အမ်ိဳး၊ဘာသာ၊သာသနာ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူသန္း ၆၀ရွိသည္ထား ထိုအထဲရွိ ၈၅ရာခိုင္နႈန္းဟုဆိုၾကေသာ ဗုဒၶ ဘာသာ၀င္တို႔ အထူးစြဲကိုင္ေျပာဆိုၾကေသာ ေဆာင္ပုဒ္ေၾကြးေက်ာ္သံျဖစ္သည္။
“အမ်ိဳး”သည္ ျမန္မာအမ်ိဳးသားျမန္မာ့ဇာတိႏြယ္တို႔ကိုရည္ညႊန္း၍ “ဘာသာ”သည္ ဗမာ ဘာသာစကားျဖစ္ပါသည္။
“သာသနာ”ဟူသည္ကား ျမန္မာအမ်ားစု ကိုးကြယ္ရာ ေထရ၀ါဒဗုဒၶသာသနာျဖစ္၏။

အမ်ိဳး

ျမန္မာတို႔သည္ ယခုတည္ေနေသာေျမဧရိယာ အက်ယ္ ၂၆၁၂၂၇ စတုရန္းမိုင္တြင္ မွီတင္း ေနထုိင္ခဲ့ေသာ မူရင္းလူမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ မူရင္းဌာေနသားမ်ား၊ မြန္-ခမာ(မြန္)၊ တိဘက္တို-ဘားမင္း(ပ်ဴ၊ကမ္းယံ၊သက္)၊ တိုင္(ရွမ္း) စသည့္ဇာတိႏြယ္ေပါင္းစံုတို႔ ေရၾကည္ရာျမက္ႏုရာ ေရႊ႔ေျပာင္းလာၾကရင္းေသြးေႏွာေရာယွက္ ေပါင္းဆက္သြားသူမ်ားသာျဖစ္ပါသည္။
သမိုင္းရွည္၍ ယဥ္ေက်းမႈၾကာေသာ ခ်ိဳင္းနားႏွင့္အိႏိၵယႏိုင္ငံၾကီး၂ခု၊လူမ်ိဳးၾကီး၂ႏြယ္ၾကားရွိျမန္မာသည္ သီးသန္႔မ်ိဳးႏြယ္ဟုဆိုပါလွ်င္ယုတၱိမတန္ အေျခခံေလာ့ဂ်စ္တြက္နည္းတို႔မွ လြတ္ေနသည္သာျဖစ္ရမည္။
သို႔ဆိုေသာ္ တရား၀င္ေၾကျငာထားေသာ လူမ်ိဳးစုေပါင္း ၁၃၅ခုႏွင့္တကြ ဤေျမ၊ ဤေလ၊ ဤဧရာ၀တီတြင္ မွီတည္ေမြးဖြားၾကီးျပင္းလာသူတိုင္း ျမန္မာျဖစ္ရ / ျဖစ္သင့္ပါသည္။
အရင္ေရာက္ႏွင့္သူ ေနာက္လာသူ သာလွ်င္ကြဲေသာ ယူအက္စ္(U.S.)ကဲ့သုို႔ လူမ်ိဳးဇာတိႏြယ္ေရာသမေမႊထားသူတို႔သာလွ်င္ရွိေနၾကသည္ဆိုႏိုင္ပါသည္။

