တရုတ်နိုင်ငံ ကွင်မင်းဆက် အင်ပါယာ ဘုရင် ကွင်လောင် (Qianlong) မှာ ပုန်ကန်ထကြွမှု များစွာကို နှိမ်နင်းအောင်မြင်ပြီး တရုတ် နယ်နမိတ် ချဲ့ထွင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ဆိုလောက်အောင် နယ်ချဲ့သိမ်းပိုက်ရန် လူများစွာအား ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်သဖြင့် သူ့အကြောင်း ငြင်းခုံ ပြောဆိုနေဆဲ ဖြစ်သည်။ လွယ်လင့်တကူ အောင်ပွဲခံမည် ထင်မှတ်ရွေ့ မြန်မာနယ်စပ် ယူနန် အခြေစိုက် ကျောက်စိမ်းရောင် တပ်မတော်အား အရိုင်းအစိုင်း မြန်မာတွေကို တိုက်ခိုက်ရန် စေလွှတ်သည်။ နောက်ပိုင်း ပဋိပက်ခ စစ်ပွဲများကြောင့် တရုတ်စစ်သား ခုနှစ်သောင်းကျော် အသက်ဆုံးရှုံးပြီး ကွင်မင်းဆက် ဆင်နွှဲခဲ့သမျထဲ အထိနာဆုံး ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင် အမည်တွင်သည်။ ။။။။
ကျောက်စိမ်း တပ်မတော်မှာ တရုတ် ကွင်နိုင်ငံ စစ်တပ်၏ အဓိက လက်ရွေးစင် ပင်မတပ် ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲကြပ်တည်းမှု နှင့် မိသားစု စားဝတ်နေရေးကြောင့် စစ်ထဲဝင်ကြပြီး တရုတ်ပင်မ လူ့အသိုင်းအဝန်းတွင် ခွဲခြားနှိမ်ချ ခံရသည့် ဟန်တရုတ်အနွယ် အောက်ခြေလူတန်းစားများ အမာခံထား ကနဦးတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ များသောအားဖြင့် သူတို့အား သူပုန်သူကန် နှိမ်နှင်းရန်၊ ကင်းလှည့်ရန် ရဲအင်အားစုအဖြစ် ခိုင်းစေသည်။ ။။။။
ဆီယမ် (ယိုးဒယားရှမ်း ထင်တယ်) ကျူးကျော်မှုတွင် မြန်မာပြည် ပါဝင်ပက်သက်မှုမှာ ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ရန် အချိန်ကောင်းဟု ကွင်ဘုရင် ရှုမြင်သောကြောင့် အမတ် လ ျူဇောင် (Liu Zao) က ဗမာကုန်သည်များ နှင့် ဒေသခံ တရုတ်တို့ အကြား ကုန်သွယ်ရေး အငြင်းပွားမှု အသေးအမွှားလေးများကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ရန် အပြစ်ရှာသည်။ ။။။။။
ပထမ ကျူးကျော်စစ်
၁၇၆၅ ပထမ ကျူးကောျ်မှုမှာ ၁၇၆၅ တွင်ဖြစ်သည်။ တရုတ်တို့ ကောင်းတုံ ကို ဝိုင်းပတ် ပိတ်ဆို့သော်လည်း မအောင်မြင်ဖြစ် ဖရိုဖရဲ ဆုတ်ခွာ အရေးနိမ့်သည်။ အမတ်လ ျူ အရှက်တကွဲ အကျိုးနဲဖြစ်ပြီး “ဧကရာဇ်မင်းကြီး ကျေးဇူး ပြန်ဆပ် အခြားနည်းမရှိပါ၊ ကျွန်တော်မျိုး ပြုသော ရာဇဝတ်မှု နှင့် သေရန် ထိုက်တန်ပါသည်။” စာရေး အကြောင်းကြားရင်း သူ့လည်ပင်း သူလှီး သတ်သေသည်။ ။။။။
ဒုတိယ ကျူးကျော်စစ်
