ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာလို႕ တင္စားေနၾကတဲ့ ဧရာဝတီျမစ္ရဲ႕အစ ျမစ္ဆံုေပၚမွာ ပေထြးတရုတ္ေတြရဲ႕ေကာင္းက်ိဳးအတြက္ မည္သည့္ ကန္႕ကြက္မႈမ်ားရွိသည္ျဖစ္ေစ လုပ္ေဆာင္သြားမည္ဆိုတဲ့ ေဇာ္မင္း ရဲ႕စကားသံေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္၏မိတ္ေဆြ ဆည္ေျမာင္းမွ အၿငိမ္းစားယူထားတဲ့  အရာရွိႀကီးတစ္ေယာက္ရဲ႕ သံုးသပ္ခ်က္ေတြပါ။ ျပည္သူအမ်ားသိေစရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ အင္တာနက္ေပၚတြင္ တင္ေပးရန္ အကူအညီေတာင္းေတာ့ အားရဝမ္းသာစြာနဲ႕ တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။

“ႀကိဳးစင္ေပၚက ဧရာဝတီ”

          ဧရာဝတီျမစ္ႀကီးသည္ ျမစ္ဖ်ားခံရာ အစမွ ပင္လယ္တြင္း စီးဝင္သည္အထိ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း တည္ရွိရာ၊ မည္သည့္ႏိုင္ငံကမွ အေၾကာင္းမဲ့လာေရာက္ခ်ယ္ လွည္ျခင္း မျပဳႏိုင္ေသာ ႏိုင္ငံပိုင္ ျမစ္ႀကီးတစ္စင္းျဖစ္ပါသည္။

လူယဥ္ေက်းမွဳသမိုင္းသည္ ျမစ္ႀကီးမ်ား စီးဆင္းမွဳ ကိုလိုက္၍ အညာႏွင့္ အေၾက ဆက္စပ္ဖြံ႕ၿဖိဳးစည္ပင္ လာခဲ့သည္ျဖစ္ရာ၊ ဧရာဝတီ ျမစ္ႀကီးတြင္လည္း တေကာင္း၊ ရတနာပံု၊ အင္းဝ၊ ပုဂံ၊ သေရေခတၱရာ၊ ဒဂံုစသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ျဖစ္တည္ တိုးတက္လာခဲ့ေပသည္။ ထို႕ျပင္ ဧရာဝတီျမင္ႀကီးေၾကာင့္ လူမ်ိဳးစုအခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစည္းဆက္သြယ္မႈအခြင့္အလန္းမ်ားလည္း ရရွိခဲ့ေပသည္။

WWF ၏ဆန္းစစ္ခ်က္အရ ကမၻာေပၚတြင္ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ ထက္ရွည္ေသာ ျမစ္ႀကီးေပါင္း ၁၇၇ စင္းရွိသည့္အနက္၊ ယခုအခါ ပင္မျမစ္ (Main Stream) ကို ထမ္းခ်ဳပ္ထားျခင္းမရွိပဲ၊ လြတ္လပ္စြာ စီးဆင္းေနေသာ (Free-Flowing River) ျမင္ႀကီးေပါင္း ၆၄ ခုသာ က်န္ရွိေနေတာ့ေၾကာင္း ေဖၚျပထားရာ၊ အာရွတြင္ ရွားပါးစာရင္းဝင္ (၃) ခုမွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံရွိ ျဗဟၼပုတၱရျမစ္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဧရာဝတီႏွင့္ သံလြင္တို႕ျဖစ္ၾကပါသည္။

ျဗဟၼပုတၱရျဖစ္တြင္၊ လက္တက္မ်ားေပၚ၌သာ ဖြံၿဖိဳးေရၚဆည္လုပ္ငန္းမ်ား တည္ေဆာက္ရန္ရွိၿပီး၊ ပင္မျမစ္ေပၚတြင္ အလားအလာမရွိပါ။ သို႕ရာတြင္ သံလြင္ျမစ္ေပၚတြင္ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္ျခမ္း၌ တမံ (၁၃) ခုကို အဆင့္ဆင့္ (Cascade) တည္ေဆာက္ၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ျခမ္းတြင္ ဟတ္ႀကီးႏွင့္ တာဆန္း ေရကာတာမ်ား တည္ေဆာက္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဧရာဝတီျမင္တြင္လည္း ျမစ္မႀကီးေပၚ၌ ျမစ္ဆံုတမံႏွင့္ ေမခ၊ ေမလိချမစ္တို႕ေပၚတြင္ အျခားတမံ(၇) ခုကိုတည္ေဆာက္ရန္စီစဥ္ေနသျဖင့္ Free-Flowing River စာရင္းမွ ပယ္ဖ်က္ရေတာ့မည္ ျဖစ္ပသည္။ ယခုအခါ တရုတ္ႏိုင္ငံ၏ စြမ္းအင္လိုအပ္မႈမွာ တဟုတ္ထိုး ျမင့္တက္လာေနရာ ပတ္ဝန္းက်င္ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားေပၚတါင္ ေစ်းေပါေပါႏွင့္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ရရွိေရး မက္လံဳးေပးႀကိဳးစားလ်က္ရွိပါသည္။

