၁။         မ်ားမ်ားသိတာ ပိုေကာင္းတယ္။ မ်ုားမ်ားသိေလေလ၊ မ်ားမ်ားေရြးခ်ယ္ႏိုင္ေလေလ ျဖစ္လို႕ပဲ။ မ်ားမ်ား သိျခင္းဆိုေတာ့ ဘယ္လို သိတာလဲလို႕ ေမးလာစရာ အေၾကာင္းရွိတယ္။ သိတဲ့ပံုစံ ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။ ပထမသိတဲ့ပံုစံက လူသတၱ၀ါေတြမွာပါတဲ့ အာရံုခံကိုခႏၵာအစိတ္အပိုင္းေတြက တစ္ဆင့္သိတာ။ ဒါကို အာရံုသိလို႕ေခၚတယ္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ ဥာဏ္သိျဖစ္တယ္။ ဥာဏ္သိဆိုတာကို အသိဥာဏ္လို႕လဲေခၚတယ္။ အာရံုငါးပါး ဆိုတာက အာရံုခံေတြျဖစ္တဲ့ မ်က္စိ၊ နား၊ ႏွာေခါင္း၊ လွ်ာ၊ ကုိယ္ တုိ႕ ကစတာ ျဖစ္ပါတယ္။  မ်က္စိက ျမင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစတယ္။ နားက ၾကားျခင္းကိုျဖစ္ေစတယ္။ ႏွာေခါင္းက အနံ႕ကို သိတယ္။ လွ်ာက အရသာကို ခြဲျခားႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ခႏၵာက အထိအေတြ႕ကိုသိတယ္။ ဒီလိုသိတာကို အာရံုးငါးပါးနဲ႕ သိျခင္းလို႕ ေခၚပါတယ္။ အသိဥာဏ္ဆိုတာကေတာ့ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ေတာ့ျပလို႕မရဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီအသိဥာဏ္ေၾကာင့္ပဲ လူသားေတြဟာ မဟာလူသားေတြျဖစ္လာတယ္။

၂။         အာရံုးငါးပါးနဲ႕ သိျခင္းဟာ လူေတြမွာသာ မဟုတ္ပါဘူး၊ တိရစၦာန္ေတြမွာလည္း ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ တိရစၦာန္ ေတြဟာ အာရံုခံစားမႈ ေတြနဲ႕ ပတ္သက္လာရင္ လူသားေတြထက္ေတာင္သာတယ္။ဥပမာအားျဖင့္ ေခြးေတြဟာ အနံ႕ ခံျခင္းမွာ အလြန္ထက္ျမက္တယ္။ သိန္းငွက္ေတြဟာ အျမင္အရာမွာ အလြန္ထက္ျမက္ၾကပါတယ္။ ဒီလို ခံစားမႈ ေတြမွာ လူသားေတြဟာ တိရိစၦာန္ေတြကို မမွီပါဘူး။ တိရစၦာန္လို႕ဆိုတဲ့ေနရာမွာ တိ ဆိုတာက (၃) ကိုဆိုပါတယ္။ တိရစၦာန္ ဆိုတာက အလုပ္ကိုဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိရစၦာန္ဆိုတာက အလုပ္သံုးမ်ိုးသာလုပ္တဲ့ သတၱ၀ါေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအလုပ္သံုးမ်ိဳးကေတာ့ အိပ္တာရယ္၊စားတာရယ္၊ ကာမဂုဏ္ မွီ၀ဲတာရယ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူသားေတြဟာလည္း အာရံုသိဖက္ကိုသာ လုိက္ပါသြားသူမ်ားဟာ လူ႕တိရိစၦာန္ေတြျဖစ္လာတယ္။

၃။         အသိဥာဏ္မွာ ပထမဦးဆံုးပါတာက အေတြအၾကံဳ (Experience) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယ တစ္ခုကေတာ့ သင္ယူႏိုင္ျခင္း (Learning) ျဖစ္ပါတယ္။ တတိယတစ္ခ်က္ကေတာ့ စဥ္းစားျခင္း (Thinking) ျဖစ္ပါတယ္။ စတုတၳတစ္္ခ်က္ကေတာ့ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္ျခင္း (Reasoning) ျဖစ္ပါတယ္။ ပဥၥမအခ်က္ကေတာ့ မွတ္ဥာဏ္ (Memory) တို႕ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အသိဥာဏ္လို႕ ျခံဳငံုၿပီးေခၚတဲ့အခ်က္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြ အားလံုးေပါင္းလိုက္ရင္ အသိဥာဏ္ ဆိုတာျဖစ္ လာပါတယ္။

