ဗဟုသုတဆိုတဲ့ စကားလံုးမွာ ဗဟု ဆိုတာက မ်ားတာကိုဆိုလုိတာျဖစ္ပါတယ္။ သုတ ဆိုတာက သိတာကိုဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗဟုသုတ ဆိုတာ မ်ားမ်ားသိတာကို ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ လူသားေတြဟာ မ်ားမ်ားသိေလေကာင္းေလပါပဲ။ မ်ားမ်ားသိသူေတြဟာ အေကာင္းဆံုးကို ေရြးခ်ယ္ ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗဟုသုတမ်ားေအာင္လုပ္ၾကရန္လိုပါတယ္။ လူသားေတြသိတယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ အာရံုငါးပါးနဲ႕သိတဲ့ အာရံုသိရယ္၊ ဥာဏ္နဲ႕ သိတဲ့ အသိဥာဏ္ရယ္ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားႏိုင္ပါတယ္။အသိဥာဏ္ကို ထပ္ၿပီးခြဲျခမ္းလိုက္မယ္ဆိုရင္ အေတြ႕အၾကံဳ (Experience)၊ သင္ယူမႈ  (Learning)၊ စဥ္းစားမႈ (Thinking)၊ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္တတ္မႈ ( Reasoning) နဲ႕ မွတ္ဥာဏ္ (Memory) တို႕ျဖစ္ပါတယ္။ အသိဥာဏ္ကုိ တိုး ေအာင္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့သေဘာဟာ လူတစ္ဦးရဲ႕အေတြ႕အၾကံဳ၊ သင္ယူမႈ၊ စဥ္းစားမႈ၊ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္တတ္မႈ နဲ႕မွတ္ဥာဏ္ေတြကို တိုးေအာင္ လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း အသိဥာဏ္ဆိုတာ ေမြးရာပါလို႕ ေျပာတာလည္းရွိပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္  တိုးပြား ေအာင္ လုပ္လို႕ရတယ္လို႕ယူဆသူမ်ားလည္းရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ဒုတိယယူဆမႈကို လံုး၀ယံုၾကည္သက္၀င္သူျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ အေတြ႕အၾကံဳကပဲစၾကရေအာင္။ အေတြ႕အၾကံဳတိုးပြားလာဖို႕ဆိုရင္ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္က စာဖတ္ဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိမိဖတ္တဲ့ စာေတြဟာ မွ်မွ်တတနဲ႕စဥ္းစားေတြးေခၚၿပီးေရးထားတဲ့စာေပေတြျဖစ္ရန္လိုပါတယ္။ ဒီေန႕ေခတ္မွာ ဆိုရင္ေတာ့ Computer နဲ႕ Internet ကို မရွိမျဖစ္ အသံုးျပဳတတ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္မသိတာကို Wikipedia မွာရွာတာမ်ိဳးတို႕၊ Mandalay gazette လိုႀကိဳက္တာေရးလို႕ရတဲ့ ေနရာ မ်ိဳးမွာ ဖတ္တာပိုအဆင္ေျပပါတယ္။ စာဖတ္နည္းသံုးမ်ိဳးေလာက္ရွိပါတယ္။ ပထမတစ္မ်ိဳးက Scanning ျဖစ္ပါတယ္။ Scanning ဆိုတာက တယ္လီဖုန္းနံပတ္ရွာတာမ်ိဳး၊ Yellow Pages မွာရွာတာမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ အစကေနအဆံုးအထိ ဖတ္ေနတာမ်ိဳး မဟုတ္ပဲ၊ မိမိ လိုတဲ့ Information (သတင္းအခ်က္ အလက္လို႕ဘာသာမျပန္ရပါ။ Information အေၾကာင္းေနာက္မွ ဆက္ေရးပါမည္။)ကိုသာ အဓိကထား ရွာေဖြ တာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ Skimmingလို႕ေခၚပါတယ္။ Skimming ဆိုတာက သတင္း၊ ေဆာင္းပါးမ်ားကို ဖတ္သလိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အားလံုးကို ျခံဳဖတ္ၿပီး အဓိပၸါယ္ကို ျခံဳယူတာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးတစ္မ်ိဳးကေတာ့ Detailed Reading လို႕ေခၚပါတယ္။ စာလံုးတစ္လံုးျခင္း၊ စာေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းျခင္း၊ စာပုိဒ္တစ္ပိုဒ္ျခင္း နဲ႕ စာအုပ္တစ္အုပ္လံုးကုိ အေသးစိတ္နားလည္ေအာင္ဖတ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ စာဖတ္ျခင္းဆိုတာ အေလ့အက်င့္ျဖစ္ၿပီး က်င့္ယူမွရပါတယ္။ စာဖတ္တာစြဲသြားၿပီဆိုရင္ စာမဖတ္ပဲမေနႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြကို  Avid Reader လို႕ေခၚပါ တယ္။ စာဖတ္ျခင္းၿပီးရင္ စာေရးျခင္းကလည္း စာေရးသူကိုယ္တိုင္ကို ပိုမိုသေဘာေပါက္ေစပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ကိုယ္သေဘာေပါက္ နား လည္တာကို တစ္ျခားသူမ်ားကို သင္ၾကားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ သင္ၾကားဖူးသုူမ်ားဟာ ပုိၿပီးနားလည္ သေဘာေပါက္ေလ့ရွိပါတယ္။