သဘာဝအားျဖင့္ ျမစ္ဖ်ားခံရာေဒသႏွင့္ ပင္လယ္တို႕ ဆက္စပ္မႈရွိေသာ ျမစ္ႀကီးမ်ားတြင္ ငါးႏွင့္ေရေနသတၱဝါတို႕ ေပါက္ဖြားမႈမွာလည္း ဆက္စပ္လွ်က္ရွိၿပီး ေဂဟစနစ္ခ်ိန္ညွိမႈအက်ိဳးဆက္မွာ အလြန္အေရးပါေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ WWF က ေထာက္ျပထားသည္မွာ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚ (Delta) ရွိျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားသည္ ပင္လယ္ေဒသ (Estuary) ႏွင့္ ေဂဟစနစ္ဆက္စပ္ေနေၾကာင္း၊ တဖန္ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚသည္လည္း ျမစ္ညာရွိ ျမစ္စ (Source) ႏွင့္ ဆက္စပ္မႈရွိသျဖင့္ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခုဆက္စပ္မႈကို ျဖတ္ေတာက္လိုက္သည္ႏွင့္ ေဂဟစနစ္ ပ်က္ျပယ္ကာ၊ ပင္လယ္ထြက္ကုန္ ငါး၊ ပုဇြန္မ်ား ထုတ္လုပ္မႈကို ဆိုးဝါးစြာ ထိခိုက္ႏိုင္ေၾကာင္း ေဖၚျပထားပါသည္။ ျမစ္မတါင္ ေရေလွာင္တမံတည္ေဆာက္ ျခင္းေၾကာင့္၊ လြတ္လပ္စြာ စီးဆင္းေနမႈကို ပိတ္ပင္လိုက္သျဖင့္ သဘာဝ ေရစီးဆင္းမႈ (Natural Stream Flow) အစား လူလုပ္စီးဆင္းမႈ (Man Made Stream Flow) ျဖစ္သြားသျဖင့္ ဇီဝမ်ိဳးစံုမ်ိဳးကဲြမ်ား၏ မူရင္းေဒသမ်ား ထိခိုက္ကာ၊ ဌာေနတိရိစၦာန္မ်ိဳးစိတ္မ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏိုင္ေပးသည္။

ဧရာဝတီျမစ္ ဆံုတမံ၏ ေရဆင္းဧရိယာအတြင္းရွိ ေမခႏွင့္ ေမလိခ ျမစ္တို႕၏ ေရေဝေရလဲ ေတာင္ေၾကာမ်ားမွာ ဟိမဝႏၱာေတာင္ႀကီး၏ အေရွ႕ဘက္အက် ဆံုး အစြန္း (Eastern Most) ျဖစ္ၿပီး၊ အထူးသျဖင့္ ေမလိချမစ္ဘက္ျခမ္းမွာ ျပင္ပကမၻာႏွင့္ အဆက္အသြယ္မရွိသျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ လံုးဝပ်က္စီးျခင္း မရွိေသးသည့္ေဒသျဖစ္ေပရာ၊ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္ Flora ႏွင့္ Fauna မ်ားကုိေတြ႕ျမင္ႏိုင္ ေပသည္။ အျခားရွားပါးေသာ၊ ပန္ဒါဝက္ဝံအနီ၊ ဝက္ဝံအမဲ၊ သားမင္း၊ ငွက္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အဖုိးတန္သစ္ဥသစ္ဖုမ်ား ရွားပါးစြာေပါက္ေရာက္ၾကသျဖင့္ လြန္စြာ အဖိုးထိုက္တန္ လွေပသည္။ ထို႕ျပင္ခ်စ္ခင္ ဖြယ္ေကာင္းေသာ ညီေနာင္ တိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္သည့္ ကခ်င္၊ ရဝမ္၊ လီဆူး၊ ဂ်ိန္းေဖာ စသည္တို႕၏ ေနရင္းေဒသလည္းျဖစ္ေပရာ၊ တမံတည္ေဆာက္ လိုက္သျဖင့္ မည္မွ်ထိခိုက္သြား မည္ကို ေတြးၾကည့္ရန္ပင္ မစဥ္းစားရဲေအာင္ ျဖစ္ရေပသည္ တမံကို ႏွစ္ႏွင့္ခ်ီ၍တည္ေဆာက္ရမည္ျဖစ္ရာ လူသံ၊ စက္သံ၊ ေတာင္ၿဖိဳသံ၊ မိုင္းခြဲသံ၊ လမ္းေဖာက္ သံ စသည့္အသံဆိုးမ်ားေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္ စုမ်ား၊ ေတာေနသတၱဝါမ်ားႏွင့္ ေရေနသတၱဝါမ်ားတို႕အားလံုး ထြက္ေျပး ေသဆံုး   ေပ်ာက္ကြယ္သြား ၾကမည္မွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလဲြ ျဖစ္ပါသည္။

