ဂိမာန္ကုန္၍ေဟမာန္ဦး၀င္ပါျပီ။
အေမရိကားတြင္ အေအးပိုလာေသာ္ျငား ႏို၀င္ဘာ(၆)ေရြးေကာက္ပြဲနီးလာသည္ႏွင့္အမွ် ႏိုင္ငံေရးအပူလိႈင္းမ်ားတက္၍ေန၏။ Blue Wave အႏိုင္ႏွင့္အတူ သမၼတထရမ့္အား အယံုအၾကည္မရွိအဆို တင္သြင္းျဖဳတ္ခ်ရန္အထိ ရည္မွန္းထားပံုရေသာ အျပာ-ဒီမိုကရက္ႏွင့္ အနီ-ရီပါ့ဗလစ္ကန္င္တို႔၏ပြဲေကာင္း/ပြဲေတာင္းလာသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ၾကိဳျပင္ဆင္မႈတို႔တြင္ ယခုႏွစ္၌ ဒီမိုကရက္ပါတီကိုယ္စားျပဳ၀င္ျပိဳင္ေသာ အမ်ိဳးသမီးအမတ္တို႔မွာသမိုင္းစံခ်ိန္တင္လိုက္ပါသည္။ ပထမဆံုးမြတ္ဆလင္အမ်ိဳးသမီးအမတ္ႏွင့္ ပထမဆံုးေနးတစ္အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးအပါအ၀င္ ဗားေမာင့္ျပည္နယ္ ဂါဗနာအျဖစ္ ပထမဆံုးအမ်ိဳးသမီးဘ၀လိင္ေျပာင္းခြဲစိတ္ခံယူထားသူလည္းပါေနသည္။
Me Too Movement (#MeToo) လႈပ္ရွားမႈျဖင့္ ယခုေခတ္ အေမရိကႏိုင္ငံေရး ဖို၀ါဒလႊမ္းမိုးေသာအခန္းက႑မ်ားတြင္လည္း တြန္းတိုက္ေနရာယူလာျခင္းသေဘာျမင္ရ၏။

“တိုင္းျပည္ဦးစီး အမ်ိဳးသမီး”
ျမန္မာ့သန္းေခါင္စာရင္း(၂၀၁၄)အရ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္လူဦးေရပိုမ်ား( ၁၀၀/၉၃ အခ်ိဳး)ယံုမက ကုန္ထုတ္လုပ္မႈလည္းပိုသည္။
တိုင္းျပည္၏လက္ငင္းအေျခအေနကို ၾကည့္ေျပာရေသာ္ အမ်ိဳးသားမ်ားမွာ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈမရွိေသာ သာသနာေရးႏွင့္တပ္မေတာ္သားအျဖစ္ခံယူခိုလံႈၾကေပရာ ထိုထိုလူတန္းစားအား စား၊၀တ္၊ေနေရးလုိအပ္ခ်က္မ်ားျဖည့္စည္းရန္ လည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားက အလုပ္ပိုလုပ္ၾကရသည္။
အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ျမန္မာလူေနမႈအသိုင္းအ၀ိုင္း၀ယ္ သူတို႔ကိုယ္တိုင္မသိေသာ ဦးစီးအာဏာပါ၀ါရွိသည္ကို ကိုယ္တိုင္လည္း ရယူတိုက္ယူရန္မၾကိဳးစား၀ံ့ေပ။ ႏွစ္ေထာင္ခ်ီယဥ္ေက်းမႈၾကီးတို႔ရွိသည္ အိမ္နီးခ်င္းအိႏိၵယႏွင့္ ခ်ိဳင္းနားျပည္တို႔၏ မဟာပုရိႆၾသဇာလႊမ္းမိုးလြန္းရကား ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးထုမွာ တြန္႔ဆုတ္ေနသည့္သေဘာ ေတြ႔ရသည္။

