Bad Bunny- Latinx ကို ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် အကျပ်အတည်းကာလများမှာ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူ

by SweSwe Aye

US နေ Latinos များသည် (အမေရိကန်နိုင်ငံသားများပင်လျှင်) နေထိုင်ခွင့်ဥပဒေ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် mask များတပ်ထားသော ICE agents များ၏ ပစ်မှတ်ထားဖမ်းဆီးခြင်း၊ ပြန်ပို့ခြင်းများကို ခံနေရချိန်တွင် Puerto Rican superstar Bad Bunny သည် သူ၏ဂီတဖန်တီးမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာတို့မှ သူ၏ Puerto Rican ဇစ်မြစ်ဝိသေသအကြောင်း အသံကို မြှင့်ကာ ယဉ်ကျေးမှုခံစစ်ကို ပြသခဲ့သည်။ ICE agents များ၏ ပစ်မှတ်ထားခြင်းများကြောင့် Bad Bunny သည် သူ၏ ကမ္ဘာလှည့်ဖျော်ဖြေခြင်းတွင် US ကို ချန်ထားခဲ့သော်လဲ နောက်နှစ်တွင် US အကြီးမားဆုံးလူအားပေးမှု အများဆုံး Super Bowl Halftime Show တွင် ဖျော်ဖြေမည်ဖြစ်ပြီး ပရိသတ်များကို “အဲ့ဒီ့အချိန်အတွက် Spanish ဘာသာစကား သင်ထားကြနော်” ဟု ပြောခဲ့သည်။ အခြား Latin အနုပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Peso Pluma, Becky G, Don Omar, Ivan Cornejo နှင့် Nezza တို့သည်လဲ immigrations ကိစ္စများကို ဇောင်းပေး ပြောကြားကြသည်။ American Community Media က The Latino Newsletter Editor ဖြစ်သူ Julio Ricardo Varela, ဖျော်ဖြေရေးဂျာနယ်လစ် Antonio Mejías-Rentas, Boricua Pop: Puerto Ricans and The Latinization of American Culture စာအုပ်ရေးသူ၊ ဆုရ ဒါရိုက်တာနှင့် စာရေးဆရာနှင့် Columbia University ပါမောက္ခတဦးဖြစ်သူ Frances Muntaner-Negron တို့၏ ဆွေးနွေးပွဲကို အောက်တိုဘာ ၁၇၊ ၂၀၂၅ က ကျင်းပခဲ့သည်။

အနုပညာရှင် Bad Bunny။

အသက် ၃၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော Bad Bunny သည် hip-hop, reggae သီချင်းများ ဖန်တီးရေးသားခဲ့ပြီး အောင်မြင်သော တေးသံရှင်မဖြစ်ခင် ၂၀၁၃ က SoundCloud မှာ သူ့သီချင်းများ စတင်ပြီးတင်ရာကနေ ၂၀၁၆ တွင် Diles သီချင်းဖြင့် လူသိများလာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်များတွင် Spotify ၌ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် Latino သီချင်းများတွင် နားထောင်သူ အများဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ မေ ၁၄၊ ၂၀၂၀ တွင် သူ၏ YHLQMDLG album သည် Latino album များထဲ၌ Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၂ တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ သီချင်းဆိုသည့်အပြင် Bad Bunny သည် Bullet Train နှင့် Cassandro ရုပ်ရှင်များကိုလဲ ရိုက်ခဲ့သည်။ သူ၏ World’s Hottest Tour 2022 တွင် US သို့ လာရောက်ဖျော်ဖြေပြီးနောက် ၂၀၂၅ တွင် US သို့ ပြန်လာဖျော်ဖြေရန် စီစဉ်ထားသော်လဲ ICE agents များ၏ Latinx တို့ကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းများကြောင့် ယခုနှစ်မှာ မလာတော့ဘဲ နောက်နှစ် Super Bowl Halftime Show တွင် လာရောက်ဖျော်ဖြေမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ တွင် Good Bunny non-profit organization ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး Puerto Rican လူငယ်များအတွက် အနုပညာ၊ အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုများအတွက် ပံ့ပိုးပေးသည်။

