ္စာေစာင့္သိမႈ အမွတ္အသားအၿဖစ္ လြတ္ေျမာက္သူမ်ားႏွင့္ ဘုရင္ထံ ပုိ႕ခဲ႕သည္။ ထုိ႕ေနာက္ သူ႕ကုိယ္သူ သစ္ပင္တြင္ ဆြဲၾကဳိးခ်ေသသည္။ အဆုံးတြင္ ပင္မတပ္မွ လူ ဒါဇင္ အနဲငယ္သာ ျပန္လာႏုိင္ခဲ႕သည္။ ။။။။။။။
စတုတ္ထ က်ဴးေက်ာ္စစ္
အရွက္ကြဲရင္း ကြဲေနတဲ႕ ဘုရင္က စစ္ပြဲအဆုံးသတ္ဖုိ႕ အႏုိင္တုိက္ရန္ကလြဲ အျခားနည္းလမ္း မရွိ စိတ္ပုိင္းၿဖတ္ထားသည္။ မင္းရီ ဦးေလး ဖူဟန္ (Fuheng) ကုိ ေနာက္တၾကိမ္ က်ဴးေက်ာ္ရန္ ေရြးခ်ယ္သည္။ ယိုးဒယားမွာ အက်ဳိးစီးပြား ရွိေနတဲ႕ ၿမန္မာဖက္၏ သံခင္းတမန္ခင္းသုံး ေၿဖရွင္း ကမ္းလွမ္းခ်က္ကုိ တရုတ္တုိ႕ ျငင္းပယ္သည္။ ၿမန္မာတုိ႕က ယုိးဒယားမွာ ထားတဲဲ႕စစ္တပ္ကုိ တရုတ္နယ္စပ္အနီး ေျပာင္းေရႊ႕ေနရာခ်ရလုိ႕ ဗမာ လက္ထဲ ဆုံးရႈံးခဲ႕တဲ နယ္ေျမမ်ားအား ယိုးဒယားတုိ႕ ျပန္ရရွိသြားသည္။ ။။။။
ဖူဟန္က စစ္ေၾကာင္း သုံးခုခြဲတုိက္ရန္ ဆုံးၿဖတ္ရာ တခုမွာ ေနာက္ခ်န္ေနေရြ႕ ေထာက္ပုိ႕လမ္းေၾကာင္းမ်ား ကာကြယ္ရန္ ႏွင့္ က်န္ႏွစ္ခုမွာ ေရတပ္ အကူအညီယူ ခ်ီတက္မည္ ၿဖစ္သည္။ ၿမန္မာတုိ႕ကလည္း ေရတပ္အုပ္စုဖြဲ႕ထာျပီး နယ္စပ္တြင္ ရန္သူမ်ားအား ေစာင့္ၾကဳိတုိက္ျခင္း၊ တရုတ္ ေထာက္ပုိ႕လမ္းေၾကာငး္မ်ားအား ၿဖတ္ေတာက္ျခင္း တုိ႕ကုိ စစ္တပ္သုံးဖြဲ႕ ခြဲၿပဳလုပ္သည္။ တရုတ္တပ္ ဗန္းေမာ္ျမဳိ႕ သိမ္းပုိက္ေပမဲ႕ ၄င္းတုိ႕ အသစ္ေဆာက္ထားေသာ စစ္ေလွမ်ား ၿမန္မာတုိ႕ထံ ဆုံးရႈံးကာ ပင္ပန္းဖ််ားနာၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ လုံးလုံးလ်ားလ်ား အဝုိင္းခံရသည္။ ။။။။။
ၿမန္မာစစ္သူၾကီး မဟာသီဟသူရက “ျငိမ္းခ်မ္းေရး မလုပ္ႏုိင္လ်င္ ေနာက္တခါ လာတုိက္ဦးမွာပဲ၊ ငါတုိ႕ႏုိင္လဲ ေနာက္တခါ လာလိမ့္ဦးမယ္။ ငါတုိ႕မွာ အျခား လုပ္စရာေတြ ရွိေသးတယ္၊ တရုတ္ေတြရဲ႕ တခါျပီး တခါ လာတုိက္တုိင္း ျပန္ခ်ေနရတာ ငါတုိ႕ႏုိင္ငံအတြက္ မေကာင္းဘူး။ သတ္ၿဖတ္မႈေတြ ရပ္ၾကပါစုိ႕၊ သူတုိ႕လူေတြနဲ႕ ငါ့တုိ႕လူေတြ ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း အတူတကြ ေနထုိင္ၾကပါစုိ႕။” (ဟီ ဟိ အႏုိင္နဲ႕ပုိင္းတာ)
ခက္ခက္ခဲခဲ ၾကဳိးစားလုိ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ရခဲ႕ေပမဲ႕ ကြင္ နဲ႕ ၿမန္မာ ႏွစ္ဖက္စလုံး ယူနန္ နယ္စပ္တေၾကာမွာ ခံတပ္၊ စစ္တပ္မ်ား ဆက္ထားၾကသည္။ ၿမန္မာ ႏွင့္ တရုတ္ ၁၇၉၀ ခုႏွစ္ သံတမန္ ျပန္ဆက္သြယ္ေတာ႕ ကြင္ဘုရင္ဖက္မွ ၿမန္မာတုိ႕၏ အညံ့ခံအၿဖစ္ ေအာင္ပြဲခံေၾကာင္း တဖက္သက္ ေၾကျငာသည္။ ။။။။။
ေရေျမေတာေတာင္ ရာသီဥတု အကၽြမ္းတဝင္ ရွိမႈကုိ အေကာင္းဆုံး အားသာခ်က္အၿဖစ္ အသုံးခ်ျပီး သူ႕ထက္အင္အား အလြန္ပုိၾကီးေသာ ရန္သူအား ရင္ဆုိင္ရဲ၊ ရင္ဆုိင္ႏုိင္စြမ္းရွိေၾကာင္း ၿမန္မာစစ္တပ္ သက္ေသျပခဲ႕သည္။ ။။။။။
နယ္ခ်ဲ႕ကြင္တရုတ္ ေၾကးမုံဂ်ီးဘဲ တရုတ္မျခစ္သူ ဗမာဘုရင္ ေၾကာင္ၿဖဴရွင္ *>:P phbbbbt
ဦးေၾကာင္ၾကီး

About ဦးေၾကာင္ၾကီး

ေအာင္ၾကဴ း has written 628 post in this Website..

ပန္းတပြင့္ လွမ္းအစြင့္ နမ္းအလင့္မွာ……….. ဟတ္ခ်ဳိး ဟတ္ခ်ဳိး