၄။         အေတြ႕အၾကံဳကို လူသားေတြသာ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ မိုးဦးက်ကာလမွာ ပလူေကာင္ေတြ ထြက္လာ တတ္ပါတယ္။ ပလူေကာင္ေတြ ဟာ အလင္းေရာင္ရွိရာ အိမ္မ်ားအတြင္းကို အုပ္လိုက္၀င္လာေလ့ရွိပါတယ္။ အလင္းေရာင္ ရွိတဲ့ဘယ္ ေနရာကိုမဆို တိုးေ၀ွ႕ေလ့ ရွိပါတယ္။ မီးေခ်ာင္းေတြကို တိုးသလို၊ ဖေယာင္းတိုင္ေတြကိုလည္းတိုးတာပါပဲ။ ဖေယာင္းတိုင္ ကိုတိုးမိတဲ့အေကာင္ေတြဟာ ေတာင္ပံေတြမီေလာင္ၿပီးေအာက္ကိုက်သြြားၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္လုိက္ လာတဲ့ အေကာင္ေတြဟာ ဆက္မတိုးပဲမေနပါဘူး။ ဆက္တိုးတာပါပဲ။ ဒီသေဘာကိုၾကည့္ရင္ တိရိစၦာန္ေတြဟာ ေရွ႕က ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တာေတြကို အေတြ႕အၾကံဳယူႏိုင္ျခင္းမရွိပါဘူး။ လူသားေတြကေတာ့ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ပါတယ္။ ပူေလာင္တဲ့ အရာ ၀တၳဳမ်ိဳးကုိ မေတာ္တဆထိမိလို႕ ပူသြားတယ္ဆိုရင္ ေနာက္တစ္ခါ ဒီအရာက္ုိ ထပ္မထိေတာ့ပါဘူး။ ဆုိလိုတာက လူသား ေတြဟာ အေတြ႕အၾကံဳကိုအေကာင္းဆံုးအသံုးခ်ႏိုင္တဲ့ သတၱ၀ါမ်ားျဖစ္လို႕ပါပဲ။

၅။         သင္ယူမႈကို တိရစၦာန္ေတြမလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အနည္းအက်ဥ္းေလာက္ကိုေတာ့သင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ ဆပ္ကပ္မွာ သင္ထားတဲ့ တိရစၦာန္ေလးေတြ၊ အိမ္ေမြး ေခြးေလးေတြ၊ ေၾကာင္ေလးေတြ၊ ေမ်ာက္ေလးေတြ သတင္းစာ ယူေပးတာတို႕၊ လမ္းျပတာတို႕၊ အုန္းပင္တက္ေပးတာတို႕ေလာက္ေတာ့ သင္ေပးလို႕ရပါတယ္။ အေမရိကန္ သိပၸံပညာရွင္ ေတြ စမ္းသပ္ခ်က္အရ လူူ၀ံတခ်ိဳ႕ကို တစ္နဲ႕တစ္နဲ႕ေပါင္းရင္ ႏွစ္ရတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေလးကို သင္ေပးလို႕ရတယ္။ အာကာသထဲ ဒံုးပ်ံေတြစမ္းသပ္ျပစ္လႊတ္မႈေတြမွာ လူေတြ လိုက္မပါေသးခင္၊ ေလ့က်င့္ၿပီးသား လူ၀ံေတြကို ထည့္သြင္း စမ္းသပ္တဲ့ေနရာမွာ သံုးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏွစ္နဲ႕ ႏွစ္ေျမွာက္ရင္ ေလးရတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ိဳးကိုေတာ့ ဘယ္လိုမွ သင္ေပးလို႕မရပါဘူး။ လူသားေတြအတြက္ကေတာ့ ၅ ႏွစ္အရြယ္ ေက်ာင္းေနခ်ိန္ဆိုရင္ ဒီသေဘာတရားကို နားလည္ ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူသားေတြရဲ႕ အသိဥာဏ္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုဟာ သင္ယူျခင္းပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ အလြန္ ထူးျခားတဲ့ ဥာဏ္ႀကီးရွင္လူသားေတြမွာဆိုရင္ သံုးႏွစ္ေလာက္ဆိုရင္ ဒီသေဘာတရားေတြအားလံုး တတ္ေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