ခံစစ်ရဲ့အသံ Bad Bunny

Puerto Rico နာမည်ကြီး တေးသံရှင် Bad Bunny သည် Latinx များ ရင်ဆိုင်နေရသော ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခုခံတော်လှန်ရေး၏ ထင်ရှားသော အသံတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သူ၏ သီးသန့် Spanish ဘာသာစကားဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသော သီချင်းများဖြင့် အသုံးပြုခြင်းနှင့် သူ၏ Puerto Rico အမှတ်လက္ခဏာကို ဂုဏ်ယူခြင်းတို့သည် မကြာသေးမီက ၎င်းကျွန်းပေါ်တွင် ရက် ၃၀ ကြာ နေထိုင်ခဲ့စဉ်အတွင်း ကျွန်းနှင့် ရပ်ရွာလူထုကို စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီး စီးပွားရေးအရ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေခဲ့သည်။

Bad Bunny ၏ အောင်မြင်မှုသည် သူ၏ Spanish ဘာသာစကားအပေါ် ခံယူချက်ကို ပိုမိုထင်ရှားစေသော်လည်း၊ “Bad Bunny ဟာ Spanish စကားနဲ့သာ သီချင်းသွင်းယူတဲ့ ပထမဆုံး သို့မဟုတ် တစ်ဦးတည်းသော အနုပညာရှင် မဟုတ်ပါ” ဟု Antonio Mejías-Rentas က ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် လက်ရှိ နိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ Spanish ဘာသာစကားကို အသုံးပြုခြင်းသည် ICE agents များက တရားမဝင်နေထိုင်သူများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ဘာသာစကားကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း Supreme Court ၏ အငြင်းပွားဖွယ် ဆုံးဖြတ်ချက် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။

Frances Muntaner-Negron က Bad Bunny ၏ အောင်မြင်မှုကို ထူးခြားသော “ပါရမီရှင်” အဖြစ် မကြာခဏ သတ်မှတ်ကြသော်လဲ ၎င်းကို Latino ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးမှု၏ “ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း” အဖြစ် ရှုမြင်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆွေးနွေးသူအားလုံးက Bad Bunny ၏ မယှဉ်သာသော အောင်မြင်မှုသည် ၎င်း၏ အနုပညာစွမ်းရည် သက်သက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာနှင့် လူဦးရေဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများစွာကြောင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာကြောင်း အလေးပေးပြောကြားကြသည်။

Muntaner-Negron က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် Latinx ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု၏ လူဦးရေဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ နှင့် US ရှိ Latinx လူငယ်များထဲမှ ဈေးကွက်ကို ဦးဆောင်နေသော အချိုးမညီ မြင့်မားသည့် လူဦးရေကို ထောက်ပြသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် Latinx များ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုကလည်း အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုများသည် Bad Bunny ကဲ့သို့ အနုပညာရှင်တစ်ဦးကို “တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် သူ့ကိုယ်သူ ပုံဖော်နိုင်ရန်” ကူညီပေးသည်။

နည်းပညာဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများနှင့် အနုပညာရှင်၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး၊ လက်ရှိ နည်းပညာနယ်ပယ်သည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ဆဲလ်ဆာ (salsa) ကြယ်ပွင့်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ယခုခေတ်သည် အခြေခံအားဖြင့် ကွဲပြားသည်။ အနုပညာရှင်များသည် ကြားခံလူ နည်းပါးစွာဖြင့် ပရိသတ်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်စွမ်း ရှိလာပြီး စီးပွားရေးစွမ်းအားနှင့် အမှတ်တံဆိပ် ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးကို ရရှိလာကြသည်။ အနုပညာရှင်များသည် သူတို့၏ ငွေကြေးများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းလာနိုင်ပြီး ပိုမိုအစွမ်းအစရှိဖို့၊ ပိုမို ထက်မြက်ဖို့ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုက ၎င်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းအပေါ်ကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်စေသည်။

