ျမန္မာအေနနဲ႔ အေရးႀကီးဆံုးေသာ အခ်က္မွာ IAEA နွင့္ သေဘာတူညီခ်က္အား လိုက္နာျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၉၅ မွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ စံႏႈန္း သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို လိုက္နာေသာအားျဖင့္ ႏ်ဴလက္နက္မ်ားရရိွေအာင္ မႀကိဳးပမ္းပါဟူေသာ သေဘာတူညီခ်က္အား လက္မွတ္ထိုးထားခဲ႔ပါသည္။ ထိုသေဘာတူညီခ်က္အား ျဖည့္စြက္ခ်က္ ျဖစ္သည့္ Small amount quantities protocol တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ႏ်ဴဆိုင္ရာ အေဆာက္အအံုပစၥည္း လံုး၀ မရိွပါဟု ေၾကျငာခဲ့ပါသည္။ IAEA မွ လက္ခံခဲ့ေသာ ထိုေၾကျငာခ်က္အရ ျမန္မာျပည္တြင္ ႏ်ဴဆိုင္ရာ လံုၿခံဳေရး စစ္ေဆးမႈမ်ား လံုး၀ မရိွခဲ့ပါ။ ျမန္မာနိုင္ငံဟာ လူမႈေရးရာ အေထာက္အပံ့အေနျဖင့္ IAEA မွေပးအပ္ေသာ Scientific grant money ရရိွထားေသာ ႏုိင္ငံျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အခါအားေလ်ာ္စြာ IAEA မွ သြားေရာက္ျခင္းမ်ား ရိွပါသည္။ ထို grant money မွ အခ်ိဳ႕အား ျမန္မာ ႏ်ဴသိပၸံပညာရွင္မ်ားအား ႏ်ဴပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္နိုင္ရန္ ေလ႔က်င္႔ေပးမႈမ်ားတြင္ သံုးေသာ္လည္း ထိုေငြသည္ grant money ၏ အနည္းစုသာ ျဖစ္ပါသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အာမခံေျပာၾကားခ်က္မ်ားအရ ၄င္းတို႔ထံတြင္ ႏ်ဴထုတ္လုပ္နိုင္သည္႔ အေဆာက္အအံုပစၥည္းကိရိယာ မရိွ ႏ်ဴကုန္ၾကမ္းအနည္းငယ္သာရိွၿပီး လက္ရိွအေျခအေနမွ ေျပာင္းလဲဖို႔ အစီအစဥ္ မရိွေသးပါ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ဗိုလ္မွဴးစိုင္း၏ အေထာက္အထားမ်ားအရ ဆိုလွ်င္ ယူေရနီယမ္မ်ားတူးေဖာ္ေနျခင္း တူးေဖာ္ရရိွသည္မ်ားကို reactors နွင္႔ ဗံုးမ်ားတြင္ အသံုးျပဳနိုင္ေသာ ျဒပ္ေပါင္းမ်ားသို႔ ေျပာင္းလဲေနၿခင္း၊ ႏ်ဴဗံုးျပဳလုပ္ရာတြင္သာ အသံုးျပဳနိုင္ေသာ reactor ႏွင့္ ယူေရနီယမ္ သန္႔စင္စက္ရံုမ်ားကို တည္ေဆာက္ရန္ ႀကိဳးစားေနျခင္း စသည္တို႔ကို ေတြ႔ရိွရပါသည္။ ထိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားဟာ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ထုတ္လုပ္ရန္ ရည္ရြယ္၍ ေဆာက္လုပ္ပါသည္ဟုလဲ လံုေလာက္ေသာ ဆင္ေျခေပးရန္ မၿဖစ္နိုင္ပါ။ ထိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားဟာ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ လက္ရိွ နည္းပညာအားျဖင့္ အလွမ္းေ၀းေသာ အရာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ အေျခအေနမ်ား ေျပာင္းလဲသြားၿပီဆိုလွ်င္ IAEA ကို အေၾကာင္းၾကားရမွာက ျမန္မာနိုင္ငံ၏ တာ၀န္သာ ျဖစ္ပါသည္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ သူတို႔သာ လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာနဲ႔ ဗံုးထုတ္လုပ္နိုင္ရန္ ႀကိဳးစားေနလွ်င္၊ သေဘာတူညီခ်က္ကို ေဖာက္ဖ်က္ေနသည္ ဆိုလွ်င္၊ IAEA ကို မိမိဆႏၵအေလ်ာက္ အေၾကားၾကားမည္ မဟုတ္ပါ။