ဘာသာ

ျမန္မာတို႔၏ ဘာသာေဗဒသည္ ျဗာဟၼီစာမွ လာသည္။ ပထမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္တည္စ ျမေစတီေက်ာက္စာတြင္ ပါဠိိ၊ ဗမာ၊ ပ်ဴ၊ မြန္ေလးဘာသာ အကၡရာျဖင့္ ကမၺည္းထိုးထားခဲ့ေပရာ ထိုေခတ္အခ်ိန္က အင္အားၾကီးလူမ်ိဳးၾကီးေလးရပ္ရွိခဲ့သည္ဟု မွန္းယူႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ယဥ္ေက်းမႈႏွစ္ေထာင္ခ်ီအတြင္း အျခားျမန္မာတိုင္းရင္းသားတုိ႔တြင္ ဘာသာစကား၊စာေပအေရးအသားကိုယ္ပိုင္စီငွရွိၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္ အျခားတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားတို႔အားအသိအမွတ္မျပဳ(သို႔)ျပဳျခင္းနည္းသည့္သေဘာျမင္ၾကရသည္။ အင္အားၾကီးတိုင္းရင္းသား ဗမာက ဗမာဘာသာစကား(ဗမာ -ISO 639-3 : mya)ကို အထူးပင္တြန္းတင္ထားေလသည္။
ကမၻာ့ဥပေဒသအားျဖင့္မူ ဘာသာ ေဗဒ၊စာေပ၊ႏိုင္ငံေရးတို႔သည္ တကၠသိုလ္ေျမမွအေျခတည္ ဖြင့္လွစ္သင့္ပါသည္။ တကၠသိုလ္ဟူသည္ အဌာရသတို႔တျပိဳင္နက္ဆည္းပူးရာျဖစ္သင့္ျဖစ္ရပါမည္။
သို႔ျဖင့္၍သာ ျမန္မာစာေပ ဘာသာစကားတို႔ ေသြးသစ္မ်ိဳးဆက္မ်ားမွတဆင့္ ေခတ္ႏွင့္အညီ ညိွ၍လိုက္ကာ တိုးတက္လာရမည့္ဟန္ရွိသည္။

သာသနာ

ကမၻာ့အေစာဆံုးသာသနာသည္ ျမန္မာတို႔ႏွင့္အိမ္နီးခ်င္းကပ္လွ်က္ရွိေသာ အိႏၵိယ၏ ဟိႏၵဴသာသနာျဖစ္သည္ဆိုၾကသည္။ ထိုေနာက္တြင္ ဗုဒၶဘာသာ(ဘီစီ ၅၀၀ေက်ာ္)၊ ခရစ္ယန္သာသနာ၊ အစၥလမ္သာသနာ(ေအဒီ၆၀၀ေက်ာ္)ဟူ၍ ကမၻာ့ဘာသာၾကီးမ်ားကို အစဥ္ေကာက္ႏုိင္ပါသည္။
ေဒသႏၱရရပ္တည္မႈအားျဖင့္ ျမန္မာတို႔၏အေစာဆံုးယဥ္ေက်းမႈရွိရာ ရခိုင္၊မြန္၊သေရေခတၱရာပ်ဴတို႔၏ အုပ္က်ိဳးေက်ာက္စ၊ေျမအုိးတို႔မွသမိုင္းေျခရာခံလိုက္ပါမူ ဟိႏၵဴသာသနာသည္ ျမန္မာတို႔၏ အေစာဆံုးသာသနာျဖစ္ႏိုင္ေကာင္းပါသည္။
ထိုေနာက္ ပုဂံေခတ္၏ အရည္းၾကီးသာသနာ( မဟာယာနဟု ယူဆမိသည္) ထိုထိုေနာက္ မြန္တို႔၏ သထံုမွ ေထရ၀ါဒတို႔ျဖစ္ေလာက္သည္။ ေပၚတူဂီ၊အာရပ္တို႔မွဆင့္ ျမန္မာဘုရင္မ်ားလက္ထက္တြင္ အစၥလမ္ သာသနာေရာက္လာႏိုင္ပါသည္။
အဂၤလိပ္တို႔အုပ္ခ်ဳပ္ခ်ိန္တြင္မွခရစ္ယန္သာသနာသည္ ေတာင္ေပၚေဒသျပည္နယ္မ်ားသို႔ တိုး၀င္သြားဟန္ရွိေလသည္။

