MAGA vs MSM
အေမရိကား၏ သတင္း၊စာနယ္ဇင္း၊မီဒီယာသည္ အေျခခံဥပေဒအရအကာအကြယ္ေပးထား၏။
Mainstream media (MSM)တို႔ကို တိုက္ခိုက္၍ Fake News ေျပာေလ့ရွိေသာ MAGA သမၼတထရမ့္သည္ပင္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ တိုက္ရိုက္တရားစြဲအေရးယူခဲ့ျခင္းမရွိ။ သူ႔အားရည္စူးထုတ္ျပန္ေသာ သတင္းမီဒီယာၾကီးမ်ားကို ျပန္လည္တံု႕ျပန္ရန္ Fox News ႏွင့္လက္ယာယိမ္းမီဒီယာတို႔ကို အပိုင္တြဲယူထားကာ လိုအပ္လွ်င္ ထိုမိတ္ဖက္မီဒီယာမ်ားထံမွ တိုက္ရိုက္အၾကံဥာဏ္ အကူအညီယူသည္အထိလုပ္ေနခဲ့သည္။

ရုရွန္းတို႔သည္ မီဒီယာ/ဆိုရွယ္မီဒီယာတို႔သံုး၍ ၂၀၁၆သမၼတေရြးေကာက္ပြဲကိုပင္၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ခဲ့သည္။ သမၼတအိုဘားမားႏွင့္ သမၼတထရမ့္တို႔မွ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ားခ်ကာ အေရးယူသည္။
အေမရိကျပည္ ဂရင္းကဒ္ကိုင္ထားသူ ၀ါရွင္တန္ပို႔စ္ သတင္းသမား Khashoggi သည္ တူရကီ ႏိုင္ငံ အစၥတန္ဘူလ္ရွိ ေဆာ္ဒီအာေရဗ် ေကာင္စစ္ဝန္႐ုံးအတြင္း အစေဖ်ာက္သတ္ခံခဲ့ရသည္။ ထိုလူသတ္မႈအေပၚ ထရမ့္က “that is no excuse” ဟုေျပာခဲ့သည္။ ေဒၚလာဘီလီယံရာခ်ီေသာ စီးပြားေရးအက်ိဳးစီးပြားကိုပင္ ရင္းစားကာ ရီပိုတာတဦးဖက္မွ ရပ္တည္ေျပာၾကားရေပသည္။
မီဒီယာဟူသည္ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္အတူ အစဥ္ရွိေနေတာ့မည္ျဖစ္ျပီး သမၼတကဲ့သုိ႔ရာထူးမ်ားမွာမူ အခ်ိန္တန္ အိမ္ျပန္ၾကရသည္မဟုတ္ပါလား။

၄မ႑ိဳင္ႏွင့္ Checks and balances
ဒီမိုကေရစီအစိုးရတို႔တြင္ မ႑ိဳင္သံုးရပ္ႏွင့္ Checks and balances ရွိၾကကုန္၏။ အတိုက္အခံပါတီရွိသည္။ အားလံုးကို လႊမ္းျခံဳ၍ စတုတၳမ႑ိဳင္မွ ေ၀ဖန္ေစာင့္ၾကည့္အားေပးေန၏။ သို႔ႏွင့္ မီဒီယာဟူသည္ အေျခခံဥပေဒအရ အကာအကြယ္ရထားေသာ လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ခြင့္ရွိသည့္ စတုတၳမ႑ိဳင္ေလာ။ မဟုတ္ေပ။
မီဒီယာႏွင့္ စာနယ္ဇင္းသမား၊ ရီပိုတာတို႔တြင္ Professional Ethics ရွိေနပါ၏။ Code of Ethics ကိုယ္စီထားကာ ကိုယ့္ပရိုဖက္ရွင္နယ္အေပၚ ေစာင့္စည္းၾကရသည္။ မေစာင့္စည္းလွ်င္ ထိုထို ပရိုဖက္ရွင္နယ္အလုပ္အား မည္သူမွ အယံုအၾကည္ရွိမည္မဟုတ္။ သို႔ဆိုလွ်င္ ပရို၏ ဘ၀ႏွင့္အလုပ္ျပဳတ္ျခင္းမည္သည္။

