အီဂ်စ္နဲ့​ တူနီး​ရွား​က လူထုဆႏၵျပပြဲ​ေတြမွာ စစ္တပ္က ၾကား​ေနခဲ့​လို့​ အမွတ္​ေပး​ခဲ့​ၾက ​ေပမယ့္​၊​ အီဂ်စ္မွာ မူဘာရတ္ျပုတ္က်သြား​တဲ့​ ​ေဖ​ေဖာ္ဝါရီ ၁၁ ရက္​ေန့​က စလို့​၊​ ​ေန့​စဉ္ လႈပ္ ရွား​တက္ၾကြသူ ၇၀ နီး​ပါး​ ​ေထာင္ဒဏ္ခ်ခံ​ေနရတယ္ဆိုရင္ ယံုနိုင္စရာ​ေတာင္ မရွိပါ ဘူး​။

“အီဂ်စ္ျပည္သူ ​ေတြနဲ့​ စစ္တပ္နဲ့​ ဆက္ဆံ​ေရး​က​ေတာ့​ ကိုယ့္​ကို လိမ္​ေနညာ​ေနမွန္း​ သိ​ေပမယ့္​ သား​ေတြ၊​ သမီး​ေတြရဲ့​ မ်က္ႏွာကို ငဲ့​ၿပီး​ ဘာမွ မ​ေျပာရဲတဲ့​ ဇနီး​သည္လို​ေပါ့​” လို့​ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ နာမည္​ေက်ာ္ လူရႊင္​ေတာ္ အဒမ္ အက္ဘ္ဒဲလ္ ဆာလမ္ (Adham Abdel Salam) က ဥပမာ​ေပး​ပါတယ္။

ရင္နာစရာ​ ေတြကို ဟာသလုပ္ပစ္တတ္တာ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ေတြရဲ့​ ဓ​ေလ့​လို့​ ဆိုပါတယ္။

ဥပမာ လြန္ခဲ့​တဲ့​ သံုး​ေလး​ႏွစ္ကတည္း​က မူဘာရတ္အုပ္ခ်ုပ္​ေရး​ကို စိတ္ကုန္​ေနတဲ့​ လူငယ္​ေတြက အခ်င္း​ခ်င္း​ၾကား​မွာ ဒီလိုသတင္း​စကား​ေတြကို မ်ွ​ေဝခဲ့​ၾကပါတယ္။

“သြား​ပါ​ေတာ့ ​ဗ်ာ။ က်​ေနာ္တို့​ စာၾကည့္​ရဦး​မယ္”

“မူဘာရတ္သြား​ ကို သြား​နုတ္​ေပး​ဖို့​ သြား​ဆရာဝန္ ​ေရာက္​ေနပါၿပီခင္ဗ်ာ” ဆိုတာမ်ိဳး​။

ေနာက္သ​ ေရာ္ခ်က္တခုက​ေတာ့​ ပံုျပင္ဆန္ပါတယ္။

“မူဘာရတ္နဲ့​ သူ့​အရင္ အီဂ်စ္အာဏာရွင္​ေတြျဖစ္တဲ့​ ဆဒတ္၊​ နာဆာတို့​ တမလြန္ ဘံုမွာ သြား​ဆံုၾကသတဲ့​။ အဲဒီမွာ ​ေနာက္မွ​ေရာက္တဲ့​ မူဘာရတ္က အရင္​ေရာက္ႏွင့္​သူ ​ေတြကို အခုလို​ေမး​သတဲ့​။

မူဘာရတ္။ ။ “ကိုယ့္​ဆရာ​ေတြ ဒီကို ဘယ္လို​ေရာက္လာၾကတာလဲ။”

ဆာဒတ္။ ။ “က်ုပ္က​ေတာ့​ အဆိပ္မိၿပီး​ ​ေရာက္လာတာပဲ။”

နာဆာ။ ။ “က်ုပ္က​ေတာ့​ ​ေသနတ္နဲ့​ လုပ္ၾကံခံလိုက္ရတယ္။ ​ေမာင္ရင္က်​ေတာ့​ ​ေရာ။”

မူဘာရတ္။ ။ “က်​ေနာ္လား​၊​ ​ေဖ့​စ္ဘြတ္​ေကာင္း​မႈနဲ့​ ဒီ​ေရာက္လာတာပါ။”

