ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ႏွင့္ မဟာဗ်ဴဟာေရးရာ (အပိုင္း)

တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၏ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

သမိုင္းေၾကာင္းနဲ႕ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးအေျခအေနေတြဟာ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား အေပၚမွာ သက္ေရာက္မွဳရွိပါတယ္။ ေဘဂ်င္းရဲ႕ စီးပြားေရးနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေတြ တိုးတက္လာတာနဲ႕အမွ် ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြဟာ နယ္ေျမပိုင္နက္အဆိုျပဳခ်က္မ်ားကာကြယ္ေရးနဲ႕ အင္အားၾကီးအိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံနဲ႕ ဆက္ဆံေရးတို႕အၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညွိယူမွုေတြကို ျပဳလုပ္လာၾကရပါတယ္။ ဒီခ်ိန္ခြင္လွ်ာညွိယူရမွဳဟာ ဗီယက္နမ္နဲ႕ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံေတြ အတြက္ အလြန္ပဲ ခဲယဥ္းလွပါတယ္။

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဗီယက္နမ္နဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕အၾကားမွာ (၂၀၀၉) ခုႏွစ္ကစျပီး တင္းမာမွဳေတြ ရွိေနေပမယ့္ ဟႏိြဳင္းအေနနဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာဆိုင္ရာ အျငင္းပြားမွဳေၾကာင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ဆက္ဆံေရးကို မထိခိုက္သြားေအာင္ သံတမန္ဆက္ဆံေရးကို စနစ္တက် စီမံခန္႕ခြဲခဲ့ပါတယ္။ (၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ အလယ္ပိုင္းကစျပီး ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံဟာ equally forceful position ကို က်င့္သံုးခဲ့ျပီး၊ မေလးရွားႏိုင္ငံကေတာ့ စီးပြားေရးဆက္ႏြယ္မွဳကိုသာ အဓိက ထားခဲ့ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္နဲ႕ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတို႕ရဲ႕ စီးပြားေရးဟာ ပင္လယ္လုပ္ငန္းေတြအေပၚမွာ အဓိက တည္မွီေနျပီး၊ ဗီယက္နမ္ရဲ႕ စိးပြားေရးဟာ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္က စြမ္းအင္အရင္းအျမစ္ေတြေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ တင္းမာမွဳေတြၾကားမွာပဲ ဗီယက္နမ္နဲ႕ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတို႕ဟာ အရင္းအျမစ္ထုတ္ယူသံုးစြဲေရး၊ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးနဲ႕ အင္အားၾကီးအိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံနဲ႕ ဆက္ဆံေရးအဆင္ေျပေစေရး စတာေတြကို မွ်တေအာင္ ထိန္းသိမ္းေဆာင္ရြက္ေနၾကရပါတယ္။

(က) ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံ၏ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ တရုတ္နဲ႕ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတို႕ရဲ႕ အဆိုျပဳ ေရပိုင္နက္ေတြက အမ်ားအားျဖင့္ တူညီေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္နဲ႕ ဗီယက္နမ္တို႕ဟာ အခ်င္းခ်င္း အဓိကျပိဳင္ဆိုင္သူမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ရွဳျမင္ထားၾကပါတယ္။ (၁၉၇၄) ခုႏွစ္နဲ႕ (၁၉၈၈) ခုႏွစ္တို႕မွာလဲ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစစ္ပြဲေတြအျပီးမွာ တရုတ္က Paracel Islands ေတြကို သိမ္းပိုက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္လူမ်ိဳးအမ်ားစုက တရုတ္ဟာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာဆိုင္ရာ အျငင္းပြားမွဳေတြမွာ စစ္အင္အားသံုးဖို႕ ၀န္ေလးမွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။ ဒီလို ပဋိပကၡအေမြဆိုးဟာ ႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးက ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ ျပည္သူေတြကို ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ စိတ္ခံစားမွဳဆိုင္ရာ ဆတ္ဆတ္ထိမခံ စိတ္ေတြကို ျမင့္မားေစပါတယ္။ ဗီယက္နမ္အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓာတ္ျပင္းထန္သူေတြက အစိုးရကို ေဘဂ်င္းကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ ဖိအားေပးမွဳေတြ ရွိပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ စစ္အင္အားက သာလြန္ေပမယ့္ စစ္ေရးအရ ထိေတြ႕မွဳသာ ရွိလာခဲ့ရင္ ဗီယက္နမ္ဘက္ကလဲ လြယ္လြယ္နဲ႕ ေနာက္ဆုတ္ေပးမွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူေတြက ဆိုထားၾကပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္လဲ ဗီယက္နမ္အေနနဲ႕ တရုတ္နဲ႕ စီးပြားေရးဆက္ႏြယ္မွဳကေန ရရွိလာတဲ့ အက်ိဳးအျမတ္ေတြကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ဖို႕အတြက္ သံတမန္ဆက္ဆံေရးေကာင္းမြန္ေအာင္ စနစ္တက်စီမံခန္႕ခြဲ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိထားၾကပါတယ္။ (၁၉၈၀) ကာလမ်ားကစျပီး တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အၾကီးမားဆံုး ကုန္သြယ္ေရး မိတ္ဖက္ႏိုင္ငံျဖစ္ျပီး၊ သြင္းကုန္မ်ားကို တရုတ္ႏိုင္ငံမွ အမ်ားဆံုး သြင္းယူခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ရဲ႕ စက္မွဳလက္မွဳနဲ႕ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑တိုးတက္လာေရးအတြက္ တရုတ္ႏိုင္ငံကတဆင့္ ေခ်းေငြမ်ားနဲ႕ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရယူထားရပါတယ္။ ဗီယက္နမ္အေျခစိုက္ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားက တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုကို ျဖိဳဖ်က္ခ်ႏိုင္စြမ္းရွိေၾကာင္း သတိေပး ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအရဆိုရင္လဲ တရုတ္နဲ႕ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတို႕ဟာ ၂၁ရာစုကမၻာမွာ အနည္းငယ္သာ က်န္ရွိေတာ့တဲ့ ကြန္ျမဴနစ္တိုင္းျပည္မ်ားျဖစ္ျပီး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ပါတီမ်ားအၾကား တိုက္ရိုက္ဆက္သြယ္ေရး ရွိပါတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက တာ၀န္ရွိသူေတြအခ်င္းခ်င္း တိုက္ရိုက္ဆက္သြယ္လို႕ရေနတဲ့အတြက္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား မေတာ္တဆ စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳျဖစ္ပြားခဲ့ရင္ေတာင္ ေျဖရွင္းလို႕ရမယ့္ နည္းလမ္းေတြရွိေၾကာင္း ေလ့လာသူမ်ားက ဆိုထားၾကပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္လဲ ဗီယက္နမ္အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒီမ်ားက ဗီယက္နမ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီဟာ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကို တိုင္းျပည္ရဲ႕ အမ်ိဳးသားစီးပြားေတြ ထိုးအပ္တယ္လို႕ မျမင္သြားေအာင္ ဗီယက္နမ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီအေနနဲ႕ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္း လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အေျခအေနေတြလဲ ရွိပါတယ္။