သာသနာႏွင့္ႏို္င္ငံေရး

ေရွးအိႏိၵယ၏အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္သူ ဘုရင္မ်ားသည္ ဟူးရား၊ပုဏၰား(ျဗာဟၼဏ)တို႔၏အၾကံဥာဏ္ရယူသည့္ထံုးရွိေပရာ ဟိႏၵဴသာသနာတြင္ ႏိုင္ငံေရးေရာယွက္ေနသည္ကို ထင္ရွားစြာသိႏိုင္သည္။
ဗုဒၶသာသနာ၏ေဂါတမဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္တိုင္ ေရာဟိနီၿမစ္ေရလုရင္းစစ္ျဖစ္လု ႏွစ္ျပည္ေထာင္ၾကား၀င္၍ေျဖဖ်န္မႈျပဳဖူးသည္။
ဂဏစနစ္ျဖစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ၀ဇၨီမင္းတို႔အတြက္ အပရိဟာနိယဓမၼ(တုိင္းၿပည္တုိးတက္ေၾကာင္း အေၿခခံလိုအပ္ခ်က္ခုႏွစ္မ်ဳိး)ကို သင္ၿပခဲ့ဖူးသည္။ အမ်ိဳးသက်သာကီ၀င္တို႔အား မ်ိဳးျဖဳတ္သတ္ျဖတ္ရန္လာေသာ ၀ိဋဋဴပ၏စစ္တပ္ၾကီး
အား တားဆီးဖူးသည္။ လူသားတို႔အားလည္း ေလာကီေရးႏွင့္ဆိုင္ေသာ တရားညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားစြာ ေဟာၾကားခဲ့ဖူးေပသည္။
ခရစ္ေတာ္အားကားစင္တင္သတ္ျပီးေနာက္ ခရစ္ယန္တုိ႔ကိုႏွိပ္ကြပ္ခဲ့ေသာ ေရာမ အင္ပါယာသည္ ခရစ္ေတာ္လြန္ျပီးေနာက္တြင္မွႏိုင္ငံေရးႏွင့္ဘာသာေရးေပါင္းစည္းျခင္သို႔ေရာက္ခဲ့သည္ဟု သမိုင္းႏုိင္ငံေရးဆရာတို႔က ဆိုၾကသည္။
ကမၻာ့ဒုတိယကိုးကြယ္သူအမ်ားဆံုးအစၥလမ္သာသနာတြင္လည္း တမန္ေတာ္မိုဟာမက္သည္ စစ္ေရးႏွင့္အတူတိုင္းႏိုင္ငံတို႔ကိုသိမ္းသြင္းအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းျပဳရင္း အင္ပါယာတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုရမ္က်မ္းကိုပင္ ႏိုင္ငံ၏အေျခခံဥပေဒက်မ္းကဲ့သို႔ျပဳခဲ့ၾကေပသည္။

ရဟန္းႏွင့္ႏိုင္ငံေရး

ျမန္မာျပည္တြင္လည္း သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္တို႔သည္ မင္းဆရာေတာ္ၾကီးမ်ားႏွင့္အတူတကြ တုိင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကပါသည္။  ဦးႏု၏ ဗုဒၶသာသနာကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ျပဌာန္းရန္ၾကိဳးပမ္းမႈ၊ ၁၉၈၀ ဂိုဏ္းေပါင္းစံုသံဃာ့အစည္းအေ၀းမွစတည္ေထာင္ေသာ “မဟန”ႏွင့္  မဆလ၊ စစ္အစိုးရဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး၀န္ၾကီးမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးရာကိစၥရပ္မ်ားအား မဟနသို႔၀ပ္တြားတင္ေလွ်ာက္မႈမ်ားျဖင့္ သာသနာေရးသည္ႏိုင္ငံ၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ တရားစီရင္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳအာဏာတို႔တြင္ ထဲ၀င္ပတ္သက္ေနသည္တို႔ရွိပါသည္။
ဤသူ၏အယူအဆဆိုရပါလွ်င္ ရဟန္းတို႔သည္ လူသားတို႔အားဆံုးမ သြန္သင္ျပဳျပင္ေပးရမည့္တာ၀န္ရွိသည့္အျပင္ ဆြမ္းကြမ္းေက်ာင္းကိစၥတို႔၌ တကာ-ဆရာတုိက္ရိုက္ပါတ္သက္ေနသျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးကို
လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္သည္ဟုသာဆိုရပါလိမ့္မည္။
သို႔ေသာ္ ရဟန္းမ်ား ႏိုင္ငံေရးလုပ္ရာတြင္  “အနေႏၱာ အနႏၱ”ဂိုဏ္း၀င္ဟူ၍မခြဲ အျခားလူထုသားမ်ားကဲသို႔ လူသားခ်င္းတန္းတူဆက္ဆံမႈကိုရွိသင့္သည္ျဖစ္၍ မိမိအတၱအက်ိဳးစီပြားျဖစ္ေသာ လာဘ္-လာဘ ေက်ာ္ေဇာမႈတို႔အတြက္ရည္ရြယ္ပါက ႏိုင္ငံေရး လုပ္ရန္မသင့္ဟုဆိုခ်င္သည္။