ဒေါသအမျက် ချောင်းချောင်းထွက်သော ကွင်ဘုရင်က ဝါရင့်အမတ် ယန်ရင်ဂျူ (Yang Yingiu) အား မြန်မာပြည်ကို ဒုတိယံမိ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ရန် ၁၇၆၆ တွင် တာဝန်ပေးသည်။ ဝမ်းဖေါဝမ်းရောင်၊ ငှက်ဖျားဒဏ်ကြောင့် နာလံမထူအောင် တပ်ပျက်နေတဲ့ ယန်၏တပ်မှာ ချုံခိုတိုက်ခံရရွေ့ အီတကြိမ်တွင်လဲ အကြီးအကျယ် ရှုံးနိမ့်ပြန်သည်။ လူတထောင်ပါ စစ်ကြောင်းတကြောင်းတွင် ရှစ်ရာ ရောဂါကြောင့် သေကုန်ပြီး နောက်ထပ်တရာမှာ ဖျားနာနေသည်။ ။။။
ယန်ကို ပေကျင်းသို့ ပြန်လာခိုင်းပြီး ရောက်ရောက်ခြင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင် ခိုင်းသည်။ ကျောက်စိမ်း တပ်မတော် အသုံးမကျမှုကို အပြစ်တင်ရွေ့ ဘုရင်မှ မင်ရီ (Ming Rui) အား မြန်မာပြည် ကျူးကျော်ရန် တာဝန်ပေးသည်။ ဒီတခါတော့ နာမည်ကြီး အောင်လံရှစ်ခု တပ်မတော်မှလာသော မန်ချူး အလံကိုင်စစ်သားများနှင့် လက်ရွေးစင်တပ်ဖွဲ့သည်။ ။။။
တတိယ ကျူးကျော်စစ်
စစ်မျက်နှာ နှစ်ဖက်ဖွင့်ကာ ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ်တိုက် အနိုင်ယူရန် မင် ကြံသော်လည်း မြောက်ဖက်ချီတပ်မှာ ကျိုင်းတုံ ခံတပ်အရောက် ရန်သူ ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ပြီး အကျအဆုံးများစွာဖြင့် ယူနန်သို့ ပြန်ဆုတ်ခွာပြီး သူလည်း ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။ မင်လက်အောက်ရှိ တောင်ပိုင်းတပ်မှာ သူ့တဝက် အင်အားရှိသော ရန်သူစစ်တပ်နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ အခြေအနေကို ထိန်းရန် ဗမာဘုရင် ဆင်ဖြူရှင်၏ ယိုးဒယားရောက် တပ်များ ပြန်ခေါ်ရွေ့ မင်းရီစစ်ကြောင်းကို တားဆီးဟန့်တားသည်။ ထောက်ပို့ စခန်းနှင့် တရုတ်တပ် အလွန် ဝေးကွာနေပြီး ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများမှာ တိ ံကြားမင်းခေါင် ဦးစီးသော မြန်မာပျောက်ကျားတပ် တိုက်ခိုက်မှု ခံရသည်။ ။။။။။
မြောက်ဖက်ချီတပ်မှာလဲ အရေးးနိမ့်၊ သူ့တပ်မှာလဲ ငှက်ဖျားရောဂါ နှင့် အတွေ့အကြုံရင့် မြန်မာစစ်တပ်ကြောင့် အထိနာနေသဖြင့် ယူနန်သို့ မင်းရီ ဆုတ်ခွာရန် ကြိုးစားသည်။ သူ နှင့် သူ့တပ်အား မြန်မာစစ်ကြောင်း နှစ်ခုမှ ဝိုင်းပတ် ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာ ၃ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီးနောက် တရုတ်စစ်တပ် ချေမှုန်းခံရပြီး မသေသူများ အဖမ်းခံရသည်။ မင်းရီမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်နိုင်သော်လည်း သစ်ပင်တွင် ကြိုးဆွဲချ သတ်သေသည်။ ။။။။

ကျူးကြော်တလုပ် ပူးဆော်တုပ်

။။။။။။   မေမြိုု့တိုက်ပွဲ (https://en.wikipedia.org/wiki/Sino-Burmese_War_(1765%E2%80%9369) မှ ကောက်နှုတ်သည်။)