ထရမ့္မွ “မ်က္လံုးကေသြးေတြထြက္ကုန္ျပီ”ဟုပင္ ေျပာဆိုခံ ျပႆနာျဖစ္ဖူးသူ မက္ဂမ္ကယ္လီသည္ ေအာက္တိုဘာ သူမ၏ ရုပ္သံလႊင့္မႈတခုတြင္ ယခု “Halloween၌ လူျဖဴမ်ား မ်က္ႏွာဖံုးမဲတပ္သင့္သည္” ေျပာဆိုသည့္ကိစၥျဖင့္ ေတာင္းပန္လိုက္ရသည္။ လူမ်ိဳးေရးသပ္လွ်ိဳခြဲစကား ျဖစ္သည္ဆိုၾက၏။ ယခုေနာက္ဆံုးသတင္းအရမူ ေတာင္းပန္ေသာ္လည္း မမွီေလေတာ့။ NBC မွ “Megyn Kelly Today” ထုတ္လႊင့္ျခင္းရပ္ဆိုင္းခံရကာ တႏွစ္ ေဒၚလာ၁၇သန္းရသည့္ အလုပ္မွပင္ ရာသက္ပန္ထြက္ရမည့္ကိန္းဆိုက္ေလျပီ။ ဤအျဖစ္ကား မီဒီယာသမားတို႔အတြက္ အျပန္အလွန္ထိန္းညိွၾကျခင္း ဥပမာတခုပါေပ။
မီဒီယာသမားတို႔ ေထာင္က်၊အခ်ဳပ္က်ခံရသည္ကို ေၾကာက္ေလ့မရွိ၊ တကယ္ေၾကာက္သည္မွာ မီဒီယာအလုပ္ တာ၀န္မထမ္းရေတာ့ျခင္းသာတည္း။
တကယ္ေတာ့ ေထာင္တန္းက်ရသည္ဆိုျခင္းသည္ပင္ မီဒီယာေလာကတြင္ ပါ၀ါတခုရ အဆင့္တဆင့္တက္ရသည့္အေျခအေနျဖစ္သြားႏိုင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ က်င့္၀တ္ေစာင့္တည္ေသာ ေထာင္က်ရီပုိတာမ်ားအတြက္ ဂုဏ္ျပဳဆုတို႔ ေစာင့္လွ်က္ေနပါ၏။

Check သည္ ေၾကာ္ျငာ
လြတ္လပ္ေသာ မီဒီယာကို အဓိကထိမ္းေၾကာင္းႏိုင္မႈ Check သည္ ေၾကာ္ျငာ၊ တနည္းအားျဖင့္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားျဖစ္ေပသည္။
လုပ္ငန္းရွင္မ်ားသည္မိမိတို႔၏ ထုတ္ကုန္၊ ၀န္ေဆာင္မႈတို႔ကို မီဒီယာေပၚတင္၍ လူအမ်ားစုကိုအသိေပးေၾကာ္ျငာရေပရာ တနည္းအားျဖင့္ ထုိထိုမီဒီယာသို႔ လူထုကယံုၾကည္မႈမရွိေတာ့လွ်င္ Customer လူဦးေရအတြက္လည္းနည္းေလေတာ့သျဖင့္ ေၾကာ္ျငာျခင္းလည္း ျပဳၾကမည္မဟုတ္။ ေၾကာ္ျငာမွ ၀င္ေငြ Check မရွိလွ်င္ အဘယ္သို႔ေသာ လြတ္လပ္မီဒီယာသည္ Balance ရွိရပ္တည္ႏိုင္အံ့နည္း။ သတင္းစာတိုက္စရိပ္၊ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ခ၊ သတင္းေထာက္လစာ တို႔ မိုးေပၚကက်မလာ။ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈသမိုင္းတေလွ်ာက္ ၾကားခံစစ္စစ္ျဖစ္ေသာ ေငြေၾကးႏွင့္ လြတ္လပ္ေသာမီဒီယာသည္ တိုက္ရိုက္အခ်ိဳးခ်ထား/က်ေနပါ၏။