ဒါ​ေပမယ့္​ အီဂ်စ္​ေတြရဲ့​ ဒီဟာသက အရယ္တဝက္မွာပဲ ရပ္သြား​ပါတယ္။ အ​ေၾကာင္း​က​ေတာ့​ မူဘာရတ္အလြန္ စစ္တပ္ရဲ့​ ၾကား​ျဖတ္အစိုး​ရကာလမွာ အနည္း​ဆံုး​ ဆႏၵျပသူ ၁၂,၀၀၀ ခံုရံုး​တင္ခံရပါတယ္၊​ အား​လံုး​နီး​ပါး​ ၆ လက​ေန ႏွစ္ခ်ီၿပီး​ ​ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရတာခ်ည္း​ပါပဲ။ ရာနဲ့​ခ်ီတဲ့​ သတင္း​ေထာက္​ေတြရဲ့​ ဘ​ေလာ့​ဂ္စာမ်က္ႏွာ​ေတြ အပိတ္ခံခဲ့​ရပါတယ္။ ​ေနာက္ဆံုး​ ဟိုး​ေလး​တ​ေက်ာ္ ကိစၥက​ေတာ့​ အသက္ ၂၆ ႏွစ္အရြယ္ နာမည္​ေက်ာ္ ဘ​ေလာ့​ဂါ ​ေကာင္မ​ေလး​ အက္စ္မား​ မား​ဖုဇ္ (Asmaa Mahfouz ) ရဲ့​ အမႈပါ။

သူဟာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၆ ရက္ လူငယ္လႈပ္ရွား​မႈ ​ေခါင္း​ေဆာင္​ေတြထဲက တ​ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ ဇန္နဝါရီတုန္း​ကလည္း​ ကင္မရာကို တည့္​တည့္​ၾကည့္​ၿပီး​ ရိုက္ထား​တဲ့​ မူဘာရတ္ကို စိန္​ေခၚတဲ့​ ဗြီဒီယိုကလစ္ ႏွစ္ခုကို အြန္လိုင္း​ေပၚတင္ခဲ့​ပါတယ္။

ၿပီး​ခဲ့​တဲ့​ ဇူလိုင္တုန္း​က​ေတာ့​ သူက သူ့​ရဲ့​တြစ္တာနဲ့​ ​ေဖ့​စ္ဘုတ္မွာ အခုလို ​ေရး​လိုက္ပါတယ္။

“တရား​ရံုး​ ေတြက က်မတို့​ရဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​ကို မ​ေပး​ဘူး​ဆိုရင္၊​ ​ေနာင္မွာ လက္နက္ကိုင္ ဆန့္​က်င္တဲ့​အုပ္စု​ေတြ၊​ လုပ္ၾကံမႈ​ေတြ ​ေပၚလာရင္ အဆိုး​မဆိုၾကပါနဲ့​” လို့​ ​ေရး​လိုက္ပါတယ္။ ဒီအ​ေရး​အသား​ေၾကာင့္​ စစ္တပ္ကို ​ေစာ္ကား​မႈ၊​ လက္နက္ကိုင္အံုၾကြမႈျဖစ္​ေအာင္ လွံဳ့​ေဆာ္မႈတို့​နဲ့​ တရား​စြဲခံရပါတယ္။

ျပည္တြင္း​ ျပည္ပက က်ယ္က်ယ္ျပန့္​ျပန့္​ ​ေဝဖန္တာရယ္၊​ ​ေနာက္ထပ္ မ​ေက်နပ္ခ်က္​ေတြကို ဆြ​ေပး​သလို ျဖစ္မွာစိုး​တာရယ္​ေၾကာင့္​ ဩဂုတ္ ၁၈ ရက္မွာ​ေတာ့​ တရား​ရံုး​က သူ့​ကို အာမခံနဲ့​ ျပန္လႊတ္​ေပး​လိုက္ပါတယ္။

နယူး​ေယာက္ အ​ေျခစိုက္ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ ​ေစာင့္​ၾကည့္​ေရး​အဖြဲ့​က ဒီအမႈဟာ စစ္တပ္က သူ့​ကို အတိုက္အခံလုပ္သူ​ေတြ၊​ အရပ္သား​အစိုး​ရဆီကို အာဏာလႊဲ​ေပး​ဖို့​ ၾကန့္​ၾကာ​ေနတာနဲ့​ ပတ္သက္လို့​ ​ေဝဖန္သူ​ေတြကို အရွိန္ျမွင့္​ႏွိမ္နင္း​တဲ့​ လုပ္ရပ္လို့​ ​ေဝဖန္ခဲ့​ပါတယ္။

စစ္တပ္က ဒီႏွစ္မကုန္ခင္မွာ ​ေရြး​ေကာက္ပြဲလုပ္ၿပီး​၊​ အရပ္သား​အစိုး​ရဆီကို အာဏာလႊဲ​ေပး​မယ္လို့​ ကတိ​ေပး​ထား​ေပမယ့္​ မူဘာရတ္အလြန္ အီဂ်စ္နိုင္ငံရဲ့​ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​မွာ စစ္တပ္ဟာ အဓိက အဟန့္​အတား​တခု ျဖစ္​ေနဦး​မယ္လို့​ ​ေလ့​လာသူ​ေတြကဆိုၾကပါတယ္။