ျမန္မာဟာ စင္ကာပူရိွ ပြဲစားမ်ားမွ တစ္ဆင့္ လက္နက္မ်ား ထုတ္လုပ္ရာတြင္ သံုးနိုင္ေသာ အဆင့္ျမင့္ ဂ်ာမန္လုပ္ စက္ပစၥည္းမ်ားကို ၀ယ္ယူခဲ့ျခင္း၊ ထိုစက္မ်ားဟာ အရြယ္အစားအားျဖင့္ အရည္အေသြးအားျဖင့္ ၀ယ္ယူစဥ္က ေခါင္းစဥ္အျဖစ္ သံုးခဲ့ေသာ သင္ၾကားေရးနွင့္ လားလားမွ် မအပ္စပ္ေသာ အရာမ်ားကို လုပ္ေဆာင္နိုင္စြမ္း ရိွျခင္း၊ ထိုစက္မ်ားကို အမည္ခံကာ ၀ယ္ယူခဲဲ့ေသာ သင္ၾကားေရးဌာနသည္ ျမန္မာ အႏ်ဴျမဴစြမ္းအင္ဌာနနွင့္ သိပၸံနွင့္ နည္းပညာ၀န္ႀကီးဌာနတို႔ ဆက္စပ္ေနျခင္း၊ အဆိုပါ အရာမ်ားအား ေထာက္ရႈ၍ ထိုဌာနမ်ား၊ စီမံကိန္းမ်ားနွင့္ သက္ဆိုင္သူ အေပါင္းတို႔အား လက္နက္ ထုတ္လုပ္နိုင္ေသာ ပစၥည္းမ်ား မ၀ယ္ယူနိုင္ေအာင္ ပိတ္ဆို႔ တားဆီးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္သင့္ေပသည္။

What is the state of Burma’s nuclear program?

ကၽြႏု္ပ္တို႔ဟာ ဗိုလ္မွဴးစိုင္း ယူလာေသာ ႏ်ဴစီမံကိန္း အေထာက္ထားမ်ား၊ ဓါတ္ပံုမ်ားအား အေသအခ်ာ ေလ႔လာခဲ့ၾကပါသည္။ သူတို႔ေတြ တြင္ေဖာက္ထားတဲ့ စက္ပစၥည္း အစိတ္ပိုင္းမ်ားရဲ႕ အရည္အေသြးဟာ ညံ႔ဖ်င္းပါသည္။ ဒီအစိတ္အပိုင္းေတြ ထုတ္ဖို႔သံုးတဲ့ ဆြဲထားတဲ့ ပံုမ်ားဟာလဲ အေတာ္ေလး ဆိုးပါသည္္။ တကယ္သာ ႏ်ဴလက္နက္ထုတ္ဖို႔ စီမံေနတယ္ဆိုရင္ အလြန္ ရႈပ္ေထြးတိက်လွတဲ႔ စက္မ်ား လိုအပ္မွာျဖစ္တဲ႔အတြက္ အဲဒီရႈေထာင္႔က ၾကည့္ရင္ေတာ့ ျမန္မာျပည္ဟာ အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးပါဘူး။ ျဖစ္နိုင္ေခ်ကေတာ႔ ဗိုလ္မွဴးစိုင္းရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြထဲမွာ မျပည့္စံုတာေတြ ရိွေကာင္းရိွနိုင္သည္၊ ဒါမွမဟုတ္လဲ ျမန္မာျပည္ဟာ အခုမွ ပြဲစရံုပဲရိွေသးတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္နိုင္ပါသည္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အခု ေတြ႔မိသေလာက္ စက္ပစၥည္းနဲ႔ လိုအပ္ေသာ ပစၥည္းမ်ား အေျခအေနအရ သူတို႔ ေအာင္ျမင္ ေအာင္လုပ္နိုင္ဖို႔ေတာ႔ အလွမ္း ေ၀းေနပါေသးသည္။