ပြောင်းလဲနေသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မြို့တော်များဖြစ်ကြသည့် Hollywood နှင့် New York ကဲ့သို့ မြို့များတွင် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်များ၏ ရိုးရာလွှမ်းမိုးမှုမှာ ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ နာမည်ကြီး စူပါစတားတစ်ဦးသည် ယခုအခါ မည်သည့်နေရာမှမဆို ပေါ်ထွက်လာနိုင်သည်။ Puerto Rico သည် ၎င်း၏ ကိုလိုနီအဆင့်အတန်းနှင့် တိုင်းပြည်အရွယ်အစားကို စကားထဲ ထည့်ပြောစရာ ရှိသော်လဲ Caribbean music ၏ ကြွယ်ဝသော သမိုင်းကြောင်းမှ ဆွဲထုတ်ကာ “ယခုအချိန်နှင့် အလွန်ကိုက်ညီသော” ရှုထောင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားရင်း “ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လမ်းဆုံ” တွင် တည်ရှိနေပါသည်။

ရည်ရွယ်ရာ Super Bowl ဆီ။

Bad Bunny ၏ လာမည့် Super Bowl Halftime Show ဖျော်ဖြေပွဲကို ကြေညာခဲ့ရာတွင် ပရိသတ်များကို “အဲဒီအချိန်ကျရင် Spanish စကား သင်ထားဖို့” ရွှတ်နောက်နောက် စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းကို ဖယ်ရှားရန် တောင်းဆိုသည့် အသနားခံစာများ အပါအဝင် ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Julio Ricardo Varela နှင့် Frances Muntaner-Negron တို့က ဤဖိတ်ကြားချက်သည် NFL (အမေရိကား အမျိုးသား ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်) ၏ ပရိသတ်ကို ကွဲပြားစေရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ကို ဖမ်းယူရန် လိုအပ်ချက်ကြောင့် စီးပွားရေး ဆုံးဖြတ်ချက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သဘောတူညီကြသည်။ Varela က “NFL က ပိုက်ဆံရှာချင်တာပါ” ဟု ရိုးရှင်းစွာ ပြောကြားခဲ့ပြီး Bad Bunny သည် ဂီတလောက၏ အကြီးဆုံး ကမ္ဘာသိသော အမှတ်တံဆိပ် ဖြစ်သည်။

Muntaner-Negron က “ဒီ ဆန့်ကျင်မှုဟာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ပါဘူး” ဟုဆိုသည်။ J-Lo နှင့် Shakira တို့၏ ၂၀၂၀ ခုနှစ် Super Bowl Halftime Show သည် ပြပွဲသမိုင်းတွင် ဒုတိယအများဆုံး တိုင်ကြားမှုများ ရရှိခဲ့ပြီး၊ တိုင်ကြားမှုအချို့မှာ စပိန်ဘာသာဖြင့် သီဆိုဖျော်ဖြေခြင်းကို အထူးပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကွာခြားချက်မှာ Bad Bunny ၏ စပိန်ဘာသာကို ထင်ရှားစွာ အတည်ပြုချက်နှင့် လက်ရှိ နိုင်ငံရေး၏ “ပိုမိုပြင်းထန်လာသော အခြေအနေ” တို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Antonio Mejías-Rentas က Super Bowl ဖျော်ဖြေပွဲသည် အနုပညာရှင်အတွက် အဓိက ကျော်ကြားမှု အခွင့်အရေး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လာမည့် အမေရိကန် ခရီးစဉ်အတွက်ပါ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဟု ဆိုသည်။

ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ သင်္ကေတတစ်ခုထက်ပိုသော Puerto Rico ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ သင်္ကေတ။

