စြန္႔ပစ္ၿခင္း
ကၽြန္မတို႔ ၀ယ္ယူတဲ့ပစ္စည္းေတြ ေနာက္ဆံုးဘာၿဖစ္ကုန္ၾကသလဲ။ ဒီႏွုန္းနဲ႔၀ယ္ယူစားသံုးေနမွေတာ့ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕အိမ္ေတြမွာ ပစ္စည္းေတြထားဖို႔ေနရာက မရွိေတာ့ဘူးေပါ့။ ဒါေတာင္ အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စုက အိမ္ေတြရဲ႕ပ်မ္းမွ်အရြယ္အစားက ၁၉၇၀ ေက်ာ္ကာလေနစလို႔ ႏွစ္ဆၾကီးမားလာခဲ့တာ။

ေစာေစာကေမးခြန္းရဲ႕အေၿဖကေတာ့ ပစ္စည္းေတြအမွိုက္ပံုကိုေရာက္ကုန္တယ္ဆိုတာပါဘဲ။ ဒါက ဒီကုန္ထုတ္လုပ္မွုစနစ္ရဲ႕ စြန္႔ပစ္ၿခင္းအပိုင္းေပါ့။ ဒီအပိုင္းက ကၽြန္မတို႔အသိဆံုးအပိုင္းလို႔လည္း ဆိုႏိုင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ အဲဒီစြန္႔ပစ္ပစ္စည္းေတြကို ကၽြန္မတို႔ကိုယ္တိုင္ အိမ္ထဲကေန ခက္ခက္ခဲခဲဆယ္ထုတ္ၿပီး၊ အမွိုက္ကား၊ အမွိုက္လာသိမ္းမဲ့ ပလက္ေဖါင္းစြန္းဆီ သြားပို႔တာကိုး။ အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စုမွာေတာ့ ကၽြန္မတို႔ဟာ တေန႔ကိုအမွိုက္ ၄.၅ ေပါင္ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ ဒါက အိမ္ေထာင္တခုခ်င္းစီရဲ႕ အမွိုက္ထုတ္လုပ္မွုပမာဏေနာ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ နဲ႔ယွဥ္ရင္ ၂ဆေပါ့။

ဒီအမွိုက္ေတြကို က်င္းတူးၿပီးေၿမၿမဳပ္တာဘဲ။ ဒါမွမဟုတ္ မီးအရင္ရွိဳ႕ၿပီးမွ ေၿမၿမဳပ္တာ။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ ရွင္ေတာ္ေတာ္ကံဆိုးလို႔ဘဲ။ အဲဒီနည္းနွစ္ခုထဲက ဘယ္နည္းကိုဘဲသံုး သံုး၊ ေရ၊ ေၿမနဲ႔ ေလကို ညစ္ညမ္းေစတာဘဲ။ ၿပီးေတာ့ ရာသီဥတုကို ေၿပာင္းေစတာလည္းမေမ့ပါနဲ႔။

မီးရွိဳ႕ဖ်က္ဆီးတဲ့အလုပ္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ့ကိုဆိုးပါတယ္။ ”ကုန္ပစ္စည္း ထုတ္လုပ္ၿခင္း” အဆင့္တုန္းက ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အဆိပ္ဓါတုပစ္စည္းေတြကိုမွတ္မိတယ္မဟုတ္လား။ ပစ္စည္းေတြကို မီးရွိဳ႕ေတာ့ အဒီအဆိပ္ေတြက ေလထဲေရာက္တာေပါ့။ ပိုဆိုးတာက မီးရွိဳ႕ၿခင္းေၾကာင့္ အင္မတန္ၿပင္းထန္တဲ့ စူပါအဆိပ္သစ္ေတြကို ေပၚေပါက္ေစတယ္။ ဥပမာ-ဒိုင္ေအာက္ဇင္ (Dioxin) လိုဟာမ်ိဳးေပါ့။ ဒိုင္ေအာက္ဇင္ဟာ သိပ္ပံပညာနယ္ပယ္မွာေတာ့ အဆိုးရြားဆံုးနံပါတ္တစ္ အရင္းအၿမစ္ပဲ။ ဒီေတာ့အမွိုက္မီးရွိဳ႕ၿခင္းကို ရပ္နိူင္ရင္ နံပတ္တစ္ လူလုပ္အဆိပ္ပစ္စည္း ဒိုင္ေအာက္ဇင္ထြက္ေပၚမွုကို ရပ္နိုင္မယ္။ ဒီေန႔ဘဲရပ္လိုက္ၾကရေအာင္။