“အမည္သညာ ေခၚစရာ”
ယခုေခတ္ကမၻာ့ႏိုင္ငံသားအမ်ားစုတို႔သည္ Family name, Last Name/Surnames တို႔ျဖစ္အမည္ေပးၾကကာ ဤသို႔ေပးျခင္းမွာ တိုးတက္လာေသာ လူဦးေရတို႔ကို အုပ္စုခြဲထုတ္သိသာေစရန္ ရည္ညႊန္းျခင္းရွိပံုရပါသည္။ သို႔ႏွင့္ ထိုလူသားသည္ မိမိ၏မိသားစုအမည္/မ်ိဳးရိုးကို ေစာင့္ေရွာက္ခ်င္စိတ္လည္း တိုး၍ပါေကာင္းပါလာႏိုင္သည္။
ျမန္မာတို႔လူအမည္ေပးစနစ္၌ ထိုသို႔စနစ္မရွိေပ၊ ေရွးက မြန္ဂိုႏွင့္ Tark/Tartar-တရုတ္လူမ်ိဳးမ်ားတြင္လည္းမရွိဟုသိရသည္။ ေနးတစ္အေမရိကန္မ်ား အမည္တလံုးသာသံုးခဲ့ၾကသည္။ အလယ္ေခတ္ ဥေရာပတို႔တြင္ ဤသို႔အမည္ေပးစနစ္မရွိခဲ့ေသာ္ျငား(ဥပမာ။ စစ္ဘုရင္ Alexanderႏွင့္ Plato) လိုအပ္ခ်က္ရွိသည္မူ၍ ဆင့္ဆက္ျပင္ဆင္ခဲ့ၾကသည္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္ မူလေရွးေခတ္မ်ားက Family name သံုးစြဲျခင္းမရွိ။ မဲဂ်ီျပဳျပင္ေရးေခတ္ေရာက္မွဘုရင့္အမိန္႔ျဖင့္ ထည့္ခိုင္းျခင္းဟုအဆိုရွိသည္။
ျမန္မာတို႔အမည္နာမ ကင္ပြန္းတပ္ရာတြင္ ေမြးသည့္ေန႔ တနလ္ာ၊အဂၤ ါစသျဖင့္ကို အစြဲျပဳ ကခဂဃင၊ စဆဇစ်ည ျဖင့္ေပးၾကသလို ထိုေန႔နံအရ တိရစၦာန္အေကာင္ က်ား၊ ျခေသၤ့ စသျဖင့္လည္း ကိုယ္စားျပဳတတ္ၾကသည္။ ေမြးဖြားလာသူကိုေဗဒင္ကိန္းခန္း၊ နကၡတ္တို႔ႏွင့္တိုက္ကာ ဇာတာဖြဲ႔ၾက၍ ထို ရိုးရာဓေလ့မွာ ယခုတိုင္စြဲျမဲေနေသး၏။ ျမန္မာ-ကုလား/တရုတ္ ႏွင့္တိုင္းရင္းသားအခ်ိဳ႔တြင္ေတာ့ ျမန္မာအမည္အျပင္ ဆိုင္ရာဇာတိႏြယ္ ယဥ္ေက်းမႈအလိုက္ အျခားအမည္ေပးကာ အမည္ႏွစ္ခုရွိတတ္ပါသည္။

“ဖခင္အမည္။ ? “
ျမန္မာအမည္သိယံုျဖင့္ မိဘမ်ိဳးရိုးမသိႏိုင္ရကား သိလြယ္သတ္မွတ္လြယ္ရန္ ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကဒ္ျပားအပါ၀င္ အစိုးရလုပ္ငန္းဌာနတို႔ႏွင့္ပါတ္သက္သည့္ ျဖည့္ၾကရသည္ ့ေဖါင္တို႔တြင္ ဖခင္အမည္ကိုထည့္သြင္းေမးျမန္းၾကရ၏။ ထို႔ျပင္ လူခ်င္းေတြ႔ဆံု ႏႈတ္ဆက္ၾကရာတြင္လည္း “အေဖဘယ္သူလဲ”ဟုေမးၾကရေတာ့သည္။
ေသခ်ာေသာမိခင္အမည္အစား ဖခင္အမည္ကိုျဖည့္ရေပရာ မိခင္၏အခန္းက႑ (တနည္းအားျဖင္) အမ်ိဳးသမီးတို႔မွာသိမ္ငယ္ရေလသည္။ ေစာ္ကားခံရ၍ အေဖအမည္ မေဖာ္ျပခ်င္ေသာ၊ မသိေသာမိခင္မ်ား၊ စိတ္သေဘာမတိုင္ဆိုင္၍ လင္မယားကြဲထား/ခြဲထားေသာအမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ဖခင္အမည္ကိုျဖည့္သြင္း/ေမးျမန္းျခင္းမွာ စိတ္ထိခိုက္ႏိုင္ေသာ အေျခအေနျဖစ္ေစသည္။ ကေလးငယ္ကို ကိုယ္တိုင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနရေသာ Single mother တေယာက္မိခင္အတြက္ ကေလးဖခင္အမည္ေမးရာ၊ ျဖည့္ခိုင္းရာတြင္ မည္သို႔တုန္႔ျပန္ရမည္နည္း။ မိမိရင္ေသြးႏွင့္ မည္သို႔ ညိွရ ရွင္းရပါမည္နည္း။ ပါတ္၀န္းက်င္ႏွင့္မည္သို႔စကားဆက္ေျပာရမည္နည္း။