အ​ေၾကာင္း​ ရင္း​တခုက​ေတာ့​ အီဂ်စ္ရဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​ေလာကမွာ အနည္း​ဆံုး​ ၅ ရာခိုင္နႈန္း​က​ေန ၃၀ – ၄၀ ရာခိုင္နႈန္း​အထိ စစ္တပ္က လက္ဝါး​ႀကီး​အုပ္ထား​တာ ​ေၾကာင့္​ပါ။ ​ေလဆိပ္က​ေန ကိုင္ရိုၿမို့​ထဲကို ကား​ေမာင္း​သြား​ရင္ တလမ္း​လံုး​က ျမင္ျမင္သမ်ွ မွန္အျပည့္​ကာထား​တဲ့​ အ​ေဆာက္အဦ​ေတြ၊​ ပန္း​ပင္အံု့​အံု့​၊​ ျခံဝင္း​က်ယ္က်ယ္အိမ္​ေတြ အား​လံုး​ကို စစ္တပ္အရာရွိ​ေတြ ပိုင္ၾကပါတယ္။ စစ္တပ္ပိုင္ကုမၸဏီ​ေတြက ​ေရာင္း​ခ်တာ​ေတြက​ေတာ့​ မီး​သတ္ဘူး​၊​ ​ေဆး​ခန္း​သံုး​ကိရိယာ၊​ လက္​ေတာ့​ပ္ကြန္ပ်ူတာ၊​ တယ္လီ​ေဗး​ရွင္း​၊​ အဝတ္​ေလ်ွာ္စက္၊​ ​ေရခဲ​ေသတၲာ၊​ ဟင္း​ခ်က္အိုး​ခြက္၊​ ​ေရသန့္​ဘူး​၊​ ဂက္စ္အိုး​၊​ သံလြင္ဆီအထိ အကုန္ သူတို့​ခ်ည္း​ပါပဲ။

တကယ္​ေတာ့​ အီဂ်စ္မွာ ဒီမိုက​ေရစီစနစ္နဲ့​ ​ေဈး​ကြက္စီး​ပြား​ေရး​ကို အျပည့္​အဝ အ​ေကာင္အထည္​ေဖာ္မွ နိုင္ငံစီး​ပြား​ေရး​ ၅ ရာခိုင္နႈန္း​ တက္လာၿပီး​၊​ အလုပ္လက္မဲ့​နႈန္း​ကို ကာမိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒံုရင္း​အတိုင္း​သြား​ရင္​ေတာ့​ ၂၀၁၁-၂၀၃၀ ကာလမွာ အလုပ္လက္မဲ့​နႈန္း​ ၃ ဆ တိုး​လာဖြယ္ရွိ​ေနပါတယ္။

လက္​ေတြ႕​မွာ​ ေတာ့​ ​ေလာ​ေလာဆယ္မၿငိမ္သက္မႈ​ေတြ​ေၾကာင့္​ ကမ႓ာလွည့္​ ခရီး​သြား​ေတြ အီဂ်စ္ကို ​ေျခဦး​ျပန္လွည့္​ဖို့​ မရွိ​ေသး​သလို၊​ လာမယ့္​ႏွစ္မွာ နိုင္ငံစီး​ပြား​ေရး​ဖြံ့​ၿဖိုး​တိုး​တက္မႈ ၁ ရာခိုင္နႈန္း​ေတာင္ က်သြား​နိုင္​ေသး​တယ္လို့​ IMF နိုင္ငံတကာ​ေငြ​ေၾကး​ရန္ပံု​ေငြအဖြဲ့​ က ခန့္​မွန္း​ထား​ပါတယ္။ တဘက္မွာ နိုင္ငံဘ႑ာ​ေငြထဲက စစ္တပ္အတြက္ အသံုး​စရိတ္ကို ​ေဒၚလာဘီလီယံခ်ီ (​ေဒၚလာသန္း​ေထာင္ခ်ီ) (အတိအက်ဘယ္သူမွ မသိ)၊​ အသံုး​ျပု​ေနရသလို၊​ စစ္တပ္ပိုင္ကုမၸဏီ​ေတြက အခြန္မ​ေဆာင္ၾကပါဘူး​။ အလုပ္အကိုင္မရွိတဲ့​ အရပ္သား​ေတြကိုလည္း​ စစ္တပ္ကုမၸဏီက အလုပ္မခန့္​ပါဘူး​။ ဒါ​ေၾကာင့္​ စစ္တပ္ကုမၸဏီ​ေတြဟာ အလုပ္အကိုင္ဖန္တီး​ေပး​ဖို့​ အဓိက ​ေမာင္း​ႏွင္အား​ျဖစ္တဲ့​ ပုဂၢလိကက႑ ဖြံ့​ၿဖိုး​ဖို့​လမ္း​မွာ အဟန့္​အတား​ျဖစ္​ေနပါ​ေတာ့​တယ္။ တဘက္မွာလည္း​ စစ္တပ္က စီး​ပြား​ေရး​က႑မွာ ျခယ္လွယ္ခဲ့​တာၾကာခဲ့​ၿပီျဖစ္တဲ့​ အတိုင္း​ သူတို့​ရဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​လက္​ေဝခံ​ေတြ၊​ လက္ရွိ ဒီမိုက​ေရစီမဟုတ္တဲ့​စနစ္မွာ အဆင္​ေျပ​ေနတဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​သမား​ေထာင္ဂဏန္း​ ကလည္း​ရွိ​ေနပါတယ္။ ဒီလူအုပ္ႀကီး​ကလည္း​ ​ေျခကုပ္ရထား​ၿပီး​သား​ ဒီစနစ္ကို ပိုၿပီး​ခိုင္ၿမဲ​ေအာင္၊​ သူတို့​လုပ္ပိုင္ခြင့္​ေတြ ပိုပိုက်ယ္လာ​ေအာင္ စစ္တပ္အား​ကိုး​နဲ့​ ခ်ဲ့​ယူၾကပါဦး​မယ္။