(၂၀၀၉) ခုႏွစ္မွာ ဗီယက္နမ္နဲ႕ မေလးရွားႏိုင္ငံတို႕ တြဲဖက္ျပီး ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ေရးရာ နယ္ေျမပိုင္နက္အဆိုျပဳခ်က္မ်ားကို UN Commission on the Limits of the Continental Shelf ကို တင္သြင္းလိုက္ခ်ိန္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံက nine-dashed line map ကို ျပန္လည္တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီေျမပံုအရ dashes ႏွစ္ခုဟာ ဗီယက္နမ္ရဲ႕ exclusive economic zone (EEZ) ကို ျဖတ္ေတာက္ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဗီယက္နမ္ေတြဘက္က စိုးရိမ္ပူပန္ေၾကာက္လန္႕မွုေတြ ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ (၂၀၁၁)ခုႏွစ္၊ ေမလမွာ China Marine Surveillance ဌာနရဲ႕ သေဘၤာတစီးဟာ ဗီယက္နမ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္ စြမ္းအင္လုပ္ငန္းျဖစ္တဲ့ PetroVietnam က ပိုင္ဆိုင္တဲ့ oil and gas survey vessel ရဲ႕ ေကဘယ္လ္ကို ျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္ပါတယ္။ ဇြန္လမွာပဲ တရုတ္ငါးဖမ္းသေဘၤာတစီးက ဗီယက္နမ္ရဲ႕ seismic survey vesselက ေကဘယ္လ္ကို ျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလို အေျခအေနေတြ ရွိတာေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္က ကာကြယ္ေရးအသံုးစရိတ္ကို ျမွင့္တင္ျပီး၊ ရုရွားကေန စစ္ပစၥည္းေတြ မွာယူတင္သြင္းလာပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႕ ကာကြယ္ေရးအရ ဆက္ႏြယ္မွဳေတြကို အားေကာင္းလာေအာင္ ျမွင့္တင္ျပီး၊ အာဆီယံအကူအညီနဲ႕ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေရးကို စတင္ကစားလာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဘးဂ်င္းက ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးမွာ ေပ်ာ့ေျပာင္းလာျပီး၊ သံတမန္ ဆက္ဆံေရးကို တိုးျမွင့္လာပါတယ္။ တရုတ္ဘက္က ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ဆက္ဆံေရးအေျခအေနေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ကလဲ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးကို အာဆီယံအေနနဲ႕ ကိုင္တြယ္မယ္လို႕ ေၾကြးေၾကာ္ထားရာက ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား သေဘာတူညီမွဳ စာခ်ဳပ္ေတြကို လက္ခံလာပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးက တရုတ္ႏိုင္ငံကို အလည္အပတ္သြားေရာက္ခ်ိန္မွာ defence hotline တည္ေထာင္ေရး အပါအ၀င္ အေျခခံသေဘာတရားေျခာက္ခ်က္ကို သေဘာတူညီမွဳ ရရွိလာခဲ့ပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္လဲ (၂၀၁၂) ခုႏွစ္၊ ဇြန္လမွာေတာ့ ဗီယက္နမ္က အျငင္းပြားေရပိုင္နက္မွာရွိေနတဲParacel နဲ႔ Spratly Islands ေတြအတြက္ jurisdiction ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတဲ့ ေရေၾကာင္းဥပေဒတရပ္ကို ျပဌာန္းလိုက္ပါတယ္။ ဒီဥပေဒအရ ဗီယက္နမ္အာဏာပိုင္ေတြကို အေၾကာင္းၾကားျပီးမွသာ ဒီနယ္ေျမထဲကို ႏိုင္ငံျခားစစ္သေဘၤာေတြကို ၀င္ခြင့္ျပဳမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံက ဒီဥပေဒကို ကန္႕ကြက္ေၾကာင္း ခ်က္ခ်င္းေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ တေန႕တည္းမွာပဲ တရုတ္ႏိုင္ငံက တရုတ္ဘာသာနဲ႕ Yongxing Island လို႕ေခၚဆိုတဲ့ Paracel’s Woody Island ေပၚမွာ Sansha ဆိုတဲ့ ျမိဳ႕ေတာ္ကို တည္ေထာင္ေၾကာင္းနဲ႕ ဒီျမိဳ႕ေတာ္ကေန Paracels နဲ႕Spratlys ကၽြန္းေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္မွာျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ ဒီျမိဳ႕ေတာ္ကို ဗဟိုအစိုးရက တိုက္ရိုက္ကြပ္ကဲသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗီယက္နမ္အေနနဲ႕ သူခ်မွတ္ထားတဲ့ ဥပေဒကို တရုတ္က ခ်ိဳးေဖာက္လာပါက ျပည္သူလူထုရဲ႕ အျမင္တင့္တယ္ဖို႕အတြက္ ျပန္လည္တုန္႕ျပန္မွဳ ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္အေနနဲ႕ကလဲ အျငင္းပြားမွဳျဖစ္ပြားရာ ေဒသမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ တိုးခ်ဲ႕ျခင္းအား သံတမန္ေရးအရၾကည့္မယ္ဆိုရင္ assertiveness ကို ျပသရာ ေရာက္ပါတယ္။ ႏွစ္ဘက္စလံုးက သူတို႕ရဲ႕ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ေတြကို ေဘာင္က်ဥ္းေစတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာတုန္႕ျပန္မွဳ ဂိမ္းေတြ ကစားေနၾကေၾကာင္း မဟာဗ်ဴဟာ ပညာရွင္မ်ားက မွတ္ခ်က္ျပဳထားၾကပါတယ္။

() ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၏ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

(ပုံ ၉အျငင္းပြားေရပိုင္နက္တြင္ တရုတ္ႏိုင္ငံက တည္ေထာင္လိုက္သည့္ Sansha ျမိဳ႕ေတာ္)

(၂၀၁၀) ခုႏွစ္ကစျပီး၊ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံအၾကားက တင္းမာမွဳေတြ ျမင့္မားလာပါတယ္။ (၂၀၁၀) မွာ တက္လာတဲ့ Aquino အစိုးရရဲ႕ ရပ္တည္မွဳဟာ provocative ျဖစ္တယ္လို႕ တရုတ္က ရွဳျမင္သံုးသပ္ထားပါတယ္။ (၁၉၉၄) ခုႏွစ္မွာ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ထဲက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံပိုင္ Mischief Reef ကို တရုတ္က သိမ္းပိုက္ခဲ့ဖူးတဲ့ ျဖစ္ရပ္က ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဖိလစ္ပိုင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚေတြကို လႊမ္းမိုးထားပါတယ္။ ဒီကာလေတြမွာကတည္းက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအၾကားမွာ သံတမန္နည္းလမ္းရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေတြ႕ျမင္ျပီး၊ ေခတ္မွီတပ္မေတာ္ တိုးျမွင့္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးမွဳေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

(၂၀၀၅) ခုႏွစ္မွာ Joint Marine Seismic Undertaking (JMSU) သေဘာတူညီခ်က္ရယူျပီး ဖိလစ္ပိုင္၊ ဗီယက္နမ္နဲ႕ တရုတ္ ႏိုင္ငံပိုင္ေရနံကုမၸဏီေတြက joint survey တခုကို ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အတြင္းမွာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ျပဳလုပ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီကိစၥကို ဖိလစ္ပိုင္ျပည္သူေတြက သိရွိျပီး ႏိုင္ငံေရးအရ မီးမုန္တိုင္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ JMSU ဟာ ဖိလစ္ပိုင္ရဲ႕ ေရပိုင္နက္ေတာင္းဆိုမွဳကို အားေပ်ာင့္ေစတယ္ဆိုျပီး (၂၀၀၈) ခုႏွစ္၊ ဇြန္လမွာ သက္တမ္းကုန္ဆံုးခ်ိန္မွာ ထပ္မံတိုးျမွင့္ျခင္း မျပဳေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ ဗီယက္နမ္တို႕က hydrocarbons ေတြကို ရွာေဖြၾကေပမယ့္ တရုတ္ႏိုင္ငံက ဒါကို ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ ဗီယက္နမ္တို႕အၾကား လွ်ိဳ႕၀ွက္သေဘာတူလုပ္တယ္လို႕ ယူဆျပီး၊ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာ ေရတပ္အင္အားကို ခ်ဲ႕လိုက္ပါတယ္။

(၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ ေမလမွာ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕ၾကြယ္၀တဲ့ Reed Bank မွာ seismic survey လုပ္ေနတဲ့ ဖိလစ္ပိုင္သေဘၤာကို တရုတ္ရဲ႕ China Marine Surveillance သေဘၤာႏွစ္စင္းက ေနရာကေန အတင္းအၾကပ္ ထြက္ခြာခိုင္းခဲ့ပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္ကလဲ အေနာက္ႏိုင္ငံ ေရနံကုမၸဏီေတြနဲ႕ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္မွဳေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး တရုတ္ႏိုင္ငံက ဖိလစ္ပိုင္တႏိုင္ငံကပဲ သယံဇာတေတြ ထုတ္ယူသြားမွဳမ်ိဳး ျဖစ္သြားမွာ စိုးရိမ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ (၂၀၁၁) ခုႏွစ္ထဲမွာတင္ ဖိလစ္ပိုင္သေဘၤာေတြကို တရုတ္သေဘၤာေတြက ေႏွာင့္ယွက္မွဳေတြ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ ဒါကို ဖိလစ္ပိုင္က တုန္႕ျပန္တဲ့အေနနဲ႕ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကို အေနာက္ဖိလစ္ပိုင္ ပင္လယ္အျဖစ္ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံရဲ႕ တရား၀င္ဆက္သြယ္ေရးမွာ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရက “what is ours is ours” လို႕ ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးကို ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးဌာနက ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းျပီး၊ ေတာင္တရုတ္ ပင္လယ္မွာ maritime boundary အဆိုျပဳခ်က္မ်ား ရွင္းလင္းေရး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ေရး၊ Peace, Freedom, Friendship and Cooperation ဇုန္မ်ား တည္ေဆာက္ေရး စတဲ့ ပရိုပိုဆာတခုကို (၂၀၁၁) ခုႏွစ္မွာ အာဆီယံမွာ တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေထာက္ခံမွဳမရရွိခဲ့ပါဘူး။ အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ားအခ်င္းခ်င္းအၾကားက အဆိုျပဳခ်က္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အလြယ္တကူေျဖရွင္းလို႕ ရႏိုင္ေၾကာင္း ဖိလစ္ပိုင္က ယံုၾကည္ထားပါတယ္။ ျပႆနာက တရုတ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေၾကာင္း ဖိလစ္ပိုင္အာဏာပိုင္ေတြက အဆိုရွိပါတယ္။

