အြန္လိုင္းမွတဆင့္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္နိုင္မႈမ်ား က်ယ္ျပန္႔လာသည္နွင့္အမွ် အင္တာနက္ေပၚမွ

ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ ခိုးယူမႈမ်ားလည္း ပိုမိုျမင့္တက္လာကာ ကုန္က်မႈတန္ဖိုး အလြန္ႀကီးမားေသာ ျပႆနာတစ္ခု အျဖစ္သို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သင့္အေနနွင့္ မိမိကိုယ္မိမိ ကာကြယ္နိုင္ရန္ ေလ့လာထားသင့္ေပသည္။

၁။ သင့္ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္မ်ားကို သတိျပဳ၍ ေစာင့္ေရွာက္ပါ။
အြန္လိုင္း (သို႔မဟုတ္) ဖုန္းမွတဆင့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ (သို႔မဟုတ္) မိမိ account နွင့္ပတ္သက္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ေတာင္းဆိုျခင္းကို ျပန္လည္ ေျဖၾကားျခင္း မျပဳလုပ္ပါနွင့္။ ဘဏ္မ်ား၊ ခရက္ဒစ္ကဒ္ ကုမၸဏီမ်ား၊ လူမႈေရး အဖဲြ႕မ်ား၊ အစိုးရ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား အေယာင္ေဆာင္၍ ျဖားေယာင္းမႈမ်ားကို
သတိျပဳပါ။ သင့္ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ား ေတာင္းဆိုျခင္းကို အတည္ျပဳနိုင္မည့္ တရားဝင္ အေထာက္အထား ျဖစ္သည့္ သင့္စီးပြားေရးနွင့္ဆိုင္ေသာ အဖဲြ႕အစည္း၏ တရားဝင္ ဝက္ဘ္ဆိုက္ (သို႔မဟုတ္) တယ္လီဖုန္းနံပါတ္ တို႔ကို စစ္ေဆးပါ။

၂။ အြန္လိုင္းမွတဆင့္ အလြန္အကၽြံ ေဝမွ်မႈ မျပဳပါနွင့္။
သင့္ေမြးရက္၊ သင့္အေမ၏ ငယ္နာမည္ (မိသားစု အမည္)၊ အိမ္ေမြးတိရစၧာန္ အမည္ တို႔အျပင္ သင့္အား ခဲြျခားသိရွိနိုင္မည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို လူမႈဆက္သြယ္ေရး ဝက္ဘ္ဆိုက္မ်ားျဖစ္သည့္ Facebook, LinkedIn နွင့္ Twitter တို႔ကဲ့ေသာ ဆိုက္မ်ားတြင္ မေဖာ္ျပပါနွင့္။

၃။ Update ျဖစ္ရန္ ႀကိဳးစားပါ။
သင့္ကြန္ျပဴတာတြင္ Anti-virus ေဆာ့ဖ္ဝဲကို သံုး၍ ၄င္းကိုလည္း အျမဲ Update ျဖစ္ေနပါေစ။ Web browser အေနနွင့္ ေနာက္ဆံုးထုတ္ Version ကို သံုးပါ။ လံုၿခံဳေရးနွင့္ ပတ္သက္ေသာ Update မ်ားကို အၿမဲ ထည့္သြင္းပါ။

၄။ ခက္ခဲေသာ စကားဝွက္ကို သံုးပါ။
တစ္ခုတည္းျဖစ္ၿပီး မွန္းဆရန္ ခက္ခဲေသာ စကားဝွက္ (Password) ကို သံုးပါ။ လံုၿခံဳေရး တင္းၾကပ္သည့္ ဝက္ဘ္ဆိုက္မ်ားကို အမ်ားသံုး Wi-Fi သံုး၍ ဝင္ေရာက္ျခင္း မျပဳပါႏွင့္။