တခ်ိဳ႕ကုန္မဏီေတြက ေၿမတြင္းတူးတဲ့အလုပ္ေကာ၊ မီးရွိဳ႕တဲ့ကိတ္စပါ သူတို႔တိုင္းၿပည္အတြင္းမွာ မလုပ္ခ်င္ၾကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕စြန္႔ပစ္ပစ္စည္းေတြကို အၿခားတိုင္းၿပည္ေတြဆီ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ၾကတယ္။

ဒါဆို Recycling (စြန္႔ပစ္ပစ္စည္းမ်ားကို အသံုး၀င္ေသာကုန္ၾကမ္းပစ္စည္းၿဖစ္လာေစရန္ ၿပဳၿပင္ယူၿခင္း) ကေကာ။ Recycle လုပ္တာ အက်ိဳးရွိလားဆိုရင္ ရွိတယ္လို႔ေၿပာရမွာပါပဲ။ Recycle လုပ္တဲ့အတြက္ အမွိုက္ပမာဏကိုေလ်ာ့နည္းေစတယ္။ သယံဇာတ တူးေဖၚၿခင္းနဲ႔ ကုန္ၾကမ္းအသစ္ ရိတ္သိမ္းယူၿခင္းကိုလည္းေလ်ာ့နည္းေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ Recycle လုပ္တာတခုတည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ပါဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွ လံုေလာက္မွာမဟုတ္ဘူး။ ဒီအတြက္ အေၾကာင္းၿပခ်က္ႏွစ္ခုေလာက္ရွိတယ္။

ပထမအေၾကာင္းၿပခ်က္ကေတာ့ ကၽြန္မတို႔အိမ္ေတြကေနေပၚထြက္လာတဲ့ အမိွုက္ဟာဘာမွမေၿပာပေလာက္ပါဘူး။ ေရခဲေတာင္ရဲ႔ထိပ္ အစြန္းသာၿဖစ္တယ္။ ကၽြန္မတို႔တအိမခ်င္းဆီကေန အမိွုက္ပံုးတပံုးစာ ထြက္လာေပးဖို႔အတြက္ စက္ရံုကေန အမွိုက္ပံုး (၇၀) ပမာဏရွိတဲ့ အမွိုက္ကိုထုတ္လုပ္ရတယ္။ ဒီေတာ့ ကၽြန္မတို႔အိမ္က အမွိုက္ေတြကို (၁၀၀%) Recycle လုပ္ရင္ေတာင္ ၿပသနာရဲ႕ အဓိကအူတိုင္ကို မထိပါဘူး။

ေနာက္တခ်က္က အမိွုက္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို Recycle လုပ္လို႔မရပါဘူး။ ဒါက ဒီအမွိုက္ေတြမွာ အဆိပ္ပစ္စည္းပမာဏ အလြန္အကၽြံပါ၀င္ေနလို႔ၿဖစ္ႏိုင္သလို၊ ကုန္ပစ္စည္းေတြကို စက္ရံုမွာဒီဇိုင္းလုပ္ကတည္းကကို Recycle လုပ္လို႔မရေအာင္ဖန္တီးထားလို႔လည္းၿဖစ္ႏိူင္တယ္။
ဥပမာ-သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ဘူးေတြလိုေပါ့။ အဲဒီဘူးေတြမွာ ပလတ္စတစ္၊ စက္ကူနဲ႔ သတ္တုသားတို႔ကို အလႊာအားလံုး တလႊာတည္းၿဖစ္ေအာင္ လုပ္ထားတာ။ အဲဒီေတာ့ Recycle အတြက္ အဲဒီအလႊာေတြကို ၿပန္ခြဲလို႔မရေတာ့ဘူးေပါ့။

