မုံရြာမွာလည္ပတ္ခဲ့ျပီးေတာ့ ဒီတစ္ခါ မန္းေလး၊အငး္၀ကို လည္ပတ္ခဲ့တာေလး ဆက္ေရးပါမယ္။

#မငး္ကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး

မငး္ကြန္းကုိေရာက္ဖုိ႔ဆုိ လမး္က၂လမ္းရွိပါတယ္။ ကားနဲ႔သြားလုိ႔ရသလို႔ boat စီးျပီးလညး္သြားလုိ႔ရပါတယ္။ မြန္ေလးပထမတစ္ခါသြားတုန္းက

ေတာ့ ကားနဲ႔သြားခဲ့ပါတယ္။စစ္ကုိင္းတံတားကုိျဖတ္ျပီးသြားခဲ့တာပါ..လမး္မွာစစ္ကုိင္းေတာင္လညး္၀င္ဖူးရင္းနဲ႔ေပ့ါ။ ခုတခါကေတာ့ ႏုိင္ငံျခားဧည့္

သည္ေတြကုိပုိ႔တဲ့နညး္အတုိင္းဘုတ္နဲ႔သြားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘုတ္ကစီးခ်ိန္ ၄၅မိနစ္ေတာ့ၾကာပါတယ္။ ရႈခငး္ေလးၾကည့္၊ဓါတ္ပုံေလးရုိက္၊မုန္႔ေလးစား

ရင္း၊ ေလေလးေတြတုိက္တာခံရင္း ေမွးရငး္နဲ႔ အိပ္ေပ်ာ္မလုိေတာင္ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ :P

မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး (သို႔မပာုတ္) ကမာၻ႕အၾကီးဆံုးပုထိုးေတာ္ၾကီးအေၾကာင္းလညး္ဗဟုသုတအျဖစ္ဖတ္ၾကည့္ၾကပါဦးလုိ႔။

စစ္ကိုင္းတိုင္း မင္းကြန္းမွာ တည္ရွိေသာ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီးကို ၁၈ ရာစုေနာက္ပိုင္းမွာ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ ၆ဆက္ေျမာက္ျဖစ္ေသာ ဘိုးေတာ္ဘုရားမင္းမွ တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ပါတယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရားပာာ ဒီဘုရားၾကီးကို မင္းကြန္းမွ မိုင္ ၆၀ ခန္႔ေဝးေသာ ေရႊဘိုမွ ျမင္ရေအာင္ ေရႊဘိုမွ ဖူးေျမွာ္လို႔ရေအာင္လို႔ရည္ရြယ္ျပီး အလြန္ၾကီးမားလွေသာ ဘုရားၾကီးကို တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့တယ္လို႔ အဆိုရွိပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ဘိုးေတာ္ ဘုရားပာာ ဘုရားၾကီးရဲ့ သံုးပံုတစ္ပံုခန္႔အျပီးမွာဘဲ နတ္ရြာစံသြားတဲ့အတြက္ ဘုရားၾကီးကို ျပီးဆံုးေအာင္ တည္ထားကိုးကြယ္ႏိုင္ျခင္းမရွိပါဘူး။ ဘုရားၾကီးပာာ ျပီးဆံုးခဲ့မယ္ဆိုရင္ ၁၅၃ မီတာရွိမွာျဖစ္ျပီး ယခုလက္ရွိေတာ့ မီ္တာ ၅၀ ထိဘဲျပီးစီးေအာင္ ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီးပာာ အလြန္အင္အားၾကီးမားေသာ ငလွ်င္ၾကီးႏွစ္ ခု ဒဏ္ေၾကာင့္ အုပ္ခ်ပ္မ်ားကြဲကာ အေတာ္အတန္ ပ်က္စီးခဲ့ရပါတယ္။ ပုထိုးေတာ္ၾကီးပာာ အလြန္ၾကီးမားျပီး ေတာင္ တစ္လံုး နီးပါးၾကီးျမင့္ျပီး ပုထိုးေတာ္ၾကီးေပၚသို႔ ေလွကားျဖင့္တက္ႏိုင္ပါတယ္။ (ခုေတာ့ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ တက္ျခငး္ကုိတားျမစ္ထားပါတယ္။) ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းေဘးမွာ တည္ရွိျပီး ႏိုင္ငံျခားသြား ခရီးသည္မ်ားအလြန္ လာေရာက္လည္ပတ္ဖူးေျမွာ္ၾကပါတယ္။ ကမာၻ႕အၾကီးဆံုး ပုထိုးေတာ္ၾကီးလို႔လဲ စာရင္းဝင္ပါတယ္တဲ့။