၁၇၆၈ မတ်လ၊ စတင်ဆုတ်ခွာနေသော မင်းရီတပ်အား စစ်သားတသောင်း နှင့် မြင်းတပ်ဖွဲ့ နှစ်ထောင်ပါ မြန်မာတပ်မှ လိုက်လံ တိုက်ခိုက်သည်။ တရုတ်တို့အား နှစ်ပိုင်းပိုင်းရွေ့ ဝိုင်းထားရန် မြန်မာတို့ ကြိုးစားသည်။ မဟာစည်သူထံမှ စစ်သေနာပတိ ရာထူး မဟာသီဟသူရ လွှဲပြောင်းယူသည်။ အင်အားနည်းသောတပ်ကို မဟာစည်သူ ဦးဆောင်ကာ မင်းရီတပ်အား ဆက်တိုက်ပြီး မဟာသီဟသူရ ဦးစီးသည့် အင်အားပိုကြီးသောတပ်က တောတောင်ထူထပ်သော လမ်းခရီး ချီတက်ဖြတ်ကျော်ကာ တရုတ်တို့ နောက်ကြောမှ တိုက်ရိုက် ထိုးဖေါက်တိုက်ခိုက်သည်။ စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ကစားပြီး တရုတ်တို့အား အင်းဝ အရှေ့မြောက်ဖက် မိုင်ငါးဆယ်လောက် အကွာ ယနေ့ခေတ် ပြင်ဦးလွင် (ခ) မေမြို့ အရောက်တွင် လုံးဝ ဝိုင်းပတ်မိသည်။ သုံးရက်ကြာ သွေးချောင်းစီးတိုက်ပွဲတွင် တရုတ် အလံကိုင်တပ် စိစိညက်ညက်ကျေ ထုထောင်းခံရသည်။ သတ်ဖြတ်မှုများ ဆိုးရွားပြင်းထန်လှကား ရန်သူ့သွေးများ ဓါးလက်ကိုင်တွင် စေးကပ်နေရွေ့ မြန်မာတို့ ဓါးကို မလွတ်အောင် ခက်ခက်ခဲခဲ ဆုပ်ကိုင်ထားနေရသည်အထိ ဖြစ်သည်။ အစက လူ၃၀၀၀ဝပါ ပင်မတပ်တွင် ၂၅၀ဝ သာ အသက်ရှင်ကျန် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ ကျန်လူများမှာ စစ်ပွဲတွင် အသတ်ခံရ၊ ကူးစက်ရောဂါနှင့် (သို့) လက်နက်ချပြီးနောက် ကွပ်မျက်ခံရခြင်း တခုမဟုတ် တခုဖြင့် သေဆုံးသည်။ မင်းရီ ကိုယ်တိုင်လည်း တိုက်ပွဲမှ ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာ ရသည်။ လူအနည်းငယ်သာ သတ်ဖြတ်ပွဲမှ ရုန်းထွက် လွတ်မြောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ မင်းရီလည်း ထိုအုပ်စုနှင့်အတူ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်နိုင်ပါသည်။ ထိုအစား  သူ့ကျစ်ဆံမြီး ဖြတ်ရွေ့ သစ်စာစောင့်သိမှု အမှတ်အသားအဖြစ် လွတ်မြောက်သူများနှင့် ဘုရင်ထံ ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ့ကိုယ်သူ သစ်ပင်တွင် ဆွဲကြိုးချသေသည်။ အဆုံးတွင် ပင်မတပ်မှ လူ ဒါဇင် အနဲငယ်သာ ပြန်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ။။။။။။။
စတုတ်ထ ကျူးကျော်စစ်
အရှက်ကွဲရင်း ကွဲနေတဲ့ ဘုရင်က စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ဖို့ အနိုင်တိုက်ရန်ကလွဲ အခြားနည်းလမ်း မရှိ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသည်။ မင်းရီ ဦးလေး ဖူဟန် (Fuheng) ကို နောက်တကြိမ် ကျူးကျော်ရန် ရွေးချယ်သည်။ ယိုးဒယားမှာ အကျိုးစီးပွား ရှိနေတဲ့ မြန်မာဖက်၏ သံခင်းတမန်ခင်းသုံး ဖြေရှင်း ကမ်းလှမ်းချက်ကို တရုတ်တို့ ငြင်းပယ်သည်။ မြန်မာတို့က ယိုးဒယားမှာ ထားတဲ့စစ်တပ်ကို တရုတ်နယ်စပ်အနီး ပြောင်းရွှေ့နေရာချရလို့ ဗမာ လက်ထဲ ဆုံးရှုံးခဲ့တဲ နယ်မြေများအား ယိုးဒယားတို့ ပြန်ရရှိသွားသည်။ ။။။။