ကဲ….ေတြ႔တယ္မဟုတ္လား။ ဒီစနစ္က အၾကပ္အတည္းထဲေရာက္ေနတဲ့ စနစ္ဆိုတာ။ တေလွ်ာက္လံုးမွာ ကၽြန္မတို႔ဟာ အကန္႔အသတ္ေတြနဲ႔ခ်ည္း၀င္တိုးေနရတာ။ ရာသီဥတုေၿပာင္းလဲၿခင္းကေန ေပ်ာ္ရႊင္မွုေလ်ာ့ပါးၿခင္းအထိဘဲ။ အလုပ္မၿဖစ္ပါဘူးရွင္။

ဒါေပမဲ့ ဒီလိုသိသာထင္ရွားၿပီး သက္ေရာက္မွုုမ်ားတဲ့ ၿပသနာရဲ့ ေကာင္းကြက္ကေတာ့ ၾကား၀င္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့ ေနရာေတြရွိေနၿခင္းဘဲ။ အခုဆိုသစ္ေတာၿပဳန္းတီးမွုကိုကယ္တင္ေနတဲ့လူေတြ၊ သန္႔စင္တဲ့ကုန္ထုတ္လုပ္မွု ၿဖစ္ေပၚလာေရးအတြက္ ႏိူးေဆာ္လွုပ္ရွားသူေတြ ရွိလာပါတယ္။ အလုပ္သမားအခြင့္အေရးမ်ား အၿပည့္အ၀ရရွိေရး၊ တရားေသာကုန္သြယ္မွုၿဖစ္ေရး၊ အသိတရားနဲ႔ယွဥ္ေသာ ၀ယ္ယူစားသံုးမွုၿဖစ္ေရး၊ အမွိုက္မ်ားေၿမၿမဳပ္ၿခင္းနဲ႔ မီးရွိဳ႕ဖ်က္ဆီးၿခင္းတို႔ကို တားဆီးေရး၊ ပိုၿပီးေရးၾကီးတဲ့ကိတ္စၿဖစ္တဲ့ အစိုးရေတြကို ေကာ္ပိုေရးရွင္းတို႔ရဲ႕ လက္ေအာက္ကေနကယ္ထုတ္ၿပီး၊ ၿပည္သူလူထုအတြက္ အစိုးရအမွန္ၿဖစ္လာေစေရး စတာေတြအတြက္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေနသူေတြလည္း အမ်ားအၿပားရွိပါတယ္။

ဒီအလုပ္ေတြဟာတကယ္ကို အေရးၾကီးပါတယ္။ ထို႔အတူပတ္သတ္ဆက္မွုေတြကို ကၽြန္မတို႔ၿမင္ကာမွဘဲ ဒီစနစ္ၾကီးတခုလံုးကို ကၽြန္မတို႔ၿမင္ႏိုင္မွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့မွဘဲ ဒီအလုပ္ေတြက အသက္ပို၀င္မွာပါ။ ဒီစနစ္မွာပါ၀င္ေနသူေတြကသာ စည္းရံုးၿပီး ညီညြတ္ရင္ ဒီစနစ္ကိုအၿခားစနစ္သစ္တခုၿဖစ္လာေအာင္ ေတာင္းဆိုလို႔ရ၊ အသြင္ေၿပာင္းလို႔ရပါတယ္။ လူ႔အရင္းအၿမစ္နဲ႔ သဘာ၀သယံဇာတအရင္းအၿမစ္တို႔ကို မၿဖဳန္းတီးတဲ့စနစ္သစ္ရေရးအတြက္ေပါ့။