အစိုးရ/အဖြဲ႔အစည္းတို႔မွ ေထာက္ပံ့ေသာ မီဒီယာဟူ၍ရွိႏိုင္သည္။ အေမရိကားတြင္ (ဥပမာ)NPR ကဲ့သို႔ေသာ ေရဒီယိုသည္ အစိုးရ၊ တကၠသိုလ္၊ အျမတ္မဲ့အဖြဲ႔အစည္း၊ ကြန္ဂရက္မွ ခ်ေပးေသာ ရန္ပံုေငြတခ်ိဳ႔ျဖင့္ လည္ပါတ္ရသည္။ မေလာက္ငွလွ်င္ လူထုဆီမွ တိုက္ရိုက္အသံလႊင့္အလွဴခံသည္။ လုပ္ငန္းရွင္တို႔က လွဴၾက ေငြထည့္၀င္ၾကသည္။
အစိုးရမွ တုိက္ရိုက္၀ါဒျဖန္႔ေသာ မီဒီယာတို႔လည္းရွိသည္။ အေမရိကားတြင္ VOA, RFA အစရွိသည္တို႔ျဖစ္၏။
၁၉၄၈ ကထဲက အေမရိကျပည္တြင္းေန အေမရိကန္မ်ားသို႔ အစိုးရမွ၀င္ေရာက္၍ ၀ါဒသတင္းျဖန္႔မႈ ထိမ္းခ်ဳပ္ထားသည့္ဥပေဒ Smith–Mundt Act ရွိေသာ္ျငား ယခုအင္တာနက္ေခတ္ ၂၀၁၂တြင္ မလိုအပ္ေတာ့၍ ေလ့်ာခ်ပစ္ခဲ့သည္။ ထိုမီဒီယာတို႔သည္ လူထုတို႔၏ေငြေၾကးရန္ပံုေငြေပၚ မွီခိုျခင္းမရွိသည့္ အစိုးရဌာနမ်ားသာျဖစ္ပါသည္။

ဂ်ာနယ္လစ္၊ ရီပိုတာ၊ သတင္းေထာက္၊ အေထာက္ေတာ္
တကယ္ေတာ့ မီဒီယာသည္ လူထုကိုအသိေပးျခင္း၊ အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္ရလိုျခင္းတို႔အတြက္ ၾကားခံတခုထဲအေနႏွင့္ရပ္တည္ေနျခင္းသာမက အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္သူတို႔ကို အကူအညီေပးေနျခင္းလည္းျဖစ္သည္။

အစိုးရယႏၱယားအတြင္း အဂတိလိုက္စားမႈမ်ား ေဖါက္ျပန္ခြ်တ္ယြင္းမႈမ်ားကို လူထုသိေအာင္ ခ်ျပရင္း ဆိုင္ရာ ရဲ ေထာက္လွမ္းေရးမ်ားသို႔လည္း သတင္းစကား အစ,ထုတ္ေပးသြားျခင္းျဖစ္ေပသည္။ အစိုးရ၊ ေကာ္ပိုေရးရွင္း၊ လုပ္ငန္းၾကီၤးမ်ား၏ ပြင့္လင္းျမင္သာမရွိေသာလုပ္ရပ္၊ ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ေဖၚထုတ္ရသည္လည္းျဖစ္သည္။ အမွန္တရားရွာေဖြေပးရသည္လည္းျဖစ္သည္။ မီဒီယာသည္ ဥပေဒကိုေစာင့္ေရွာက္ၾကသူ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားထက္ လူထုအတြင္း၀င္ေရာက္ အလုပ္လုပ္ရပိုလြယ္၍ လူမ်ားဆီမွလည္း အကူအညီပုိရၾကသည္မဟုတ္ပါေလာ။ အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ျပစ္မႈက်ဳးထားသူူမ်ားက အစိုးရႏွင့္လူအမ်ားသို႔ ေျပာလိုရင္း ရင္ဖြင့္စကားတို႔ကို လက္ဆင့္ကမ္းေဖၚျပေပးရာလည္း မဟုတ္ပါေလာ။

မန္မာ့ဂဇက္
ျမန္မာ့ဂဇက္သည္ မည္သည့္အစိုးရ၊အဖြဲ႔အစည္းေထာက္ပံ့မႈမွ် မပါေသာ လုပ္ငန္းရွင္အမ်ားစု၏ေၾကာ္ျငာ၀င္ေငြျဖင့္ ရပ္တည္ေနသည့္ႏွစ္သက္တမ္းရွည္ ျမန္မာ-အေမရိကန္ပံုႏွိပ္မီဒီယာျဖစ္သည္။ ျမန္မာတို႔လက္ထဲ အေရအတြက္မ်ားမ်ားရႏိုင္ေစရန္ အခမဲ့ေ၀သည္။ အေမရိကျပည္တြင္း ဆိုင္ရာ မီဒီယာ၊ ဂ်ာနယ္လစ္စ္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသို႔လည္း အဖြဲ႔၀င္အျဖစ္၀င္ထားကာ ဆိုင္ရာ Code of Ethics တို႔ကုိ ေလးစားလိုက္နာသည္။ သက္တမ္းၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် လူထုအသံ ကိုယ္စားျပဳအင္အားအေျခခံရွိလာသည္။ လာေရာက္ ေစာ္ကားတိုက္ခုိက္၍ပြတ္တိုက္မႈျဖစ္တိုင္း တံု႔ျပန္တန္းညိွလိမ့္မည္မဟုတ္။ ဤသည္မွာ ပရိုက်င့္၀တ္သက္သက္သာ ျဖစ္ကာ မီဒီယာသမားအျဖစ္ တာ၀န္ယူတာ၀န္ခံသူ၏ သမိုင္းလည္းျဖစ္ေပသည္။