ဒါေပမယ့္ သူတို႔ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္က အေရးအပါဆံုးပါ။ သူတို႔ဟာ ယူေရနီယမ္ေတြ တူးေဖာ္ေနပါသည္၊ တူးေဖာက္ရတာေတြကို ဓါတုေဗဒ နည္းေတြနဲ႔ အဆင္႔ျမႇင့္ သန္႔စင္ေနသည္။ သူတို႔ဟာ ပလူတိုနီယမ္ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ႏ်ဴကလီးယား reactor၊ ဗံုးလုပ္နိုင္ဖို႔ ယူေရနီယမ္ သန္႔စင္ေရး စက္ရံုေတြ ေဆာက္ေနပါသည္။ ဒီလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ IAEA နဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနတာ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ သူတို႔ရဲ႕ တရားမ၀င္ စီမံကိန္းေတြ မေအာင္ျမင္ေသးရင္ေတာင္ အခု သူတို႔လုပ္ေနတာေတြဟာ ႏ်ဴလက္နက္ မပ်ံ႕ပြားေရး လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ႔ နိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းၾကားမွာ ပြဲဆူသြားေစနိုင္ပါသည္။ IAEA ဟာ ၿမန္မာအစိုးရကို ေမးျမန္းသင္႔ပါသည္။ ဤစြပ္စြဲခ်က္ေတြသာ အမွန္ျဖစ္လာရင္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေမးခြန္းေတြ၊ ေလ႔လာစံုစမ္းမႈေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဤႀကိဳးပမ္းခ်က္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္က ေနာက္ဆက္တြဲ သေဘာတူညီခ်က္ေတြကို လက္မွတ္ မထိုးလွ်င္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ဖို႔ မလြယ္ပါ။ IAEA မွာ ျမန္မာနိုင္ငံကို စစ္ေဆးရန္ အခြင္႔အာဏာရိွမည္ မဟုတ္ပါ။

ျမန္မာဟာ ေျမာက္ကိုရီးယားနွင့္ စစ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္အရ တာလတ္ပစ္ စကဒ္္ဒံုးက်ည္မ်ားကိုလည္း ေျမာက္ကိုရီးယား အကူအညီျဖင့္ တည္ေဆာက္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနပါသည္။ ထိုစကဒ္ ဒံုးက်ည္မ်ားဟာ ျမန္မာလုပ္ ႏ်ဴထိပ္ေခါင္းမ်ား သယ္ေဆာင္ဖို႔ေတာ႔ ျဖစ္နိုင္မယ္ မဟုတ္ပါဘူး။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ကနဦး ႏ်ဴထိပ္ဖူးမ်ားဟာ စကဒ္ဒံုးက်ည္တြင္ တပ္ဆင္ရန္ အလြန္မွေလးလံေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ဒါေပမယ္႔ ထိုစကဒ္ဒံုးက်ည္မ်ားတြင္ တပ္ဆင္ဖို႔ရာထက္ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ားအား ၿခိမ္းေျခာက္နိုင္ဖို႔က အဓိက ျဖစ္ပါလိမ္႔မယ္။ ျမန္မာျပည္ကို အုပ္စိုးေနသူမ်ားဟာ နိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚထက္ ေလာဘမ်ားသာ ရိွၾကတဲ႔သူတစ္စု ျဖစ္ပါသည္။ စစ္အစိုးရဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ၾကြယ္၀တဲ့ ရင္းျမစ္မ်ားျဖစ္တဲ့ ကၽြန္းသစ္၊ ေရႊ၊ ေက်ာက္စိမ္း၊ အျခား ဓါတ္သတၱဳမ်ားနွင့္ ျပည္သူတို႔ လုပ္အားစတာေတြကို လူတစ္စုေကာင္းစားေရးအတြက္ပဲ ဦးစားေပးလုပ္ေနသူေတြ ျဖစ္ပါသည္။ သူတို႔ရဲ႕ နည္းေပးလမ္းျပဆရာ ေျမာက္ကိုရီးယားလိုပဲ ျမန္မာစစ္အစိုးရရဲ႕ ႏ်ဴရည္မွန္းခ်က္ဟာ နိုင္ငံရပ္ျခားမွ က်ဴးေက်ာ္ ေနွာက္ယွက္မႈမ်ားကို ႏ်ဴပိုင္ဆိုင္ျခင္း ဟူသည့္ ဒိုင္းျဖင့္ အကာအကြယ္ ယူကာ သူတို႔ အတြက္ လံုၿခံဳေနေရးပင္ ျဖစ္ပါသည္။

Kelley, 63, a former Los Alamos weapons scientist, was an IAEA director from 1992 to 1993, and again from 2001 to 2005. Based in Vienna, Austria, he conducted weapons inspections in Libya, Iraq, and South Africa, and compliance inspections in Egypt, Turkey, South Korea, Taiwan, Syria, Tanzania, Pakistan, India, and Congo, among others.

ဘာသာျပန္ၾကားခ်က္အား www.photayokeking.org မွ ျပန္လည္ တင္ဆက္ ေဖာ္ျပေပးပါသည္။

ဘာသာျပန္- ေအာင္ဆန္းမန္း

အကယ္၍ မူရင္းေဆာင္းပါးပါ အခ်က္အလက္မ်ားနွင့္ ကြဲလြဲပါက က်ေနာ္၏ ညံ့ဖ်င္းမႈသာ ျဖစ္ပါသည္။

About guestkty

Thu Ya has written 55 post in this Website..