၆။         ေနာက္တစ္ခ်က္က စဥ္းစားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ စဥ္းစားျခင္းကို လူသားေတြသာလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒႆဏိက ပညာရွင္ႀကီး တစ္ဦးေျပာခဲ့တဲ့စကားေလးတစ္ခုရွိပါတယ္။ I think therefore I am. ဆိုၿပီးျဖစ္ပါတယ္။  ငါဟာ စဥ္းစားတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ ငါဟာ ျဖစ္တည္တယ္လို႕ အနက္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူသားေတြမွာ မိမိကိုယ္မိမိ ျဖစ္တည္ ႏိုင္ရန္ စဥ္းစားၾကဘိုလိ႕ုပါတယ္။ မစဥ္းစားသူေတြသာ လူသားေတြအျဖစ္မွ ေလွ်ာက်ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာပါပဲ။ သူမ်ား ေျပာတာေတြကို မစဥ္းစားပဲ ယံုၾကည္သူမ်ားဟာ လူသားေတြအေနနဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ သူတစ္ပါးရဲ႕ အျပဳခံ လူသားေတြသာျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင္း လူသားေတြရဲ႕ အသိဥာဏ္မွာ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈ ဆိုတာ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုအေနနဲ႕ အလြန္အေရးႀကီးတာျဖစ္ပါတယ္။မုူလအားျဖင့္ လူသားေတြဟာ စဥ္းစားတဲ့အလုပ္ကို သိပ္မလုပ္လို  ၾကပါဘူး။ လြယ္လြယ္နဲ႕ အင္အားသံုးလုပ္တာေတြကို သာလုပ္လိုၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရရွည္မွာ စဥ္းစားတတ္သူေတြနဲ႕ မစဥ္းစားတတ္သူေတြဟာ အလြန္ကြာဟလာတာျဖစ္ပါတယ္။ စဥ္းစားတတ္သူေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အဆံုးအျဖတ္ေပးသူေတြျဖစ္လာၾကၿပီးေတာ့၊ မစဥ္းစားတတ္သူေတြဟာ စဥ္းစားရန္မလိုတဲ့အလုပ္ေတြျဖစ္တဲ့ အိမ္ေဖၚ အလုပ္ေတြျဖစ္ျဖစ္၊ အလုပ္ၾကမ္းသမားေတြသာျဖစ္လာပါတယ္။

၇။         က်ိဳးေၾကာင္း ဆင္ျခင္ျခင္းဆိုတာက လူသားတစ္ဦးျဖစ္လာရင္ မိမိျပဳမူ၊ ေျပာဆို လုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ မိမိရဲ႕ လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဓေလ့ထံုးတမ္းမ်ားအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ စာရိတၱပိုင္း (    Moral) အရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကုိယ္က်င့္သိကၡာ (Ethic) ပိုင္းအရအေသာ္လည္း၊ အမ်ားသေဘာတူေရးဆြဲထားတဲ့ ဥပေဒအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိမိကိုးကြယ္တဲ့ ဘာသာအရ ေသာ္လည္းေကာင္း  မွ်တမွန္ကန္မႈရွိမရွိ က်ိဳးေၾကာင္း ဆင္ျခင္တတ္ရန္လိုပါတယ္။ ဒီလိုမဆင္ျခင္တတ္ဘူးဆိုရင္လည္း အဆင့္နိမ့္ပါးတဲ့ လူသားေတြသာျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အဆင့္နိမ့္တဲ့ လူသားေတြနဲ႕ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ လု႔အသိုင္းအ၀ိုင္းဟာ ျမင့္မားတဲ့လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြနဲ႕ ဘယ္လိုမွ ဆက္စပ္လို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။