ေရပိုင္နက္အျငင္းပြားမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ တရုတ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ “solid view” ကို အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ားအတြင္းမွာ ရဖို႕ ခက္ခဲေၾကာင္း ဖိလစ္ပိုင္က လက္ခံထားတာေၾကာင့္ ေဒသဆိုင္ရာႏိုင္ငံေရးကစားကြက္ေတြနဲ႕ တရုတ္ကို ရင္ဆိုင္တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာတုန္႕ျပန္မွဳေတြ ျပဳလုပ္လို႕ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ထင္ျမင္ထားၾကပါတယ္။ (၂၀၁၂)၊ ဧျပီလမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ Scarborough Shoal အေရးမွာတုန္းက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံက အၾကီးဆံုးစစ္သေဘၤာၾကီးကို အခင္းျဖစ္ပြားရာေဒသကို လႊတ္ခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ဘက္ကလဲ Marine Surveillance vessels ေတြ ေစလႊတ္ျပီး ငါးဖမ္းသမားေတြဖမ္းဆီးမခံရေအာင္ ကာကြယ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ စစ္သေဘၤာအစား မနီလာက ကမ္းရိုးတန္းေစာင့္ သေဘၤာေတြအစားထိုးေပးလိုက္ရျပီး၊ ႏွစ္ဘက္ သေဘၤာေတြဟာ ႏွစ္လၾကာေလာက္ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ ျပဳလုပ္ထားခဲ့ၾကပါတယ္။

ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားက သံတမန္နည္းလမ္းေျဖရွင္းမွဳေတြအားလံုး အလုပ္မျဖစ္ခဲ့ရံုမက စီးပြားေရးဆက္ႏြယ္မွဳကိုပါ ထိခိုက္လာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးက စီးပြားေရးသမားေတြကို မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ရွိၾကဖို႕နဲ႕ တိုင္းျပည္အတြက္ လိုအပ္လာရင္ ဘယ္သူမဆို စြန္႕လႊတ္အနစ္နာခံဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳတန္ဖိုးေလ်ာ့က်ေအာင္လဲ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ပါတယ္။

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရဟာ တရုတ္နဲ႕ ေဆြးေႏြးညွိႏွိဳင္းမွဳေတြ လုပ္ေနဆဲမွာပဲ အာဆီယံကို ပါ၀င္ကူညီေပးဖို႕ ေတာင္းဆိုမွုေတြ၊ UNCLOS အရ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ့္ အရာေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္မွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္နဲ႕ စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳျဖစ္လာခဲ့ရင္ guarantee of assistance ေပးဖို႕အတြက္ အေမရိကန္ကိုလဲ အကူအညီ ေတာင္းခံခဲ့ပါတယ္။ ျဖစ္ပြားခ်ိန္က စတင္ျပီး ယေန႕အခ်ိန္အထိ “Scarborough Shoal” အနီးတ၀ိုက္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ law enforcement vessels ေတြ ေနရာယူျဖန္႕က်က္ထားတာကို လံုး၀မရုတ္သိမ္းေတာ့ပါဘူး။ တရုတ္စစ္ေရးကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဒီမဟာဗ်ဴဟာကို “Scarborough Shoal” model လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲလာၾက ပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္အေနနဲ႕ စစ္ေရးထိေတြ႕မွုထက္စာရင္ Mischief Reef တုန္းကလိုမ်ိဳး ေနရာယူ သိမ္းပိုက္ထားတာမ်ိဳး ျဖစ္လာမွာကို ပိုျပီး စိုးရိမ္ဟန္တူေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပထားၾကပါတယ္။