ရာဇ၀င္တဲ့မငး္ကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး

ျမသိန္းတန္ေစတီေပၚကလွမး္ျမင္ေနရတဲ့ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး

ျမသိန္းတန္ေစတီေပၚကလွမး္ျမင္ေနရတဲ့ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး

#မငး္ကြန္းေခါင္းေလာင္းၾကီး

သူကလညး္မင္းကြန္းပုထုိးေတာ္ကေန လမး္ေလွ်ာက္သြားရင္ ၅မိနစ္သာသာသာ သြားရရင္ေရာက္ပါတယ္။ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္ဆုိင္တန္းေတြကုိ

ၾကည့္၊ ေစ်း၀ယ္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၁၀မိနစ္ကေန ၁၅ မိနစ္သြားမွာေရာက္ပါမယ္။

မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းႀကီး ႏွင့္ ၎၏ အေလးခ်ိန္
———————————————————-
ေခါင္းေလာင္းသည္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း (၄၀၀၀)ေက်ာ္ ခန္႔က တရုတ္ျပည္တြင္ ဟစ္ေႂကြးရန္ ၊ အခ်က္ေပးရန္ ၊ ႏိွုးေဆာ္ရန္ ၊ အခ်ိန္ျပရန္ ဟူေသာ သေဘာျဖင့္ စတင္ အသုံးျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶဘုရားရွင္ ႏွင့္ ခရစ္ေတာ္တို႔ ေပၚလာၿပီးသည့္ ေနာက္ တြင္ ေခါင္းေလာင္းကို ထို ကိစၥရပ္မ်ားအတြက္ မကေတာ့ဘဲ ဘာသာေရးဆိုင္ရာ အသိေပး ပစၥည္းအျဖစ္ ကမၻာအရပ္ရပ္တြင္ ပိုမို အသုံးျပဳလာခဲ့သည္။ ျမန္မာတို႔သည္ မိမိျပဳေသာ ေကာင္းမႈကုသိုလ္ကို ေရစက္သြန္းခ်ကာ ဝသုေျႏၵနတ္ ကို တိုင္တည္ၾကသည္။ ထိုမၽွမက ဘုရား ေက်ာင္းကန္ မ်ားသို႔ သြားကာ ဥပုသ္သီလေဆာက္တည္အၿပီး ေခါင္းေလာင္းထိုး ၾကရာတြင္ ေျမႀကီးကို (၃) ႀကိမ္ ေထာက္ကာ ေခါင္းေလာင္းကိုထိုးျခင္းျဖင့္ ဝသုေျႏၵ ေျမေစာင့္နတ္ကို သက္ေသတည္ၿပီး (၃၁) ဘုံအား အမၽွေဝျခင္းကို ဆိုလိုသည္။ထိုအသံသည္ ၾကားရသူ အေပါင္းကို ကုသိုလ္နယ္ပယ္တြင္း ေခၚယူသိမ္းသြင္း သည့္ သေဘာ သက္ေရာက္ေစသျဖင့္ ေခါင္းေလာင္း သည္ ျမန္မာမႈနယ္ပယ္တြင္ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ေနရာ ယူထားသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေခါင္းေလာင္းကို သာမာန္ထက္ အသံခ်ိဳေစရန္ အရြယ္ အစား ပိုႀကီးေစရန္ စသျဖင့္ ျပဳလုပ္ ၾကရင္း ကမၻာပၚတြင္ အႀကီးဆုံး ေခါင္းေလာင္း သည္ ဇာကိုလိုေကာ ေခါင္းေလာင္းTsar Kolokol bell ျဖစ္ၿပီး အေလးခ်ိန္မွာ (၂၂၃) တန္ျဖစ္သည္။ ထိုေခါင္းေလာင္းကို (1735)တြင္ ရုရွဧကရီဘုရင္မ Anna သြန္းလုပ္ေစခဲ့ၿပီး ထိုေခါင္းေလာင္းထက္တြင္ Tsar Alexei ႏွင့္ Anna ရုပ္တို႔ သြန္းလုပ္ထား သည္။ အေၾကာင္းမလွစြာျဖင့္ (1737) တြင္ ေမာ္စကို ၌မီးႀကီးေလာင္ရာ လူအခ်ိဳ႕က ေရျဖင့္ ပက္လိုက္ရာမွ အေလးခ်ိန္ (၁၁) တန္ခန္႔အပိုင္းတစ္ခု ကြဲထြက္သြား ၿပီးေခါင္းေလာင္းလည္း အသံမျမည္ေတာ့ေခ်။ ယခု ရုရွႏိုင္ငံ ေမာ္စကိုရွိ ကရင္မလင္တြင္ ထားရွိသည္။ တန္ခ်ိန္ (၁၂၈) တန္ျဖင့္ ဒုတိယအႀကီးမွာ လည္း ရုရွားႏိုင္ငံ ေမာ္စကို၌ပင္ ရွိေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းသည္ တတိယ အႀကီးဆုံး ေခါင္းေလာင္း ျဖစ္ေလသည္။ ၎တို႔ (၃) လုံး အနက္မွ ျမန္မာပိုင္ မင္းကြန္း ေခါင္းေလာင္းသည္ အသံျမည္ ေအာင္ တီးခတ္ႏိုင္သည့္ ေခါင္းေလာင္း ျဖစ္သျဖင့္ ကမၻာ ့ အႀကီးဆုံးအသံျမည္ ေခါင္းေလာင္းႀကီး ျဖစ္သည္။