Bad Bunny သည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ သင်္ကေတ ဟုတ်မဟုတ် ဆိုသည့် မေးခွန်းကို ဆွေးနွေးသူများက “အလွန်ရိုးရှင်းသော ရှုထောင့်” သာဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ Bad Bunny သည် သူ၏ ပရိသတ်များကို ICE က ပစ်မှတ်ထားမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် သူ၏ နောက်ဆုံးဖျော်ဖြေပွဲတွင် US ကို ချန်လှပ်ထားခဲ့သော်လည်း Mejías-Rentas က ၎င်းအနုပညာရှင်သည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများအတွက် ရပ်တည်ခြင်းထက် “အမျိုးသားရေး အမှတ်လက္ခဏာ၊ Puerto Rico ၏ အမှတ်လက္ခဏာနှင့် Puerto Rico ၏ အချုပ်အခြာအာဏာအတွက် ပိုမို ရပ်တည်သည်” ဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။

Varela က Bad Bunny ၏ အောင်မြင်မှုသည် မကြာခဏ သတင်းမတင်ပြဖြစ်သော Puerto Rico ပြဿနာကို “သတင်းဖော်ပြရန် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသော” အကြောင်းအရာ ဖြစ်လာစေသည်ဟု ပြောကြားသည်။ US – Puerto Rico ဆက်ဆံရေး၏ ရှုပ်ထွေးမှု၊ နိုင်ငံသားများပင်လျှင် “လူဖြူနှင့် မတူသောပုံစံ” ကြောင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း ခံရခြင်းသည် Bad Bunny ၏ ဇာတ်ကြောင်းတွင် အဓိကကျသည်။ Puerto Ricans အများစုသည် ယခုအခါ US မြေပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း ၁၈၉၈ ခုနှစ် ကျူးကျော်မှုဖြင့် အတင်းအဓမ္မ သတ်မှတ်ခံရသော အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအဖြစ် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းကို အမေရိကန်ပြည်သူများ နားလည်မှုနည်းပါးနေသည်ဟု ဆွေးနွေးသူများက အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

Muntaner-Negron က Bad Bunny ၏ Spanish ဘာသာစကားကို အတည်ပြုချက်သည် Puerto Rico နှင့် US ရှိ ဘာသာစကားမူဝါဒ သမိုင်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ရှုမြင်ရမည်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ထိုသမိုင်းကြောင်းတွင် Spanish ဘာသာစကားသည် အမေရိကန်အုပ်ချုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် သင်္ကေတအဖြစ် မကြာခဏ ရှိခဲ့ကာ၊ Latinx ကျောင်းသားများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ “ကျောင်းတွင် Spanish ဘာသာစကား ပြောဆိုခြင်းအတွက် အပြစ်ပေးခံခဲ့ရသည်” ဟုလည်း ဆိုသည်။

အတိတ်ကာလက Latinx ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုများ။

လက်ရှိ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် တုံ့ပြန်ရာတွင် ဆွေးနွေးသူများက Latinx ဖျော်ဖြေသူများအပေါ် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် အတိတ်ကာလ အခိုက်အတန့်များကို ပြန်ပြောင်းပြောပြခဲ့သည်။ Muntaner-Negron သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်က Jose Feliciano ၏ ဥပမာကို ပေးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖျော်ဖြေမှုသည် Puerto Rican အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ၎င်း၏ အမှတ်လက္ခဏာမှ ခွဲထုတ်ရန် ခက်ခဲသော ပြင်းထန်သည့် ပြည်သူ့တုံ့ပြန်မှုကြောင့် သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းကို အဆုံးသတ်လုနီးပါး ဖြစ်စေခဲ့သည်။

သို့သော် Varela က လက်ရှိ ပြင်းထန်မှုသည် US ရှိ လူဦးရေဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများကို ဆန့်ကျင်သော တုံ့ပြန်မှုများကြောင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများ အလွန်များပြားခြင်းကြောင့် မြင့်တက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဆွေးနွေးသူများက လာမည့် Halftime Show အတွက် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို ဖော်ပြကြပြီး၊ Bad Bunny နှင့် သူ၏အဖွဲ့သည် Halftime Show ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခုက မည်သို့ ပြောင်းလဲပစ်မလဲဆိုခြင်းနှင့် Puerto Rico သမိုင်းနှင့် ဇာတ်ကြောင်းကို ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ပေါ်တွင် ရှေ့တန်းတင်မည်လားဟု မျှော်လင့်နေကြသည်။