() မေလးရွားႏိုင္ငံ၏ မဟာဗ်ဴဟာတုန္႕ျပန္မွဳမ်ား

မေလးရွားႏိုင္ငံနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕အၾကားမွာေတာ့ နယ္ေျမအျငင္းပြားမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြ မရွိပါဘူး။ (၂၀၀၉) ခုႏွစ္မွာ ဗီယက္နမ္နဲ႕ တြဲျပီး UN Commission on the Limits of the Continental Shelf ကို အဆိုျပဳခ်က္တင္သြင္းမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ သံတမန္ဆက္ဆံေရးမွာ အနည္းငယ္ထစ္ေငါ့သြားေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ဆက္ဆံေရးက တည္ျငိမ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးအရ ဆက္ႏြယ္မွဳ အားေကာင္းတဲ့ အခ်က္အျပင္၊ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ ဗီယက္နမ္တို႕မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒအရ တရုတ္ကို အေရးယူရန္ ေတာင္းဆိုမွဳေတြနဲ႕ အလားသ႑ာန္တူ ေတာင္းဆိုမွဳမ်ိဳးေတြကို မေလးရွားျပည္သူေတြက ျပဳလုပ္ျခင္း မရွိထားပါဘူး။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ရင္ မေလးရွားက ဆိတ္ဆိတ္ျငိမ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါကို သံတမန္စကားအရ relatively restrained stance မွာ ရပ္တည္တယ္လို႕ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚႏိုင္ပါတယ္။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ အေျဖရွာလိုျခင္းရွိေပမယ့္၊ မေလးရွားအေနနဲ႕က ဒီကိစၥဟာ အဓိက အေရးမဟုတ္ပါဘူး။ မေလးရွားႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ ျပည္သူအၾကားမွာ ေရေၾကာင္းအျငင္းပြားမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အဓိကအာရံုထားေနတဲ့အေရးက အင္ဒိုနီးရွားနဲ႕ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အေရးျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးအရလဲ မေလးရွားရဲ႕ စီးပြားေရးက တရုတ္ကို မွီခိုထားေနရပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစျခင္းနဲ႕ ခရီးသြားလာမွဳ သပိတ္ေမွာက္ျခင္းဟာ မေလးရွားရဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုကို ျဖိဳဖ်က္လိုက္ျခင္းနဲ႕ အတူတူပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို စီးပြားေရးအေျခအေနအရ တရုတ္နဲ႕ ဆက္ဆံေရးကို ေကာင္းမြန္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းထားေပမယ့္၊ စစ္ေရးအရ ဆက္ႏြယ္မွဳမွာေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕ ဆက္ႏြယ္မွဳ အားေကာင္းလာေအာင္ လွ်ိဳ႕၀ွက္ တိုးျမွင့္ ေဆာင္ရြက္လာပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္နဲ႕ တရုတ္ထိပ္တိုက္ေတြ႕ျခင္းျဖစ္လာမွာကိုေတာ့ စိုးရိမ္လ်က္ရွိပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ ဗီယက္နမ္တို႕က ေဘဂ်င္းကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေ၀ဖန္ေနဆဲကာလေတြမွာပဲ မေလးရွား၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က တရုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ အေျခအေနကို ေကာင္းမြန္စြာ ထိန္းေက်ာင္းစီမံေနေၾကာင္း ခ်ီးက်ဴးစကား ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္လဲ Kuala Lumpur အေနနဲ႕ တရုတ္နဲ႕ နီးစပ္တယ္လို႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားက မစြပ္စြဲေအာင္ သတိနဲ႕ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းေနရတဲ့ အခါေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ဖိလ္ပိုင္ႏိုင္ငံက မေလးရွားႏိုင္ငံဟာ တရုတ္နဲ႕ လွ်ိဳ႕၀ွက္သေဘာတူညီမွဳေတြ ျပဳလုပ္ေနတယ္လို႕ စြပ္စြဲမွဳေတြ ရွိေပမယ့္၊ ၀ါရွင္တန္နဲ႕ ေဘဂ်င္းကို equidistant relationships တည္ေဆာက္ထားတာေၾကာင့္ မေလးရွားႏိုင္ငံဟာ တရုတ္ရဲ႕ စစ္ေရးမဟာမိတ္ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်မရွိေၾကာင္း မဟာဗ်ဴဟာ ပညာရွင္မ်ားက ခန္႕မွန္း ေျပာဆိုထားၾကပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၁၃၊ ၁၀၊ ၂၀၁၂)

=============================================

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ႏွင့္ မဟာဗ်ဴဟာေရးရာ (အပိုင္း)

သြယ္၀ိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၏ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ေရပိုင္နက္အျငင္းပြားမွဳမွာ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္ျခင္း မရွိေပမယ့္ ေတာင္တရုတ္ ပင္လယ္မွာ အက်ိဳးစီးပြားရွိေနတဲ့ အျခားႏိုင္ငံမ်ားကလဲ သြယ္၀ိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္လာျပီး၊ မဟာဗ်ဴဟာအရ တုန္႕ျပန္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ ႏိုင္ငံကေတာ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။

() အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ မဟာဗ်ဴဟာတုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ရဲ႕ geostrategic significance ဟာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံအတြက္ ထည့္သြင္းမစဥ္းစားပဲ ေနလို႕ မရႏိုင္တဲ့ အေရးျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္လူမ်ိဳး (.) ဘီလီလ်ံ၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွက လူမ်ိဳး သန္းေျခာက္ရာနဲ႕ အိႏၵိယလူမ်ိဳး (.) ဘီလီလ်ံ စတဲ့ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူေတြ က်င္လည္က်က္စားေနတဲ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ဟာ ၂၁ရာစုကမၻာ့စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုရဲ႕ demographic hub ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ တြက္ခ်က္မွဳေတြ မွန္ကန္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကေန ေရနံပမာဏ 130 billion barrels ထက္ပိုျပီး ထုတ္ယူႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကို “the second Persian Gulf.” အေနနဲ႕ တင္စားေျပာဆိုထားၾကပါတယ္။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကိုသာ တရုတ္က ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ မလကၠာေရလက္ၾကား၊ Sunda ေရလက္ၾကားနဲ႕ Lombok ေရလက္ၾကားေတြနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ မဟာဗ်ဴဟာ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ျပီး ေက်ာ္လႊားႏိုင္တယ္ဆိုေပမယ့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ဘက္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကို တရုတ္က ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္တဲ့အခါ ပင္လယ္ေရေၾကာင္း ဆိုင္ရာ freedom of navigation ကို ထိခိုက္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ထိခိုက္လာတာနဲ႕ အေမရိကန္ရဲ႕ preeminence ကို (အထူးသျဖင့္ naval primacy) ကို ဆက္လက္ထိခိုက္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ အေမရိကန္ကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တရုတ္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္ လိုက္လို႕ ဘယ္အာရွႏိုင္ငံအတြက္မွ အက်ိဳးေက်းဇူးျဖစ္ထြန္းမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေတာင္တရုတ္ ပင္လယ္မွာ တရုတ္ရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳကို ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညွိႏိုင္ဖို႕ status quo အတြက္ အေမရိကန္ရဲ႕ ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳလိုအပ္တယ္လို႕လဲ အာရွႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာပညာရွင္မ်ားက ယူဆထားၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ (၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလမွာ အေမရိကန္သမၼတ အိုဘားမားရဲ႕ ေဒသတြင္းခရီးစဥ္အတြင္း ႏိုင္ငံအားလံုးဟာ တူညီတဲ့ set of rules ေတြနဲ႕ ကစားေနၾကတာပါလို႕ ဆိုသြားခဲ့ဖူးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕အတြက္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ဟာ ကမၻာ့ပါ၀ါဂိမ္းျပိဳင္ပြဲက်င္းပရာ ကြင္းျပင္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႕လဲ အခ်ိဳ႕မဟာဗ်ဴဟာပညာရွင္မ်ားက သံုးသပ္ထားၾကပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳဟာ အေရွ႕အာရွမွာ တည္ေဆာက္ျပီးသားျဖစ္ေနတဲ့ အေမရိကန္ရဲ႕ superpower status ကို မလြဲမေသြ စိန္ေခၚမွဳ ျဖစ္လာႏိုင္ေစလို႕ပါပဲ။ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယတို႕အၾကားက ေဒသတြင္းအားျပိဳင္မွဳရဲ႕ အခ်က္အခ်ာေဒသဟာ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္နဲ႕ မလကၠာေရလက္ၾကားျဖစ္ျပီး၊ တရုတ္နဲ႕ အေမရိကန္တို႕ရဲ႕ အားျပိဳင္မွဳကေတာ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ကို ဗဟိုျပဳပါတယ္။

အာရွတိုက္ကို မဟာဗ်ဴဟာအရ ဗဟိုျပဳရန္ လိုအပ္ခ်က္ကို အေမရိကန္မဟာဗ်ဴဟာပညာရွင္မ်ားက ေဆြးေႏြးေနခဲ့ၾကတာ (၂၀၀၁) ခုႏွစ္ Quadrennial Defense Review မွာကတည္းက ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဆယ္စုႏွစ္တခုေက်ာ္ရွိခဲ့ပါျပီ။ အိုဘားမားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလမွာ bipartisan U.S. National security policy ကို တိုးျမွင့္ဖို႕ ၾကိဳးစားလာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၀ါရွင္တန္မဟာဗ်ဴဟာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ဒီလို pivot ကို တရုတ္က အားေပးလက္ခံမွာ မဟုတ္ေၾကာင္း ယူဆထားၾကပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္ ခ်မွတ္ထားဆဲ မဟာဗ်ဴဟာေတြအရဆိုရင္ အေမရိကန္အေနနဲ႕က ပင္လယ္ေရေၾကာင္းနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြထက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ပိုျပီး လိုလားဟန္ရွိေနပါတယ္။ sea services ေတြျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ေရတပ္၊ မရင္းတပ္နဲ႕ ကမ္းရိုးတန္းေစာင့္တပ္ေတြဟာ ေရတပ္ အသံုးစရိတ္ၾကီးမားမွဳရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ေတြကို သတိျပဳမိေနၾကျပီး၊ အခ်ိဳ႕ sea lanes of blights ကိစၥရပ္ေတြျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳ၊ ပင္လယ္ဓားျပနဲ႕ မူးယစ္ေဆးကုန္ကူးမွဳ၊ လူကုန္ကူးမွဳ၊ လက္နက္ကုန္ကူးမွဳစတာေတြကို တားဆီးႏွိမ္နင္းေရးေတြမွာ ေဒသတြင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ပိုျပီး လိုလားၾကပါတယ္။ U.S. Fleet ဟာ ကမၻာမွာ အင္အားအၾကီးဆံုးျဖစ္ေပမယ့္ “connective tissue of the international system,” သာျဖစ္သင့္ေၾကာင္း ယူဆမွွဳေတြ ေပၚထြက္လာျပီး၊ သမုဒၵရာႏွစ္ခုရဲ႕ ဆံုခ်က္ျဖစ္ေနတဲ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာ international maritime cooperation ျဖစ္တည္လာဖို႕သာ အေရးၾကီးေၾကာင္း ေရတပ္မဟာဗ်ဴဟာ ပညာရွင္မ်ားက တြက္ခ်က္ထားၾကပါတယ္။

အေမရိကန္ sea services ေတြက (၂၀၀၇) ခုႏွစ္မွာ ေရးဆြဲထားတဲ့ A Cooperative Strategy for 21st Century Seapower (CS-21) ဟာ ယေန႕လက္ရွိအေျခအေနအထိ အသက္၀င္ဆဲပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာအရ ပစိဖိတ္အေနာက္ပိုင္းနဲ႕ အိႏၵိယသမုဒၵရာ၊ ပါရွန္းပင္လယ္ေကြ႕ေဒသေတြဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ maritime power အတြက္ အဓိကက်တဲ့ theaters ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ CS-21 မဟာဗ်ဴဟာမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႕ like-minded nations ေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းျပီး၊ ကမၻာ့ပူးေပါင္းဆက္ႏြယ္မွဳ စနစ္ ပိုမိုခိုင္မာေတာင့္တင္းလာေအာင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မယ္လို႕ ပါရွိပါတယ္။