ဖူဟန်က စစ်ကြောင်း သုံးခုခွဲတိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ရာ တခုမှာ နောက်ချန်နေရွေ့ ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းများ ကာကွယ်ရန် နှင့် ကျန်နှစ်ခုမှာ ရေတပ် အကူအညီယူ ချီတက်မည် ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့ကလည်း ရေတပ်အုပ်စုဖွဲ့ထာပြီး နယ်စပ်တွင် ရန်သူများအား စောင့်ကြိုတိုက်ခြင်း၊ တရုတ် ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းများအား ဖြတ်တောက်ခြင်း တို့ကို စစ်တပ်သုံးဖွဲ့ ခွဲပြုလုပ်သည်။ တရုတ်တပ် ဗန်းမော်မြို့ သိမ်းပိုက်ပေမဲ့ ၎င်းတို့ အသစ်ဆောက်ထားသော စစ်လှေများ မြန်မာတို့ထံ ဆုံးရှုံးကာ ပင်ပန်းဖျျားနာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လုံးလုံးလျားလျား အဝိုင်းခံရသည်။ ။။။။။
မြန်မာစစ်သူကြီး မဟာသီဟသူရက “ငြိမ်းချမ်းရေး မလုပ်နိုင်လျင် နောက်တခါ လာတိုက်ဦးမှာပဲ၊ ငါတို့နိုင်လဲ နောက်တခါ လာလိမ့်ဦးမယ်။ ငါတို့မှာ အခြား လုပ်စရာတွေ ရှိသေးတယ်၊ တရုတ်တွေရဲ့ တခါပြီး တခါ လာတိုက်တိုင်း ပြန်ချနေရတာ ငါတို့နိုင်ငံအတွက် မကောင်းဘူး။ သတ်ဖြတ်မှုတွေ ရပ်ကြပါစို့၊ သူတို့လူတွေနဲ့ ငါ့တို့လူတွေ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း အတူတကွ နေထိုင်ကြပါစို့။” (ဟီ ဟိ အနိုင်နဲ့ပိုင်းတာ)
ခက်ခက်ခဲခဲ ကြိုးစားလို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရခဲ့ပေမဲ့ ကွင် နဲ့ မြန်မာ နှစ်ဖက်စလုံး ယူနန် နယ်စပ်တကြောမှာ ခံတပ်၊ စစ်တပ်များ ဆက်ထားကြသည်။ မြန်မာ နှင့် တရုတ် ၁၇၉ဝ ခုနှစ် သံတမန် ပြန်ဆက်သွယ်တော့ ကွင်ဘုရင်ဖက်မှ မြန်မာတို့၏ အညံ့ခံအဖြစ် အောင်ပွဲခံကြောင်း တဖက်သက် ကြေငြာသည်။ ။။။။။
ရေမြေတောတောင် ရာသီဥတု အကျွမ်းတဝင် ရှိမှုကို အကောင်းဆုံး အားသာချက်အဖြစ် အသုံးချပြီး သူ့ထက်အင်အား အလွန်ပိုကြီးသော ရန်သူအား ရင်ဆိုင်ရဲ၊ ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း မြန်မာစစ်တပ် သက်သေပြခဲ့သည်။ ။။။။။
နယ်ချဲ့ကွင်တရုတ် ကြေးမုံဂျီးဘဲ တရုတ်မခြစ်သူ ဗမာဘုရင် ကြောင်ဖြူရှင် *>:P phbbbbt

About ဦးေၾကာင္ၾကီး

ေအာင္ၾကဴ း has written 649 post in this Website..

ပန္းတပြင့္ လွမ္းအစြင့္ နမ္းအလင့္မွာ........... ဟတ္ခ်ဳိး ဟတ္ခ်ဳိး