ASEAN (၁၀) ႏိုင္ငံသည္ အပူပိုင္းဇံုတြင္း (Tropical) က်ေရာက္ေသာ္လည္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ခုတည္းသာ၊ ဟိမဝႏၱာေတာင္ႀကီး၏ အေရွ႕ဘက္အက်ဆံုး အစြန္းႏွင့္ ထိစပ္ေနသျဖင့္၊ ႏွင္းဖံုးေသာေတာင္တန္းမ်ား (Snow-capped Mountain) ေရခဲျမစ္မ်ား တည္ရွိၿပီး လူတို႕တက္ေရာက္ႏိုင္သည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္ပါသည္။ အျခား (၉) ႏိုင္ငံတြင္ မရွိပါ။ ေရာက္ဘူးလို၏၊ တက္ေရာက္လို၏၊ ေတြ႕ျမင္လို၏၊ ခံစားလို၏။ ASEAN ၏ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ေပသည္။ ေတာင္ေပၚတြင္ ေရခဲျပင္ ေလွ်ာစီးႏိုင္၏ (Skiing)၊ ေတာင္ေပၚလမ္းမ်ား ရွာ၍ ေလွ်ာက္ႏိုင္၏ (Mountain Trekking)၊ ေတာင္ကုန္း အဖုအထစ္မ်ားၾကားတြင္ အခက္အခဲစက္ဘီးစီးႏိုင္၏ (Mountain Biking)၊ ထို႕ျပင္ သဘာဝအေျခခံခရီးသြား ျခင္း (Eco-tourism) ကိုလည္းျပဳလုပ္ႏိုင္၏၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ မည္သည့္ႏိုင္ငံ တြင္မွ မရွိေသာ၊ ရင္ခံစြန္႕စားရသည့္ ရာဘာေဖာင္ႏွင့္ေရစီးသန္ကာ အနိမ့္အျမင့္ႏွင့္ အေလ်ာေကာင္းေသာ ေမလိချမစ္အတြင္း ေက်ာက္ေဆာင္မ်ားအၾကား ေမွ်ာခ်ႏိုင္၏ (White Water Rafting)၊ စြန္႕စားလိုသူတို႕အတြက္ နိဗၺာန္ဘံုပင္ျဖစ္ေပသည္။

အေျခအေနေပးပါက၊ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားမ်ား လာေရာက္မည္သာျဖစ္ၿပီး ေငြကိုသဲ့ယူႏိုင္သည့္ျမစ္အတြင္းတြင္၊ တမံအဆင့္ဆင့္ကို တည္ေဆာက္လိုက္ျခင္း ျဖင့္ စဲြေဆာင္ႏိုင္သည့္ လုပ္ငန္းမ်ားအားလံုး ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ျဖစ္သျဖင့္ ကမၻာတည္သေရြ႕ ေရရွည္စဥ္ဆက္မျပတ္ အက်ိဳးရွိေနသည့္ (Sustainable) လုပ္ငန္းမ်ားကို မဖ်က္ဆီးသင့္ေပ။

ဆက္ပါဦးမည္…..

About Minn Zin

Minn Zin has written 8 post in this Website..

မအားလပ္တဲ့ၾကားကေန စာေရးဖုိ႕ႀကိဳးစားေနတဲ့ သာမန္လူတစ္ေယာက္ပါ။