လူမ်ိဳးေရးအဓိကရုန္းမ်ား

ေရွးႏွစ္ ၁၀၀၀ေက်ာ္က ပ်ဴတို႔သည္ ပထမျမန္မာႏိုင္ငံတည္ေထာင္ခ်ိန္ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္တြင္ မ်ိဳးေပ်ာက္လုေနျပီဟု ယူဆရပါသည္။ ပုဂံမင္းအား “ပ်ဴတစ္သိန္းမင္း”ဟုေခၚေ၀ၚမွတ္သားခ်က္ရွိေပရာ ပ်ဴတို႔ရွိေနေသးသည္မွတ္ယူရမည္။ သို႔ေသာ္ပ်ဴသည္ျမန္မာေလာ၊ ေသြးေႏွာျမိဳခံရသေလာ၊ ျပဳတ္သေလာ၊ ျဖဳတ္ခံရသေလာဟုသမိုင္းမေသခ်ာပဲ ပ်ဴတို႔မ်ိဳးေပ်ာက္ခဲ့ပါ၏။
သမုိ္င္းပညာရွင္ၾကီးေဒါက္တာသန္းထြန္းက ျမန္မာတို႔သည္ စစ္ကိုခံုမင္ေသာ စစ္မ်ိဳးႏြယ္မ်ားဟုေရးဖူးသည္။ ျမန္မာတို႔၏ ရာဇ၀င္သမိုင္းတြင္ တျခိမ္းျခိမ္းေသာ ျပည္တြင္းစစ္ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈတို႔ျဖင့္လႊမ္းထားသည္ကို ပေဒသရာဇ္သက္ဦးဆံပိုင္၊ ကိုလိုနီ၊ ဒီမိုကေရစီ၊ ဆိုရွယ္လစ္၊ စစ္အာဏာရွင္၊ စနစ္မ်ိဳးစံုတို႔တြင္ ဖတ္ရလိမ့္မည္။
ျပီးခဲ့ေသာရာစုႏွစ္မွစ၍လည္း ကုလား-ျမန္မာရိုက္ပြဲ၊ တရုတ္-ျမန္မာအဓိကရုဏ္း၊ ကခ်င္-ျမန္မာ၊ကရင္-ျမန္မာ၊ ရွမ္း-ဗမာ၊ ကြန္ျမဴနစ္-ဆိုရွယ္လစ္ ျပည္တြင္းစစ္ စသျဖင့္မဆံုးႏိုင္ေသာ လူမ်ိဳးေရးစစ္မီးမ်ားေတာက္ေလာင္ခဲ့ ေတာက္ေလာင္ေနဆဲ ေတာက္ေလာင္ဦးမည့္သေဘာတုိ႔ျမင္ရေပသည္။