မင္းကြန္း ေခါင္းေလာင္းႀကီးကို လႉဒါန္းခဲ့သူမွာ မင္းကြန္းႀကီးေလးႀကီး၏ ဒကာ အမရပူရပဌမၿမိဳ႕တည္ ဘိုးေတာ္ဘုရားျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကသည္။ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္း သြန္းခဲ့သူမွာ တမၼဝတီသား ဦးကံညႊန္႔ျဖစ္သည္။ ေမာင္ကံညြန္႔၏ ဖခင္သည္ အမတ္ႀကီးဦးေပၚဦး အေပၚ ေက်းဇူးရွိသျဖင့္ ဦးေပၚဦးမွ ေထာက္ခံေပးသည္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ ဆႏၵ အတြက္ ႀကီးမားေသာ စိန္ေခၚမႈ ျဖစ္သျဖင့္ နန္းတြင္းပန္းတဥ္းဝန္ႏွင့္ ပန္းတဥ္းပညာရွင္ မ်ား လက္ေရွာင္ၾကရာမွ ေမာင္ကံညြန္႔သည္ အလိုလို ေနရာရလာသည္။ ေခါင္းေလာင္းႀကီးသည္ ေၾကးညိဳကို အေျခခံကာ ေရႊေငြ ႏွင့္ အျခားသတၳဳ ေရာစပ္ထားေသာ ေခါင္းေလာင္း Alloy Bell မ်ိဳးျဖစ္သျဖင့္ အသံျမည္ သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက လက္ခံထားသည္။ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းသာမက စႏၵာမုနိ ဆင္းတုကို လည္း တမၼဝတီသားတို႔ပင္ သြန္းလုပ္ခဲ့သည္ျဖစ္ရာ ေၾကးသြန္း ေလာက တြင္ ယေန႔ထိ ျမန္မာသာမက ကမၻာမွာပင္ နာမည္ႀကီးၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကေလသည္။

မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္း သြန္းေလာင္းရာတြင္ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္း သည္။ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္း ကို မင္းကြန္းတြင္ သြန္းခဲ့သည္ မဟုတ္ဘဲ ၎ႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ဧရာဝတီျမစ္၏ အေရွ႔ဘက္တြင္ရွိေသာ နန္းေတာ္ကၽြန္း ရြာတြင္ (၁၁၇၀) ခုႏွစ္ ကဆုန္လဆန္း (၅)ရက္ ခရစ္ႏွစ္ (1808) ဧၿပီတြင္ သြန္းလုပ္ခဲ့သည္။ေခါင္းေလာင္းႀကီးကို ထိုသို႔သြန္းၿပီးခ်ိန္တြင္ ဤမၽွႀကီးမား ေလးလံေသာ ေခါင္းေလာင္းႀကီးအား မင္းကြန္းဘက္ အျခမ္းသို႔ မည္သို႔ သယ္ေဆာင္လာသနည္း ဆိုသည္ ကားစိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းလွသည္။ မိုးမက်မွီ ေခါင္းေလာင္း ေအာက္ေျခ တူးေျမာင္းႀကီးႏွစ္ခု တူးလိုက္သည္။ အေတာင္ (၂၀) ရွိေသာ ကရဝိတ္ေဖာင္ (၂) စင္းကို ထိုေခါင္းေလာင္းေအာက္ တြင္ ေသခ်ာ တပ္ဆင္လိုက္သည္။ ဝါဆိုဝါေခါင္ ယခုလိုရာသီတြင္ ဧရာဝတီ ျမစ္ေရ ျမင့္တက္လာေလေသာ္ ၊ ကရဝိတ္ ေဖာင္တို႔ အလိုလိုေရေပၚသို႔ တက္လာေလရာ ေခါင္းေလာင္းႀကီးကို “မ”ၿပီးသား ျဖစ္သြားေလသည္။