(ပံု၁၀အေမရိကန္ရဲ႕ CS 21 မဟာဗ်ဴဟာ မ်က္ႏွာဖံုးပံု)

အေမရိကန္ရဲ႕ ဒီမဟာဗ်ဴဟာရည္မွန္းခ်က္ကို တရုတ္ႏိုင္ငံက အျပင္းအထန္ ကန္႕ကြက္ထားပါတယ္။ ေဘဂ်င္းအေနနဲ႕ သူ႕အနီး၀န္းက်င္က ေရပိုင္နက္ေတြမွာ အေမရိကန္က ပါ၀င္ပတ္သက္ေနမွဳကို တရုတ္ႏိုင္ငံကို containment လုပ္ဖို႕ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ေနတာလို႕ ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အာရွႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ အေမရိကန္တို႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ့္ ေဒသတြင္း လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ မဟာမိတ္အဖြဲ႕တခု ေပၚထြန္းလာေရးကို တရုတ္ႏိုင္ငံက မလိုလားပါဘူး။ ေဒသတြင္းလံုျခံဳေရး၀န္းက်င္ (security environment) ရဲ႕ အေနအထား ေျပာင္းလဲသြားမွာကို တရုတ္က စိုးရိမ္ပူပန္ပါတယ္။

အေမရိကန္ရဲ႕ Maritime Strategy ဟာ navigational freedoms တခုတည္းေပၚမွာ မူတည္ထားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ယူေကႏိုင္ငံ၊ လန္ဒန္ဘုရင့္ေကာလိပ္က ပါေမာကၡ Geoffrey Till ဆိုခဲ့သလိုပဲ “Maritime” ဆိုတဲ့စကားလံုးဟာ “naval” ဆိုတဲ့ စကားလံုးထက္ ပိုျပီးက်ယ္ျပန္႕ပါတယ္။ စစ္ကာလမဟုတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ Maritime Strategy ဆိုတာ “good-order-at-sea” missions ေတြ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Maritime Strategy ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရာမွာ ေရတပ္သာမက non-military services ေတြျဖစ္တဲ့ ကမ္းရိုးတန္းေစာင့္တပ္၊ ေထာက္လွမ္းေရးေအဂ်င္စီမ်ား၊ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးဌာနမ်ား၊ အေကာက္ခြန္ဌာနမ်ား၊ နယ္စပ္လံုျခံဳေရးဌာနမ်ားကပါ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ CS-21 မဟာဗ်ဴဟာက ဒီသေဘာတရားအေပၚမွာ အေျချပဳထားပါတယ္။

အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ၾကီးဌာနနဲ႕ Homeland Security ဌာနတို႕ကလဲ National Strategy of Maritime Security (NSMS) ေရးဆြဲထုတ္ျပန္ျပီး maritime security ဆိုတာ ေရတပ္အင္အားတဲ့ ပိုျပီး က်ယ္ျပန္႕ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားၾကပါတယ္။ National Strategy of Maritime Security (NSMS) ထဲမွာ Narrow seas ဆိုတဲ့ က႑တခုပါ၀င္ပါတယ္။ အဓိကေဖာ္ျပထားခ်က္ကေတာ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္နဲ႕ အိႏၵိယသမုဒၵရာအၾကားမွာ portal ျဖစ္ေနတဲ့ မလကၠာေရလက္ၾကားျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေရလက္ၾကားေတြကို အေရးေပၚအေျခအေနမွာ ပိတ္ဆို႕ဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္းထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္လဲ ဒီမဟာဗ်ဴဟာမွာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႕ အျခားႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ အစိုးရမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ ပူးေပါင္းျပီး maritime security စြမ္းရည္မ်ား ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ဖို႕ ေဆာင္ရြက္ရန္ အခ်က္ကိုလဲ ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ ဒါေတြကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ လက္ရွိအေျခအေနအထိမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ Maritime strategy ႏွစ္ရပ္စလံုးဟာ cooperation ကို ဦးတည္ျပီး၊ confrontation ကို ဦးတည္ျခင္း မရွိတာေၾကာင့္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ အေမရိကန္က စတင္ျပီး စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳ လုပ္ေဆာင္လာဖြယ္မရွိႏိုင္ေၾကာင္း မဟာဗ်ဴဟာပညာရွင္မ်ားက သံုးသပ္ထားပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္လဲ (၂၀၀၉) ခုႏွစ္မွာ တင္းမာမွဳေတြ ျပင္းထန္လာခ်ိန္ကစတင္ျပီး ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးမွာ အေမရိကန္က အဓိက အခန္းက႑ကေန ပါ၀င္ပတ္သက္လာေအာင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ၀ါရွင္တန္နဲ႕ ဟႏိြဳင္းတို႕အၾကားက ဆက္ဆံေရးေႏြးေထြးလာမွဳ အေျခအေနေတြ၊ ၀ါရွင္တန္နဲ႕ မနီလာအၾကားက စစ္ေရးမဟာမိတ္အေျခအေနေတြကလဲ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္ရဲ႕ အခန္းက႑ကို ျမင့္မားေနေစပါတယ္။ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳမရွိတဲ့ စင္ကာပူႏိုင္ငံကလဲ ေဒသတြင္းမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ အခန္းက႑ျမင့္မားေရးအတြက္ လူသိရွင္ၾကား လိုလားဟန္ျပထားပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြက သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံေတြအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိေပမယ့္ အေမရိကန္နဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံအၾကား ျပိဳင္ဆိုင္မွဳေတြ ၾကီးထြားလာေအာင္ တြန္းပို႕ေနသေယာင္ ျဖစ္လာပါတယ္။