ဒါ​ေၾကာင့္​ မူဘာရတ္ျဖုတ္ခ်​ေရး​ဆႏၵျပပြဲက ၁၈ ရက္ပဲ ၾကာခဲ့​ေပမယ့္​ မူဘာရတ္အလြန္ ဒီမိုက​ေရစီ အသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ ဘယ္​ေလာက္ၾကာမလဲ၊​ ဘယ္​ေလာက္ခက္ခဲမလဲဆိုတာကိုလည္း​ ဘယ္သူမွ မခန့္​မွန္း​နိုင္ပါဘူး​။ ဒါ​ေပမယ့္​ စစ္တပ္ျပုျပင္​ေျပာင္း​လဲ​ေရး​ဆိုတာ မျဖစ္နိုင္တဲ့​ကိစၥမဟုတ္ပါဘူး​။ အီဂ်စ္ရဲ့​ေရွ့​မွာ ​ေအာင္ျမင္ခဲ့​တဲ့​ စပိန္၊​ အင္ဒိုနီး​ရွား​၊​ ဂါနာ၊​ ​ေတာင္အာဖရိကတို့​ဆီက​ေန နမူနာယူရံုပါပဲ။

ေသခ်ာတာတခုက​ ေတာ့​ စစ္တပ္ကို အရင္မ​ေျပာင္း​လဲဘဲ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ဆိုတာ မျဖစ္နိုင္ဘူး​ဆိုတဲ့​ အခ်က္ပါပဲ။ ၀ မရွိဘဲ ဝိ လုပ္လို့​မရတဲ့​ သ​ေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အက်ပ္အတည္း​ အ​ေျခအ​ေနမွာ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ေတြရဲ့​ ဗီဇအတိုင္း​ပဲ ​ေနာက္ထပ္ ​ေရွး​ရိုး​စကား​ပံုတခု ​ေပၚထြက္လာျပန္ပါတယ္။

“​ေျမြကို မဲလြန္း​ၿပီး​၊​ ကင္း​ၿမီး​ေကာက္ လြတ္သြား​တာမ်ိဳး​ မျဖစ္​ေစနဲ့​ …။”

အီဂ်စ္စကား​ ပံုအရ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ဆိုတာ ​ေျမြနဲ့​ ကင္း​ၿမီး​ေကာက္ (အဆိပ္ရွိတဲ့​ အ​ေကာင္ႏွစ္​ေကာင္) ကို တၿပိုင္တည္း​ ရင္ဆိုင္ရလို့​ အနၲရာယ္မ်ား​လြန္း​လွ ပါတယ္။

Ref: The Economist & Foreign Policy

 

 

 

က်ေနာ္ ေဒါက္တာလြဏ္းေဆြ ဆိုဒ္ကေနဖတ္မိလို. က်ေနာ္တို.နဲ.လည္း ထပ္တူက်ေနလို. ဖတ္လိုက္တာ

ႀကိဳက္လုိ.တင္ေပးလို္က္တာပါ ဖတ္ျပီးသား ရြာသားေတြကိုေတာ. အခ်ိန္ေအာင္လုပ္မိလို. ေတာင္းပန္ပါတယ္

စာမူတင္ထားထဲ.မူရင္းတင္ထားတဲ.သူကေတာ. ကို ေနသြင္  

 

ျဖစ္ပါတယ္ဗ်ာ

About ေရႊဘိုသား

ေရႊဘို သား has written 92 post in this Website..

စာမ်ားကို ေရးတတ္လို. မဟုတ္ပါ သည္းခံဖတ္ျပီး ေ၀ဖန္ေပးျကပါ