“အမ်ိဳးသမီးမတက္ရ”
ေယာက်္ားေကာင္းေမာင္းမတေထာင္ဟူ၍ ေယာက်္ားမွ အိမ္ေထာင္ဖက္မိန္းမ ၾကိဳက္သေလာက္တရား၀င္ယူႏိုင္သည့္ (ပထမျမန္မာႏုိင္ငံတည္ေထာင္ကတည္းကရွိခဲ့ေသာ) ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့တခုအား သမၼတဦးသိန္းစိန္လက္ထက္တြင္ မဘသေခၚအမ်ိဳးဘာသာ၊သာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔ၾကီးမွ တလင္တမယားစနစ္ က်င့္သုံးျခင္းဆုိင္ရာဥပေဒျပဳ၍ ဖ်က္ႏိုင္ခဲ့သည္။
သို႔ေသာ္ ေစတီ၊ဘုရား၊သိမ္တို႔အေပၚ/စင္ျမင့္ “အမ်ိဳးသမီးမတက္ရ”တို႔ရွိေနဆဲျဖစ္သလို ဘုန္းနိမ့္ျခင္းဟူသည္လည္းအသက္၀င္ဆဲျဖစ္သည္။အိမ္ေထာင္တို႔တြင္ မိသားစုရွိသည္ျဖစ္၍ အ၀တ္ေလွ်ာ္စက္ျဖင့္ ေလွ်ာ္ရေသာေခတ္တြင္ပင္ ေယာက်္ားအိမ္ေထာင္ဦးစီးအ၀တ္ႏွင့္ မယားအ၀တ္တို႔ ခြဲေလွ်ာ္ၾကရသည့္ အယူသည္းမႈလည္း ထင္ရွားစြာက်န္ေနေသးသည္။ အခ်ိဳ႔ျမန္မာ့ေက်းလက္ေဒသတို႔တြင္ ေခ်ာင္း/ျမစ္တို႔၌ အ၀တ္ေလွ်ာ္ဖြတ္သည္ပင္လွ်င္ ထဘီမ်ားအတြက္သီးသန္႔ေနရာထားၾကရသည္လည္းရွိေသး၏။ မိန္းမေမြးထုတ္မွ လူျဖစ္ၾကရေသာ ေယာက်္ားသား ပုရိသတို႔ ဘုန္းနိမ့္သည္ဆိုျခင္းတြင္ မိန္းမ ထဘီၾကိဳးတန္းေအာက္၀င္ျခင္း၊ မိန္းမထဘီေအာက္တြင္ေနျခင္း/ထိုင္ျခင္းလည္းပါသည္။ ဤသည္ကို ေရွး ဗ်၀ိ၊ဗ်တၱ ျမန္မာနတ္တို႔၏ဖခင္၂ပါးတြင္ သူရဲေကာင္းဗ်၀ိဘုန္းနိမ့္ အရံႈးေပးရရန္ ထဘီတန္းေအာက္၀င္ေအာင္ဖန္တီးသည္လည္းရာဇ၀င္၀ယ္ဖတ္ဖူးသည္။
သားသမီးစုံလင္မိသားစုဘ၀တြင္ သားသားမီးမီးတို႔ မိခင္ဆီမွေမြးဖြားၾကရသည္မဟုတ္ပါေလာ။ ကမၻာ့အစြမ္းဆံုး စစ္မင္းမ်ား၊ ဧကၠရာဇ္မ်ားအပါအ၀င္ ေဂါတမဗုဒၶ၊ တမန္ေတာ္မ်ားအားလံုး၊ ပုပ္ရဟန္းမင္းအဆံုးအမ်ိဳးသမီးမွေမြးဖြားၾကသည္မဟုတ္ပါလား။
နိမ့္က်သည္။ ဘုန္းနိမ့္သည္ဆိုျခင္းသည္ ယုတၱိတန္ပါ၏ေလာ။