၈။         မွတ္ဥာဏ္ဆိုတာက လူ႕ဦးေႏွာက္က ပတ္၀န္းက်င္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့အေျခအေနေတြ၊ အခ်က္အလက္ေတြကို မွတ္ယူထားၿပီး လုိအပ္ခ်ိန္မွာ ျပန္လည္ထုတ္ယူသံုးစြဲႏိုင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ မွတ္ဥာဏ္ ဟာလူသားေတြအတြက္ အေရးႀကီး ပါတယ္။ လူသားေတြမွာက မွတ္ဥာဏ္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က တစ္ခါဖတ္လိုက္တာနဲ႕ အားလံုးကို ဓါတ္ပံုရိုက္ထား သလို မွတ္မိႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ျမန္ျမန္မွတ္မိၿပီး ျမန္ျမန္ပဲ ေမ့ေပ်ာက္လြယ္သြားတာမ်ိဳးလည္းရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ ကေတာ့ လြယ္လြယ္မမွတ္မိႏိုင္ပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ မွတ္မိလိုက္ရင္ မေမ့ေတာ့တဲ့ မွတ္္ဥာဏ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို လြယ္လြယ္နဲ႕ မမွတ္မိႏိုင္တဲ့သူေတြဟာ သူတို႕ကိုယ္သူတုိ႕ ညံ့တယ္လုိ႕ ယူဆတတ္ပါတယ္။ အမွန္တကယ္က်ေတာ့ သူတို႕ဟာ ထူးျခားေသာ မွတ္ဥာဏ္မ်ိဳးကို ပိုင္ဆိိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိမိမွာ ဘယ္လို မွတ္ဥာဏ္မ်ိုဳးရွိလဲ ဆိုတာသိဘို႕ လိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ Education စနစ္က မွတ္ဥာဏ္ကိုဦးစားေပးတဲ့ စနစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အလြတ္က်က္ၿပီး ေျဖတာမ်ိဳးေတြပဲမ်ားပါတယ္။ ဒီလို အလြတ္က်က္ေျဖတာမ်ီုးပဲျဖစ္တာေၾကာင့္ အသိဥာဏ္ပိုင္းမွာ အလြန္ခ်ိဳ႕တဲ့ကုန္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၉။         လူသားေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္တယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ အသိဥာဏ္ပိုင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးလာမႈက အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။ အထက္မွာ ေဖၚျပထားတဲ့အတိုင္း အသိဥာဏ္ဆိုတာက အေတြ႕အၾကံဳ၊ သင္ယူႏိုင္ျခင္း၊  စဥ္းစားျခင္း၊ ကိ်ဳးေၾကာင္း ဆင္ျခင္ျခင္းနဲ႕ မွတ္ဥာဏ္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ လူသားေတြဟာ အသိဥာဏ္ မဖြံ႕ၿဖိဳးမတိုးတက္ဘူးဆိုရင္ အာရံုခံစားမႈေတြ ေနာက္ကိုသာ လိုက္လာေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီအာရံု ခံစားမႈထဲမွာသာ ေနေတာ့တယ္ဆိုရင္ လူေတြဟာတိရိစၦာန္နဲ႕ သိပ္မကြာပါ ဘူး။ တိရစၦာန္ေတြထက္ကုိ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္သူေတြ ျဖစ္္လာပါတယ္။ အသိဥာဏ္ အျမင့္မားဆံုး အပိုင္းကို ေရာက္သူ ေတြဟာ အာရံုခံစားမႈေတြေနာက္ကို လံုး၀ မလုိက္ေတာ့ျပန္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အျပစ္ရွိသူ (sinners) ေတြနဲ႕ သူေတာ္စင္ ( Saints) တို႕ကြာဟလာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ေလာကီ (Secular)နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လူသားေတြအေနနဲ႕ အာရံု ခံစားမႈေတြကို လည္းပစ္ပယ္လို႕ မရေသးတဲ့အတြက္ အာရံုခံစားမႈနဲ႕ အျမင့္မားဆံုး အသိဥာဏ္ၾကားမွာ ေနထိုင္ၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဗဟုသုတလို႕ဆိုတဲ့အတိုင္း မ်ားမ်ားသိလာသူေတြဟာ မ်ားမ်ားေရြးခ်ယ္လာႏိုင္ ပါတယ္။  တစ္ဆက္တည္းမွာ အသိဥာဏ္ တိုးတက္လာေအာင္လဲလုပ္ေဆာင္ရင္း ပိုမိုေကာင္းမြန္တာေတြကို ေရြးခ်ယ္သြားၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ အသိဥာဏ္ကို ဘယ္လိုတိုးတက္ေအာင္လုပ္ၾကမလဲဆိုတာ ေနာက္တစ္ပုဒ္မွာ ဖတ္ၾကရေအာင္။

၉။         လူသားေတြရဲ႕ အသိဥာဏ္ကို တိုးတက္ေအာင္လုပ္လို႕ရပါတယ္။ အသိဥာဏ္တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ခ်င္ရင္ စာဖတ္ရပါမယ္။ စာေရးရပါမယ္။ နားေထာင္ရပါမယ္။ သင္ၾကားရပါမယ္။ ခရီးသြားရပါမယ္။ မိတ္ေဆြ မ်ားမ်ားဖြဲ႕ရမယ္။ ဒါေတြကိုမွန္မွန္ကန္ကန္ေလ့ က်င့္ေပးႏိုင္ရင္ အသိဥာဏ္တုိးလာသူေတြျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

About asiamasters

Khin Maung Lwin has written 78 post in this Website..

I'm interested to change for the better of Myanmar people. I value income, knowledge, strength, technology and humanity.

   Send article as PDF