အေတြ႕အၾကံဳရရန္ ေနာက္ထပ္တစ္ခုကေတာ့ ခရီးသြားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ခရီးသြားျခင္းကို ေငြေၾကးအေတာ္အတန္ရွိခ်ိန္၊ က်န္းမားေရးေကာင္း ေန ခ်ိန္မွာမွ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ခရီးသြားျခင္းမွာလည္း ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပခရီးမ်ားရွိသလို ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ ကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတတ္ ပါတယ္။ ခရီးမ်ားမ်ားသြားသူနဲ႕ ခရီး လံုး၀မသြားဘူးသူတို႕ရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳဟာ အေတာ္ကြာျခားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ခရီးသြားျခင္းကို မျဖစ္မေန လုပ္ေဆာင္ၾကရမွာျဖစ္တယ္။ မိမိတို႕ကလည္း ခရီးသြားသလို မိမိတို႕ထံလာလည္သူမ်ားကိုလည္းေႏြးေထြးပ်ဴငွာစြာ လက္ခံဖို႕လိုပါတယ္။ ဒါကို Hospitality လို႕ေခၚပါတယ္။

သင္ယူမႈဟာ လူသားေတြအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။ လူသားေတြဟာ မိမိမသိေသးသည္၊ မတတ္ေသးသည္မ်ားကို ဘ၀တစ္သက္တာ သင္ယူသြားၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုသင္ယူလိုစိတ္နဲ႕ သင္ယူေနမွလည္း အသိဥာဏ္ရွိသူမ်ားျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ သင္ယူမႈဟာ လူသားတစ္ဦး ျခင္းအတြက္သာမက အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားလုပ္ငန္းမ်ားအထိ အထူးအေရးပါလာတာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ လုပ္ငန္းေတြ၊ အဖြဲ႕ အစည္းေတြဟာ အခုအခ်ိန္ မွာ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈေတြကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရန္အတြက္ (Learning Organization) ပံုစံေတြ ကိုဖြဲ႕စည္းလာၾကပါတယ္။ သင္ယူျခင္းမရွိရင္ကေတာ့ က်န္ေနခဲ့ မွာပါပဲ။ စဥ္းစားမႈနဲ႕ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္တတ္မႈေတြက အေတြ႕အၾကံဳနဲ႕ သင္ယူမႈေတြအေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ေနာက္အေရးႀကီးတာတစ္ခုက မိတ္ေဆြမ်ားမ်ားရွိရန္ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိရဲ႕မွာရွိတဲ့ မိတ္ေဆြတစ္ဦးဟာ မိမိကို ကာကြယ္ေပးေနတဲ့ ခံတပ္ႀကီးနဲ႕တူပါတယ္။ မိတ္ေဆြမရွိသူမ်ားဟာ ဘယ္ေလာက္ပဲ ျပည့္စုံေနပါေစ လံုျခံဳမႈမရွိပါဘူး။ မိတ္ေဆြမ်ားမ်ားရွိသူေတြဟာ Information ပိုရပါတယ္။မွတ္ဥာဏ္ ဆိုတာက အာရံုစူးစိုက္မႈနဲ႕ အႀကိမ္ႀကိမ္ ထပ္ခါထပ္ခါေလ့က်င့္ျခင္းကျဖစ္ပါတယ္။  လူသားေတြမွာ မွတ္ဥာဏ္ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့အတြက္ ဘယ္သူမဆို အႀကိမ္ႀကိမ္ က်ိဳးစား သင့္ ပါတယ္။ အႀကိမ္ႀကိိမ္ေလ့က်င့္ျခင္းအားျဖင့္ လူသားေတြမွာ Second nature လို႕ေခၚတဲ့ အလိုအေလွ်ာက္တံု႕ျပန္မႈကိုရရွိလာပါတယ္။