“ဘိကၡဴနီ”
ဘိကၡဴနီ (ရဟန္းမ)တို႔သည္ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာအမ်ားစုႏိုင္ငံတို႔တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွလြဲ၍ ထင္ရွားရွိၾကသည္။ ျမန္မာတို႔၏ ဗုဒၶတရားေတာ္တို႔ ယူေဆာင္သင္ယူရာမူလျဖစ္ေသာ သီရိလကၤာျပည္မွာပင္ရွိေသာ္ျငား ျမန္မာ့ေထရ၀ါဒကခြင့္မျပဳျဖစ္ခဲ့ၾက။ ဂရုဓံတရားရွစ္ပါးကို မလိုက္နာသည္မူ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံ၀ယ္ ဘိကၡဴနီျပတ္ျပီးသည္ဟုယူခဲ့ၾကရာတြင္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေရာက္မွ မယ္သီလရွင္ဘ၀ျဖင့္အစားထိုး၍ ရဟန္းမအဆင့္မွ တဆင့္ႏွိမ့္ေပးရသည္ကိုေတြ႔ရေလသည္။ “သီလရွင္အစ မယ္ကင္းက”ဟုဆိုၾကေပရာ ထိုေခတ္က မယ္ကင္း(ဘြဲ႔- မယ္ေခမာ)ႏွင့္ဗန္းေမာ္ဆရာေတာ္ၾကီးတို႔၏ အသြားအျပန္လကၤာကဗ်ာတို႔တြင္ မိန္းမအား ေယာက်ာ္းႏွင့္ ခြင့္တူတန္းတူမထားႏိုင္မႈမ်ားကိုေတြ႔ႏိုင္သည္။ ထိုေခတ္သာသနာပိုင္ ရွမ္းကေလးကြ်န္း ဆရာေတာ္၏ညီမေတာ္အရင္း မယ္ကင္းသည္ပင္လွ်င္ မစြမ္းႏိုင္ခဲ့။
အဂၤလိပ္ကိုလိုနီဘ၀တြင္ ရွင္အာဒိစၥ၀ံသသည္လည္း အမ်ဳိးသမီးမ်ားကိုဘိကၡဳနီ၀တ္ခြင့္ျပဳေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းမႈေၾကာင့္ ပကာသနိယကံျဖင့္ ေထရ၀ါဒရဟန္းမ်ား၏အေရးယူခံရဖူးသည္။
ေနာက္ပိုင္းေခတ္ ျမန္မာ့ပထမ ဘိကၡဴနီမွာ မသစၥ၀ါဒီ ဟုအဆိုရွိၾကသည္။ သီရိလကၤာျပည္တြင္ ဘိကၡဴနီဘ၀ကူးေျပာင္းခဲ့ျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ျပန္လာရာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ မဟန ဆရာေတာ္ၾကီး၄၇ပါးစံုညီေရွ႔ေမွာက္၌အစစ္ခံရ၍ သကၤန္းခြ်တ္ရန္ခံ၀န္ခ်က္ထိုုးခိုင္းျပီး စီရင္ခ်က္ခ်ရာ ျငင္းဆန္၍ေထာင္ ၅ႏွစ္ခ်အေရးယူခဲ့သည္။ ေထာင္က်ျပီးေနာက္ ခံ၀န္ခ်က္ကို အသံထြက္ရြတ္ဆို လက္မွတ္ထိုးေပးခဲ့ရာတြင္ ေထာင္မွလႊတ္ေပးေသာ္လည္း သီရိလကၤာသို႔ျပည္ႏွင္ဒဏ္ခံရေပသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Gayတို႔သည္ က်ိဳက္ထီးရိုးတြင္ေရႊသကၠန္း ကိုယ္တိုင္ကပ္ႏုိင္သည္။ ေတာင္ျပဳန္းနတ္တို႔ပြဲတြင္ နတ္ကေတာ္လူတန္းစားတရပ္အျဖစ္ေအာင္ျမင္သည္။ ႏိုင္ငံအႏွံ႔ နတ္ကနားပြဲတို႔၌ဦးစီးဦးေဆာင္သူ ေဂးမ်ားအား ပူေဇာ္ပသရွိခိုးၾကရသည္။ အလွျပင္ဆိုင္ဖြင့္ႏိုင္သည္။ က်ားႏွင့္မ ၾကားတြင္ အေရးၾကီးေသာ ၾကားခံလူတန္းစားတရပ္အျဖစ္ရပ္တည္ႏိုင္သည္။သို႔ေသာ္မိန္းမစစ္စစ္မ်ားမွာေနရာမရေသး။ သစ္မရခင္၀ါးေပါင္းကြပ္သေလာ။ ေခတ္ေျပာင္းတနည္းေလာ။ အရြဲ႔တိုက္သေလာ။