အမ်ိဳးသားေရးႏွင့္အမုန္းတရား

ျမႇင့္ေျမွာက္ေပး၍ လူမ်ိဳးေရးအမုန္းတရား ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္တရားတို႔ျပဳရန္လြယ္ပါသည္။
အမ်ိဳးဘာသာသာသနာ ေခါင္းစဥ္တပ္တြန္းတင္ေျမာက္ေပးျခင္းကို မူလတန္းအေျခခံပညာေရးတြင္ ျပဳၾကပါမူအဆိုပါကေလးငယ္မ်ားအရြယ္ေရာက္အသိဥာဏ္ရင့္၀င္ခ်ိန္တြင္ ျပင္ဆင္ရခက္ေသာ ငရဲမေၾကာက္သည့္အစြန္းမ်ားသို႔တြန္းပို႔ေရာက္သြားႏိုင္သည့္သေဘာရွိ၏။
ကမၻာက်ယ္အသိဥာဏ္ဗဟုသုတမ်ားမ်ားရွိဖို႕ ျမန္မာျပည္၏ မူလတန္းပညာေရးကို အမ်ိဳးဘာသာသာသနာ ေခါင္းစဥ္တပ္ျခင္းတို႔မွလြတ္ကင္းျခင္တုိ႔ျပဳသင့္သည္။
ယူအက္စ္(U.S.)တြင္ လူမ်ိဳးေရးအမုန္းတရားတို႔ရွိခဲ့ဖူးသည္။ အသားအေရာင္၊ ကြ်န္စနစ္တို႔ေၾကာင့္ျပည္တြင္းစစ္ၾကီးမ်ားျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။ အျဖဴအမည္း ျမင့္ျမတ္/နိမ့္က်ခြဲမႈေၾကာင့္ KKK (Ku Klux Klan)ကဲ့သို႔အစြန္းေရာက္အဖြဲ႔အ
စည္းမ်ား ေပၚလာဖူးသည္။ “မာတင္လူသာကင္း”ကဲ့သို႔ေခါင္းေဆာင္လုပ္ၾကံခံခဲ့ရဖူးသည္။ လူလူခ်င္းခြဲျခားႏွိမ္ခ်မႈတုိက္ဖ်က္ေရးဥပေဒမ်ားစြာတို႔ အၾကိမ္ထပ္ထပ္ ျပဌာန္းခဲ့ရဖူးပါသည္။

ျမန္မာျပည္ကဲ့သုိ႔ လူမ်ိဳး ဘာသာ သာသနာမ်ိဳးစံုေရာယွက္ေနသူတို႔တိုင္းျပည္တြင္ အမ်ိဳးဘာသာသာသနာဟူသည္ လားလိုရာဆြဲယူျခင္းျဖင့္အစြန္းေရာက္စိတ္တို႔ကိုသာ ျဖစ္တည္ေမြးဖြားေစ
သည္ခံစားမိသည္။
ေနာင္လာမည့္ ျမန္မာမ်ိဳးဆက္မ်ား၏အနာဂတ္ေကာင္းပါရန္ ျမန္မာျပည္တြင္ မုန္းတီးခြဲျခားႏွိမ္ခ်မႈျပဳသူတို႔အားႏွိပ္ကြပ္အေရးယူေသာဥပေဒတုိ႔အျမန္ျပဌာန္းရမည့္အခ်ိန္ျဖစ္သည္။

ထေလာ့ ျမန္မာတို႔..
ယခုေရာက္လာမည့္ ျမန္မာႏွစ္သစ္မွသည္ တရားမွ်တ လြတ္လပ္သည့္ ခြင့္တူညီမွ်၀ါဒျဖဴစင္ေသာျမန္မာျပည္သစ္သုိ႔ ရည္ရြယ္လွမ္းၾကေလွ်ာက္ၾကႏိုင္ပါေစကုန္သတည္း။

 

မွတ္ခ်က္။   ။ မႏၱေလးဂဇက္ ပံုႏွိပ္သတင္းစာ ဧျပီလ ၂၀၁၃ ထုတ္၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္ျဖစ္သည္။

kai

About kai

Kai has written 925 post in this Website..

Editor - The Myanmar Gazette || First Amendment – Religion and Expression - Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.