အသိဥာဏ္တိုးေအာင္လုပ္ေဆာင္လိုသူေတြဟာ စာဖတ္ရမယ္၊ စာေရးရမယ္၊ ကိုယ္ေရးထားတဲ့စာေတြကို သင္ၾကည့္ရမယ္၊ ခရီးသြားရမယ္၊ သင္ယူရမယ္၊ မိတ္ေဆြမ်ားမ်ားထားရမယ္၊ အႀကိမ္ႀကိမ္ေလ့က်င့္ၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အသိဥာဏ္တိုးခ်င္ရင္ ဒီအခ်က္ေတြကို မလုပ္လို႕မရပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီအခ်က္ေတြထက္အေရးႀကီးတဲ့ေနာက္ဆံုးတစ္ခ်က္ရွိေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အသိဥာဏ္တိုးလိုသူေတြမွာ အဓိကရွိရမဲ့အခ်က္က သမာသမတ္က်ျခင္း (Righteousness) နဲ႕ ရိုးသားျခင္း(Honesty) တို႕ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲအသိဥာဏ္ထက္ျမက္ထက္ျမက္ သမာသမတ္မက်သူေတြနဲ႕ ႐ိုးသားျခင္းမရွိသူေတြဟာ ကလိမ္က်စ္ေတြသာျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလူေတြဟာ လြယ္လြယ္ရတာကိုပဲလိုခ်င္မယ္၊ အေပၚယံပဲေတြးမယ္၊ သူတစ္ပါးကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းကို အလကားလိုခ်င္မယ္၊ ပ်င္းယိမယ္၊ လိမ္ညာမယ္၊ မိမိရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို အလြဲသံုုးစားလုပ္မယ္၊ ယံုၾကည္စြာအပ္ႏွံထားတာေတြကို ကိုယ္က်ိဳးအတြက္သံုးမယ္။ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းလာမယ္။ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြဟာ ေငြေၾကးအရအလြန္တရာ
ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာလာႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာအရလဲအလြန္ႀကီးမားလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အသိဥာဏ္ မဖြံ႕ျဖိဳးမတိုးတက္ႏိုင္ေတာ့တဲ့အတြက္ တိရိစၦာန္မ်ားနဲ႕ သိပ္မထူးျခားတဲ့ လူ႕ တိရိစၦာန္မ်ားသာျဖစ္ပါတယ္။ လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းတစ္ခုမွာ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြမ်ားလာၿပီဆိုရင္ လူ႕ အသိုင္းအ၀ိုင္း မဟုတ္ေတာ့ပဲ တိရိစၦာန္ေလာက (Animal Kingdom) သာျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းတစ္ခုရဲ႕ အဆင့္အတန္းတိုးတက္ျမင့္မားလာဖို႕အတြက္ လူသားေတြကိုု သမာသမတ္က်ျခင္း၊ ရိုးသားျခင္း ေတြ အေၾကာင္း ကို သင္ၾကားၾကရမယ္။ စာဖတ္လိုတဲ့စိတ္၊ စာေရးလိုတဲ့စိတ္၊ ကိုယ္ေရးထားတဲ့စာကို ျပန္သင္လုိစိတ္၊ေတြကိုေမြးျမဴေပးရမယ္။  ကြန္ပ်ဴတာနဲ႕ အင္တာနက္ကိုထိထိေရာက္ေရာက္သံုးႏိုင္ရမယ္။ ခရီးမ်ားမ်ားသြားခြင့္ရေအာင္၊ လြယ္လြယ္သြားႏိုင္ေအာင္ဖန္တီးရမယ္။ သင္ယူဖို႕လြယ္ကူေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္။ မိတ္ေဆြမ်ားမ်ားထားတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးရမယ္။  ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ဘ၀ေတြကို လုိလားသူေတြျဖစ္္ေအာင္ေလ့က်င့္ေပးသြားရန္ နည္းလမ္းတစ္ခုသာရွိေၾကာင္းေရးသားအပ္ပါတယ္။

About asiamasters

Khin Maung Lwin has written 78 post in this Website..

I'm interested to change for the better of Myanmar people. I value income, knowledge, strength, technology and humanity.