အၿခားနည္းလမ္း

ကၽြန္မတို႔အမွန္တကယ္စြန္႔ပစ္ရမွာက ”မလိုအပ္တာမွန္သမွ် စြန္႔ပစ္ၾက” ဆိုတဲ့ ဂိုဏ္းေဟာင္းရဲ႕အေတြးေဟာင္းကိုၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိတ္စေတြနဲ႔ပတ္သတ္လို႔ စဥ္းစားဆင္ၿခင္ေနတဲ့ ဂိုဏ္းအသစ္၊ အေတြးသစ္ေတြရွိေနပါၿပီ။ သူတို႔ရဲ႕အေတြးေတြက ေရရွည္တည္တံ့ေရးနဲ႔ တရားမွ်တေရးကို အေၿခခံပါတယ္။ အစိမ္းေရာင္ဓါတုေဗဒ (Greem Chemistry)၊ စြန္႔ပစ္ပစ္စည္းကင္းပေရး (Zero Waste)၊ ကန္႔သတ္စက္၀န္း ကုန္ထုတ္လုပ္မွုစနစ္ (Closed Loop Production) (မွတ္ခ်က္။ ။ ကုန္ထုတ္လုပ္သူရဲ႕တာ၀န္ရိွမွု၊ လုပ္ငန္းခြင္ေဂဟေဗဒ၊ စြန္႔ပစ္ပစ္စည္း ကင္းပေရး၊ အဆိပ္ဓါတုကစ္စည္းသံုးစြဲမွု ကန္႔သတ္ၿခင္း၊ အလုပ္သမား၊ ရပ္ရြာနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ကို ကာကြယ္ၿခင္းစတဲ့ အခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားတဲ့ ကုန္ထုတ္လုပ္မွုမ်ိဳးၿဖစ္ပါတယ္။) အစားထိုးစြမ္းအင္ (Renewable Energy)၊ ရပ္ရြာစီးပြါးေရးစတာေတြဟာ ေစာေစာကေၿပာသလို ေရရွည္တည္တံ့ေရးနဲ႔ တရားမွ်တေရးကို အေၿခခံစဥ္းစားတဲ့ ဂိုဏ္းသစ္၊ အေတြးလမ္းေၾကာင္းသစ္ေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြကအမွန္တကယ္ ေပၚေပါက္ၿဖစ္ထြန္းေနပါၿပီ။

တခ်ိဳ႕ကေတာ့ဒါေတြက အရွိတရားနဲ႔ေ၀းကြာတယ္……စိတ္ကူး ”စံ”၀ါဒသက္သက္သာၿဖစ္တယ္၊ လက္ေတြ႕မွာမေအာင္ၿမင္ႏိူင္ဘူးလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ကၽြန္မအတြက္ကေတာ့ လမ္းအိုလမ္းေဟာင္းမွာ ဆက္ေလွ်ာက္ေနသူေတြသာ အရွိတရားနဲ႕ ေ၀းကြာေနသူေတြ၊ အမွန္ကိုမၿမင္ႏိူင္သူေတြလို႔သတ္မွတ္တယ္။ လမ္းေဟာင္း လိုက္သူေတြဟာ အိပ္မက္ မက္ေနတာဘဲရွိတာ။

အဲဒီလမ္းေဟာင္းဆိုတာဟာလည္း သူ႕ဘာသာသူ႕ၿဖစ္လာတာမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္မတို႔မလိုလ်င္လည္းရေနတဲ့ ေၿမဆြဲအားလို မဟုတ္ဘူး။ လမ္းေဟာင္းေတြကိုလူကဖန္တီးတာ။ ကၽြန္မတုိ႕ကလည္းလူေတြဘဲ မဟုတ္လား။ ဒီေတာ့ လမ္းသစ္ကိုဖန္တီးၾကပါစို႔။

(The Story of Stuff End)

Shwe Ei
10th Aug 2011

About Shwe Ei

Shwe Ei has written 44 post in this Website..