မီဒီယာတြင္ Bias ရိွရာသေလာ?
ဘက္လိုက္မႈရွိရပါသည္။ ရွိလည္းရွိသင့္ပါသည္။ သို႔မွသာ အတိုက္အခံႏွင့္လူသားဆန္ေသာ မီဒီယာျဖစ္လိမ့္ တိုးတက္လိမ့္မည္။
အေမရိကားတြင္ လက္၀ဲ( လစ္ဘရယ္-လြတျ္ပန္႔စြဲ)ႏွင့္ လက္ယာ (ကြန္ဆာေဗးတစ္-ေရွးရိုးစြဲ) မီဒီယာဟူ၍ ထင္ရွားရွိသည္။ ႏိုင္ငံေရးကိုလည္း ဒီမိုကရက္တစ္/ရီပါ့ဗလစ္ကန္င္ပါတီၾကီး၂ခုမွ ဤသို႔ပင္ခြဲထားေပရာ ဆိုင္ရာေပၚလစီမ်ားတြင္ လက္၀ဲလက္ယာ ယိမ္း၍ တိမ္းကစားၾကရသည္။

Social media
တေယာက္-ၾကားေပါက္မီဒီယာ သာလွ်င္ျဖစ္ေပသည္။ ထိုပုဂၢလိကဆိုင္ရာ သတင္းစကား ဗီဒီယုိတို႔သည္ မီဒီယာၾကီးမ်ားထက္ တာသြားေနသည္တို႔ရွိ၏။ ၾကည့္သူဖတ္သူ အေရအတြက္အလိုက္ ဆိုရွယ္မီဒီယာ မူလကုမၸဏီၾကီးမွ ေၾကာ္ျငာ၀င္ေငြမွ်ေပးသည္ ျဖစ္ေပရာ ေပၚျပဴလာျဖစ္မႈ/လူၾကိဳက္မႈတို႔သည္ ဆိုရွယ္မီဒီယာ မူလကုမၸဏီ၏ ေပၚလစီ၊ ဆံုးျဖတ္မႈတို႔ႏွင့္တုိက္ရိုက္သက္ဆိုင္ေနသည္။ ယခုႏွစ္ဧျပီလက Youtube မွ သူ႔ခ်ာနယ္အားျဖဳတ္ပစ္ပါသည္ဆို၍ ဆန္ဒီေယးဂိုျမိဳ႔မွ Youtubeရံုးခ်ဳပ္ေရွ႔ထိ မိုင္၄၀၀ေက်ာ္ကားေမာင္းသြားကာ ေသနတ္ပစ္လုပ္ၾကံသူ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္လည္း သတ္ေသသူ စိတ္ပ်က္သြားသည့္ အမ်ိဳးသမီးတဦးပင္ရွိဖူးသည္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာတြင္ ေငြေၾကးမ်ားစြာသံုး ငွားရမ္းထားရေသာ ကြ်မ္းက်င္သူ တတ္သိပညာရွင္/အယ္ဒီတာမ်ားက ၾကီးၾကပ္ေနျခင္းမရွိသည္ျဖစ္၍ အေမရိကားေရြးေကာက္ပြဲကို ရုရွား၀င္စြက္ဖက္သကဲ့သုိ႔ အေကာက္တုမ်ားဖြင့္ကာ စာဖတ္သူ/ၾကည့္သူလူထုကိုလိုရာကို ပံုဖ်က္ေဖၚတင္ျပရင္း အရူးလုပ္ယူသြားႏုိင္သည့္အခ်က္ကို အထူးသတိထား နားလည္ၾကရလိ့မ္မည္။ ထို႔အျပင္ဆိုရွယ္မီဒီယာတြင္ ခုတင္၊ ခုတက္ ေဖၚျပႏိုင္ျခင္းတို႔သည္ ဆိုင္ရာတဦးခ်င္းစီ၏ စိတ္လႈပ္ရွားေနမႈ၊ ဘာသာေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ ႏိုင္ငံေရးတို႔လႊမ္းမိုးသက္ေရာက္ အစြဲပါေနသည္လည္း တမု႔႔ံ။ က်င့္၀တ္တို႔ႏွင့္လည္း လြတ္ေနသျဖင့္ တာ၀န္ယူ တာ၀န္ခံျခင္းလည္း အားနည္းလွသည္။ သို႔ေသာ္မွားလွ်င္ မွားသေလာက္ ၀င္ေရာက္ျဖည့္စြက္ ျပင္ေပး မွတ္ခ်က္ေရးသြားသူမ်ားလည္းရွိတတ္ေပရာ အသြားအျပန္ရွိအနာဂတ္မီဒီယာတနည္းဟုပင္ေျပာ၍လည္းရႏုိင္သည္။

