ပိုးေလးဖက္နာေရာဂါဆိုသည္မွာအဘယ္နည္း။

ပိုးေလးဖက္နာေရာဂါဆိုသည္မွာ G.A Haemolytic Streptococci ေခၚ ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ပြါးသည့္ေရာဂါ ျဖစ္သည္။ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာေရာဂါရွင္မ်ားသည္ အာသီးေယာင္ယမ္း ျခင္းမွ အစျပဳတတ္ၾကသည္။ ဖြံ ့ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ား တြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ အရြယ္မ်ားတြင္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ အဓိက ေၾကာင္းအရာသည္ ေလးဘက္နာေရာဂါျဖစ္သည္           ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

ေလးဘက္နာေရာဂါတြင္ အဓိက ေရာဂါလကၡဏာ  (Major Criteria) ။ သာမန္ေရာဂါလကၡဏာ (Minor Criteria)၊ ႏွင့္ အေထာက္အကူျပဳလကၡဏာ (Evidence of post-streptococcal Infection) ဟူရ်္ ၃ မ်ဳိး ခြဲျခားပါရွိသည္။

အဓိက ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား

၁- အဆစ္အျမစ္မ်ား ကိုက္ခဲေယာင္ယမ္းျခင္း(Arthritis )

၂- ႏွလံုးေယာင္ရမ္းရ်္ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ရင္တုန္ျခင္း (Carditis)

3- အေၾကာဆြဲျခင္း(Chorea)

၄- လက္ ညို ့သက်ဥ္းႏွင့္ ေက်ာရိုးးတေလွ်ာက္ အေရျပားေအာက္တြင္ အက်ိတ္ငယ္ကေလးမ်ား ထြက္ျခင္း  (Subcutaneous nodule)

၅- အေရျပားေပၚတြင္ အနီေရာင္ အကြက္ငယ္မ်ားထြက္ျခင္း( Erythema marginatu)

သာမန္ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

၁- ဖ်ားျခင္း(Fever)

၂- ေျခဆစ္ ၊လက္ဆစ္မ်ားနာျခင္း (Arthralgia)

ယခင္က ေလးဖက္နာေရာဂါျဖစ္ဖူးျခင္း(သို ့) ေလးဖက္နာႏွလံုးေရာဂါရွိျခင္း

၄- ေသြးေဖာက္စစ္လွ်င္ ESR တက္ေနျခင္း

၅- ႏွလံုးစက္ (ECG) ျဖင့္စမ္းၾကည့္လွ်င္ Prolong PR Interval ျဖစ္ေနျခင္း

အေထာက္အကူျပဳလကၡဏာ

၁- မၾကာမီက scarlet fever ျဖစ္ဖူးျခင္း

၂- ေသြးေဖာက္စစ္လွ်င္ ASO တက္ေနျခင္း။

လူၾကီး -250 todds unit

ကေလး -330 todds unit

အဓိကလကၡဏာ ၂ခု + အေထာက္အကူျပဳ လကၡဏာမ်ား (သို ့)

အဓိက လကၡဏာ ၁ခု  + သာမန္လကၡဏာ ၂ခု +အေထာက္အကူျပဳလကၡဏာမ်ားရွိလွ်င္ ေလးဘက္နာရွိသည္ဟု သတ္မွတ္ႏိုင္သည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါမ်ား

-ေလးဘက္နာေရာဂါမွတဆင့္ ႏွလံံုးေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္း

-ႏွလုံးအဆို ့ရွင္မ်ား က်ဥ္းျခင္း၊ က်ယ္ျခင္း၊ႏွလုံးအားနည္းျခင္း။

-အေၾကာဆြဲျခင္း

-အျခားေရာဂါပိုးမ်ား ထပ္မံ၀င္ေရာက္ရ်္ ႏွလံုးတြင္ ေျမွးေယာင္ျခင္းစသည္တို ့ျဖစ္ပါြးႏိုင္သည္။

ကာကြယ္နည္း

ေလးဘက္ေရာဂါသည္ လည္ေခ်ာင္းနာ ျခင္း၊ အာသီးေယာင္ျခင္းတို ့မွ အစျပဳတတ္ေသာ ေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနာလာပါက နီးစပ္ရာ ေဆးရံုေဆးခန္းသို ့သြားေရာက္ျပသ စစ္ေဆးကုသမႈ ခံယူရပါမည္။

ဆရာ၀န္က ေလးဘက္နာေရာဂါဟုသတ္မွတ္ခဲ့လွ်င္လည္း Benzathine penicillin 1.2 mega unit ကို သုံးပတ္ ေလးပတ္ တစ္ၾကိမ္ အသားေဆးမွန္မွန္ထိုးေပးျခင္း penicillin ေသာက္ေဆး ကို ေန ့စဥ္မွန္မွန္ေသာက္ေပးျခင္းျဖင့္ ေလးဘက္နာ ႏွလံုးေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။ ေဆးကို အနည္းဆုံး 5 ႏွစ္ခန္ ့ ထိုးရပါမည္။ ငယ္ရြယ္သူမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြါးပါက 35 ႏွစ္အထိ ေဆးကို ေလးပတ္ တစ္ၾကိမ္ မွန္မွန္ထိုးရပါမည္။

ကုသနည္း

ေလးဘက္နာေရာဂါျဖစ္လာလွ်င္ နီးစပ္ရာ ေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသိုု ့ ျပသတိုင္ပင္ရ်္ ေဆးကုသ မႈကို အျပည့္အ၀ခံယူရပါမည္။ထိုေရာဂါသည္ ၾကာရွည္ကုသရေသာေရာဂါျဖစ္ရ်္ ေဆးကို အဆက္မ ျပတ္ေစပဲအခိ်န္မွန္မွန္ ကုသမႈခံယုူရပါမည္။ penicillin ႏွင့္ မတည့္သူမ်ားအတြက္ ပဋိဇီ၀ေဆးတစ္မ်ဳိး မ်ဳိး (eg. Erythromycin) ကိုလည္းသုံးစြဲႏိုင္ပါသည္။ ု

သတိျပဳရန္ အခ်က္မ်ား

အာသီးေရာင္ယမ္းတိုင္းေလးဖက္နာ ေရာဂါ မဟုတ္ပါ ။

အဆစ္အျမစ္နာတိုင္း ေလးဘက္နာ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။

ေသြးစစ္ရ်္ ေသြးထဲတြင္ ေလးဘက္နာ ပိုးေတြ ့သည္ဆိုတိုင္း ေလးဘက္နာေရာဂါမဟုတ္ပါ။

ေလးဖက္နာေရာဂါမဟုတ္သူမ်ားအတြက္ ေရရွည္ penicillin သုံးစြဲရန္မလိုပါ။

ေလးဖက္နာေရာဂါဟု သတ္မွတ္ရန္အတြက္ အဓိက သာမန္ႏွင့္ အေထာက္အကူျပဳ လကၡဏာမ်ား ျပည့္စုံရန္လိုအပ္ပါသည္။

ဆရာ၀န္က ေလးဖက္နာေရာဂါဟုကတ္မွတ္ခဲ့လွ်င္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္သည့္ ေလးဖက္နာ ႏွလုံး ေရာဂါ မျဖစ္ပြါးေစရန္ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း penicillin သို ့ အျခားေဆးတစ္မ်ဳိးကို ႏွစ္ရွည္ မွန္မွန္သုံးစြဲရန္လို သည္။

About AKKO

A K K O has written 50 post in this Website..