၅။ အြန္လိုင္းမွ ေစ်းကြက္ျမွင့္တင္ေရးနွင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္ပဲြ အတုအေယာင္မ်ားကို သတိထားပါ။
ဆုတစံုတရာ မေပးမီ ေငြေပးေခ်ရန္ (သို႔မဟုတ္) ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ ေပးရန္ လိုအပ္ေသာ ကမ္းလွမ္းမႈမ်ား အားလံုးသည္ အတုအေယာင္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ကမ္းလွမ္းမႈမ်ားကို က်ိဳးေၾကာင္းညီညြတ္မႈ ရွိ၊ မရွိ အခ်ိန္ေပး၍ စစ္ေဆးပါ။ အီးေမးလ္ ေပးပို႔သူနွင့္ ဆက္သြယ္နိုင္မည့္ အခ်က္အလက္မ်ားနွင့္  ၿပိဳင္ပဲြက်င္းပေသာ ကုမၸဏီနွင့္ ပတ္သက္သည့္ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေမးျမန္းပါ။ တစ္ခါတရံ သင့္အေနႏွင့္ ေမးခြန္းမ်ားကို စတင္ေမးျမန္းၾကည့္သည္နွင့္ သင့္အေနနွင့္ ရုတ္တရက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရန္ မသင့္ေၾကာင္း ထင္ရွားေစၿပီး လိမ္ညာသူ အမ်ားစုမွာ ေရွာင္ရွားသြားေပလိမ့္မည္။

၆။ စာရြက္စာတမ္း မသံုးပါနွင့္။
အီလက္ထေရာနစ္ ေငြရွင္းတမ္းကို သံုးပါ။ ေငြအပ္နွံျခင္းမ်ားနွင့္ ေပးေဆာင္ရန္ရွိေသာ ေငြတို႔ကို အြန္လိုင္း အသံုးျပဳ၍ တုိက္ရိုက္ လုပ္ေဆာင္ပါ။ (ဤနည္းျဖင့္ အီးေမး သူခိုးမ်ား၏ ရန္မွ ေရွာင္ရွားနိုင္မည္ ျဖစ္သည္။)

၇။ အလြန္အမင္း ၾကြားထားေသာ ဆိုက္မ်ားကို မယံုၾကည္ပါနွင့္။
ဖုန္းေခၚဆိုမႈမ်ားနွင့္ အင္တာနက္မွ ရွာေဖြမႈမ်ားကို တတ္နိုင္သမွ် ျပဳလုပ္ကာ ကုမၸဏီ၏ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈ အေျခအေနကို စစ္ေဆးပါ။ သင့္ထံမွ ေငြေတာင္းခံကာ သင့္လိပ္စာသို႔ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို ေပးပို႔ေပးမည္ဆိုေသာ ကမ္းလွမ္းမႈမ်ားသည္ အတုအေယာင္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းသည္မွာ အခ်ိဳ႕ေသာ အိမ္ေနရင္း အလုပ္လုပ္ကိုင္သည့္ ရိုက္စားသမားမ်ားသည္ ၄င္းတို႔နွင့္ မသိကၽြမ္းသည့္ သူမ်ားသာမက သိကၽြမ္းသည့္ သူမ်ားကိုပါ လိမ္ညာလွည့္ျဖားၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

၈။ သင္အသံုးျပဳေသာ ဘဏ္အေနနွင့္ သင့္အား ကာကြယ္ရန္ မည္သို႔ ေဆာင္ရြက္ထားေၾကာင္း ေမးျမန္းပါ။
လိမ္ညာလွည့္ျဖားမႈမွ ကာကြယ္ရန္ ဘဏ္မွ အာမခံခ်က္တို႔ကို သိနားလည္ ရမည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အေၾကြးဝယ္ကတ္နွင့္ ခရက္ဒစ္ကတ္ တို႔ကို တာဝန္ခံ၍ ကာကြယ္ေပးျခင္း မရွိပဲ အနည္းငယ္ေသာ ဘဏ္တို႔ကမူ အြန္လိုင္းဘဏ္စံနစ္နွင့္ ေငြလဲႊေျပာင္းမႈတို႔ကို ကာကြယ္ေပးေလ့ ရွိၾကသည္။        ။

Source article: Readers digest (By James Van Dyke, founder and president of Javelin Strategy & Research)

About Zaw Wonna

Zaw Wonna has written 107 post in this Website..

ေမာ္လၿမိဳင္သား ပါခင္ဗ်ာ။ စာဖတ္တာကို ဝါသနာပါၿပီး စာေရးဖို႔ ႀကိဳးစားေနတာပါ။ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ေဝဖန္ေထာက္ျပ ေပးမယ္ဆိုရင္ ေက်းဇူးတင္စြာနဲ႔ လက္ခံလိုပါတယ္။