(၂၀၁၁)ခုႏွစ္မွာ အာရွနဲ႕ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္ရဲ႕ strategic landscape ေျပာင္းလဲလာမွဳအေပၚမွာ မနီလာက ၀ါရွင္တန္နဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအၾကား စစ္ေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳအထိ ျဖစ္လာေစရန္ ေမွ်ာ္မွန္း ထားျပီး၊ ဗီယက္နမ္က ေဒသတြင္းမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွဳ ပိုမိုၾကီးမားလာျပီး တရုတ္ကို counter-balance လုပ္ႏိုင္ဖို႕အထိ ေမွ်ာ္မွန္းလာၾကပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အာဆီယံနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး တရုတ္ရဲ႕ သံသယျဖစ္မွဳေတြ ပိုမိုမ်ားျပားလာပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ အမွန္တကယ္သာ အေမရိကန္နဲ႕ တရုတ္တို႕အၾကား strategic rivalry ျဖစ္လာခဲ့ရင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအေနနဲ႕ အင္အားၾကီးႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ ဘယ္လိုက္ေရြးခ်ယ္ရမွဳကို ေရွာင္ရွားမရတဲ့ ျပႆနာျဖစ္ပြားလာမွာကို စိုးရိမ္ပူပန္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြလဲ ရွိလာၾကပါတယ္။

() အျခားႏိုင္ငံမ်ား၏ မဟာဗ်ဴဟာ တုန္႕ျပန္ခ်က္မ်ား

ဗီယက္နမ္နဲ႕ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမ်ားက ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကိုးရီးယားနဲ႕ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳရေစရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳမ်ားလဲ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ (၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလေႏွာင္းပိုင္းမွာ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတက ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို သြားေရာက္ျပီး၊ ဖိလစ္ပိုင္ကမ္းရိုးေစာင့္တပ္ကို ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးေရးနဲ႕ လိုအပ္ေသာ စက္ကိရိယာမ်ားတပ္ဆင္ေရးတို႕အတြက္ ေထာက္ပံ့မွဳေတြ ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးကို rules-based regime နဲ႕ ေျဖရွင္းဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္းနဲ႕UNCLOS ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို လိုက္နာသင့္ေၾကာင္း ႏွစ္ႏိုင္ငံသေဘာတူညီမွဳ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

(၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလ ေႏွာင္းပိုင္းမွာ ေတာင္ကိုးရီးယား သမၼတ Lee Myung-Bak ရဲ႕ မနီလာခရီးစဥ္မွာလဲ ဖိလစ္ပိုင္ စစ္တပ္ကို ေခတ္မွီတိုးတက္ေသာ တပ္အျဖစ္ အဆင့္ျမွင့္တင္ေရးအတြက္ လိုအပ္ေသာ ေထာက္ပံ့ကူညီမွဳေတြ ျပဳလုပ္ဖို႕ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတက ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ (၂၀၁၂) ခုႏွစ္၊ ေမလမွာလဲ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးက ဖိလစ္ပိုင္စစ္တပ္ဟာ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံရဲ႕ search-and-rescue vessels မ်ား ေထာက္ပံ့ေပးမွဳကို ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံကလဲ ပါ၀ါရွိတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတည္းနဲ႕ နီးစပ္မွဳ မျဖစ္သြားေစရန္ ခ်မွတ္ထားတဲ့ “three no’s” policy အရ အိႏၵိယနဲ႕ ရုရွားတို႕နဲ႕ ဆက္ဆံေရးအဆင္ေျပေစရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာပါတယ္။ (၂၀၁၁) ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလမွာ အျငင္းပြားေရပိုင္နက္ကို ေလ့လာရန္ အိႏိၵယႏိုင္ငံနဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ျပီး၊ ေအာက္တိုဘာလမွာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံနဲ႕ defence cooperation initiative စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဟႏိြဳင္းက ရုရွားႏိုင္ငံကိုလဲ ေရနံနဲ႕ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕ရွာေဖြေရးမွာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႕ ဖိတ္ၾကားထားျပီး၊ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံနဲ႕ ဆက္ဆံေရး တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေအာင္လဲ ၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

ဒါေတြကိုၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး သြယ္၀ိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္လာတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ားအေနနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳ ျဖစ္ပြားျခင္းမရွိရေအာင္ တဘက္က ထိန္းရင္း၊ အျခားတဘက္ကလဲ အျငင္းပြားမွုထဲမွာ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ စစ္ေရး၊ သံတမန္ေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို အားျဖည့္လာေၾကာင္း သိသာထင္ရွားပါတယ္။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာ စစ္ေရး ထိေတြ႕မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာမလား၊ ေရွာင္ရွားႏိုင္မလား၊ ဘယ္အခ်ိန္မွာ စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳေတြ စတင္ လာမလဲဆိုတာကို ဘယ္သူမွ ေသခ်ာတပ္အပ္မေျပာႏိုင္ၾကေပမယ့္ စစ္ေရးထိေတြ႕မွဳေတြ ျဖစ္ပြားေစႏိုင္မယ့္ အလားအလာရွိေသာ triggers မ်ားကိုေတာ့ ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ထားၾကပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၁၄၊ ၁၀၊ ၂၀၁၂)

kai

About kai

Kai has written 939 post in this Website..

Editor - The Myanmar Gazette || First Amendment – Religion and Expression - Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.