NLD vs MSM
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို အေျခခံဥပေဒတြင္ပင္လံုေလာက္စြာကာကြယ္ေပးထားျခင္းမရွိပါ။ ရိုက္တာရီပို႔တာႏွစ္ဦးကို အဂၤလိပ္ကိုလိုနီဘ၀ အစိုးရလွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ဥပေဒႏွင့္ ၇ႏွစ္အထိ ေထာင္ခ်အျပစ္ေပးခဲ့ၾကသည္။

Eleven Media ၏ စက္သံုးဆီဆိုင္ကိစၥ၊ ေက်ာင္းကားမ်ားကိစၥ၊ ျပည္သူရွယ္ယာကိစၥတို႔ကို တမ်က္ႏွာစာသတင္းေဆာင္းပါးေဖၚျပမႈေၾကာင့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႔မွ တရားစြဲ၍ ဂ်ာနယ္တိုက္ကို ရဲမွ၀င္ေရာက္စီးနင္းဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ ႏုစ ဒီမိုကေရစီ NLDအစိုးရ၏ အဆိုပါလုပ္ေဆာင္မႈေၾကာင့္ ျမန္မာ့သတင္းစာလြတ္လပ္မႈအဆင့္ ဂ်ံဳးဂ်ံဳးက်သြားေပရာ သမၼတ၏ညႊန္ၾကားစာျဖင့္ ျပန္ကယ္ စြက္ဖက္ေဆာင္ရြက္ရသည့္အေျခအေနပင္ေရာက္ရသည္။
ထိခိုက္သည္ဆိုပါသျဖင့္တုံ႔ျပန္လိုလွ်င္ အျခား ကိုယ့္ပါတီဖက္ယိမ္းေသာ မီဒီယာတို႔မရွိေလာ၊ ပို၍ပင္အားေကာင္းေသာ အစိုးရမီဒီယာ သတင္းစာမ်ားလည္းရွိေနသည္မဟုတ္ေလာ။
မီဒီယာကို မီဒီယာႏွင့္ရွင္းႏိုင္ေသာအေျခအေနရွိသလို ေျဖေလ်ာ့ညိွႏိႈင္းေပးႏိုင္ေသာ အဖြဲ႔အစည္း၊ မီဒီယာေကာင္စီတို႔လည္းရွိေနသည္မဟုတ္ေလာ။
လက္ပါရန္ကားမလုိ။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မီဒီယာကို အေရးယူ၍ရေသာ ေရွးအဂၤလိပ္၊အာဏာ႐ွင္ ဥပေဒမ်ားရွိေနသည္ကို လူထုတင္ေျမွာက္ထားေသာ အစိုးရက ျဖဳတ္/ဖ်က္မျပင္။ ဥပေဒျပဳမ႑ိဳင္ လႊတ္ေတာ္သည္ ထိေရာက္ေသာလႈပ္ရွားမႈနည္းလွကာ ပါတီ၏အသံကိုနားေထာင္၍ စည္းခ်က္တိုင္းတာ က,ေနရသည္။ ပါတီသည္ တိုက္ရိုက္ေရြးေကာက္ခံ မဟုတ္၊ ပါတီတြင္းမွ လူသား၊ ပါတီ၀င္မ်ားကသာ ေရြးေကာက္ခံမ်ားျဖစ္၍ ဒီမိုကေရစီ၏သားေတာ္မ်ားလည္း ျဖစ္ၾကပါ၏။ ႏိုင္ငံသားတို႔သည္ ႏိုင္ငံေတာ္၊ ပါတီ၊ အစိုးရႏွင့္ ေရြးေကာက္ထားသူတို႔ကို ခြဲသိရမည္။ သိၾကပံုမရေခ်။

သို႔ဆိုေသာ္ စိုင္းထီးဆိုင္၏ “တန္ရာတန္ရာ” သီခ်င္းသာ ဆိုညည္းၾကည့္ရန္ရွိေတာ့သည္။
♫ ♬ဘယ္သူမဆို ♭♫ ကိုယ္တန္ရာပဲရမယ္ ♪ ♩

kai

About kai

Kai has written 939 post in this Website..

Editor - The Myanmar Gazette || First Amendment – Religion and Expression - Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.