“မဟာဣတၱိယ”
ယခုႏွစ္တြင္ အေမရိကျပည္ေထာင္စု၌ #MeToo လႈပ္ရွားမႈ အစြမ္းလြန္ကာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား အခြင့္အေရးအခါခါေပးပါသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၃၆ႏွစ္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေက်ာင္းသားဘ၀မွ ကိစၥတခုကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာထိခိုက္ေစာ္ကားဖူးသည္ ဟူေသာ စကားျပန္ဖြင့္ယံုမွ်ျဖင့္ အေမရိကျပည္ေထာင္စု၏ အျမင့္ဆံုးတရားေရးမ႑ိဳင္၏ တရားသူၾကီးခ်ဳပ္ တေယာက္လစ္လပ္ရာထူးအတြက္ တရားသူၾကီး ကာဗန္ေနာ့ဗ္ကို စိနိတ္မွ စိစစ္ၾကားနား၍ မဲေပးေရြးခ်ယ္ရမႈ ရပ္တန္႔ ဆုတ္ဆိုင္းေပးလိုက္ရသည္။
အမ်ိဳးသမီးတဦး၏ စြတ္စြဲခ်က္တခုသည္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ တည္ေဆာက္ထားရေသာ ေယာက်ာ္းတေယာက္၏ ဘ၀ကို အလံုးစံုပ်က္သုဥ္းေစေပရာ တရားသည္ေလာ/မေလာကို သမိုင္းတြင္ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။
အသက္၈၁ႏွစ္အရြယ္ အေမရိကား၏ဟာသမင္းသားၾကီး Bill Cosby လည္း ၃ႏွစ္မွ ၁၀ႏွစ္အထိေထာင္ထဲသြားရေတာ့မည္ျဖစ္ကာ သြားခဲ့ရလွ်င္ သူသည္ #MeToo အားျဖင့္ ပထမဆံုးေထာင္ပို႔။ေထာင္၀င္ ဆယ္လီျဖစ္လာပါမည္။

သူေရြးခ်ယ္ေပးလိုက္သည့္ တရားသူၾကီးခ်ဳပ္အား စြတ္စြဲခံေနရျခင္းကိစၥအတြက္ သမၼတထရမ့္ သတင္းစာရွင္းလင္းေတြ႔ဆံုပြဲတြင္ ေျပာလိုက္သည့္ “you’re guilty until proven innocent.” “အျပစ္ကင္းေၾကာင္းသက္ေသမျပႏိုင္သူ၌အျပစ္ရွိသည္။” ဟူသည့္ တရားေရးေျပာင္းျပန္လွန္သြးသည့္စကားကိုလည္း အေလးအနက္ထား စဥ္းစားသင့္ပါသည္။
မဟာဣတၱိယ၀ါဒ ေခတ္လာျပီေလာ။ ၾကိဳဆိုရန္သာရွိေတာ့သည္။

kai

About kai

Kai has written 942 post in this Website..

Editor - The Myanmar Gazette || First Amendment – Religion and Expression - Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.