ဘိုးေတာ္ဘုရားသည္ ထိုေခါင္းေလာင္းေရႊ႕ပြဲကို အခမ္းနားျပဳလုပ္ၿပီး ေရႊ႕သည္။ ၎ ေခါင္းေလာင္းေရွ႔ တြင္ ေလွမ်ားစြာက ဝိုင္းဆြဲကာ ဧရာဝတီျမစ္ႀကီးအား ျဖတ္ကူးေလသည္။ ဧရာဝတီျမစ္ ျပည့္လုမတတ္ လူစည္ကားစြာ လာေရာက္ ၾကည့္ရႈ့ၾကသည္။ တစ္ဘက္ ကမ္း သို႔ေရာက္ေသာ္ ထိုနည္းတူ ေျမာင္းမ်ား အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္သြားၿပီး ေခါင္းေလာင္းခ်ိတ္ရန္ ေနရာ၌ အုတ္ျဖင့္ငုံ ထားေသာ ကၽြန္းတိုင္ႀကီးႏွစ္တိုင္သို႔ ေရာက္ေလေသာ္ ေဖာင္ကိုရပ္၍ ေျမာင္းကိုပိတ္၍ ေျမတေျဖးေျဖး ဖို႔သည္။ ေျမာင္းတြင္ ေရမ်ား ျမင့္တက္ လာရင္း လိုခ်င္ေသာအျမင့္ေရာက္လၽွင္ ဆက္မဖို႔ ေတာ့ဘဲ သစ္သားယက္မ (၃) ေခ်ာင္းအား သတၳဳျပား ပတ္၍ ေခါင္းေလာင္းအားခ်ိတ္လိုက္သည္။ ေဖာင္မ်ား ကို ထုတ္ကာ ေျမာင္းကို အၿပီးဖို႔လိုက္သည္။ ထို႔ေနာက္ တြင္ ေဖာင္မ်ားကို ထုတ္၍ ေျမာင္းမ်ားကို ေျမျပန္ဖို႔လိုက္ သည္။ ဤနည္း သည္ သာမာန္လူ မေတြးမိေသာ အေတြးျဖစ္ေလသည္။ ေခါင္းေလာင္းႀကီး သြန္းၿပီးသည့္အခ်ိန္ တြင္လည္း သာမာအားျဖင့္ သြန္းၿပီးသည့္ေန႔မွ( ၄ )ရက္ခန္႔အၾကာ အတြင္းမွို ေအးၿပီဟု ယူဆရခ်ိန္တြင္ ထိုမွိုတို႔ကို ခြာ၍ ရႏိုင္သည္။ ပန္းတဥ္းပညာရွင္မ်ားသည္ ထို ေခါင္းေလာင္းႀကီး မည္သို႔ ရွိလိမ့္မည္ကို အထူးစိတ္ဝင္ တစား ျဖင့္ ၾကည့္လို သည္။ ဘုရင္ကလည္း ပိုမိုေသခ်ာၿပီး အမွားယြင္းမရွိေစရန္ (၁၅) ထားလိုသျဖင့္ ပန္းတဥ္းပညာရွင္မ်ားကို ေခတၱထိန္းသိမ္းၿပီး (၁၅) ရက္ ေရာက္မွသာ ခြာရန္ ခြင့္ျပဳသည္။ ကံေကာင္းေထာက္မ စြာ ျဖင့္ ေခါင္းေလာင္းႀကီးမွာ အသံျမည္ေလ သည္။ ဘုရင္လည္း အထူးဝမ္းသာေလသျဖင့္ ဆုလာဘ္မ်ားစြာ ေပးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေမာင္ကံညြန္႔သည္ တမၼဝတီရပ္တြင္ သတၱဌာန ဘြဲ႕ျဖင့္ ဘုရားတည္ ခဲ့ရာ ယေန႔ခ်ိန္ထိပင္ ရွိေနေလသည္။ သို႔ေသာ္အေလးခ်ိန္ အေနျဖင့္ မ်ားစြာ ကြဲလြဲေနသည္။ ဝက္မစြတ္နဝေဒးႀကီး၏ ဝိလာသိနီ ေမာ္ကြန္းပုဒ္ေရ (၄၅) တြင္ အေလးခ်ိန္ (၆) ေသာင္း (၅) ေထာင္ ပိႆာဟု ေရးသည္။ အဂၤလိပ္ေခတ္ Mr.Cox ၏အေရွ႔ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားသမိုင္းတြင္ (၄၉၇၇၇) ပိႆာ တန္(၈၀)ခန္႔ဟု ဟုေဖာ္ျပသည္။တဖန္ေခါင္းေလာင္းႀကီးေပၚေရးထားေသာ မင္းျဖဴမွန္မွန္ေျပာ ဟူေသာသုဝဏၰဝိမာန နိဒါန္းအရ (၅၅၅၅၅) ပိႆာက်ပ္ခ်ိန္ (၅၅)ဟု ေဖာ္ျပထား ျပန္သည္။မည္သို႔ဆိုေစ သမိုင္းသည္ လက္ေတြ႕က်၍ အေထာက္ထားရွိျခင္းကသာ ပို၍ ခိုင္မွာသည္။

မင္းျဖဴမွန္မွန္ေျပာ

#ျမင့္မိုရ္ေတာင္ႏွင့္ စၾကာဝဠာ တည္ရိွပံုကို မွန္းဆ တည္ထားေသာ ျမသိန္းတန္ေစတီ

မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းၾကီးကေန ေျမာက္ဘက္ ဂိုက္၅၀၀ အကြာမွာ တည္ထားတဲ့ ျမသိန္းတန္ေစတီဆီကုိ ရြာေလးေတြျဖတ္ျပီး ဆက္လက္

ထြက္ခြါလာခဲ့လိုက္တယ္။ ျမသိန္းတန္းေစတီက ျမင္ဖူးခဲ့သမွ် ေစတီ၊ ပုထိုးေတြ အားလံုးနဲ႔ လံုးဝကြဲထြက္ေနတယ္။ အႏုမွာအာနႏၵာလို႔ ဆိုၾကတဲ့ ပုဂံက အာနႏၵာေစတီေလာက္ မၾကီးက်ယ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ အခ်ိဳးအစားက်နမႈနဲ႔ ဘံုဌာနတစ္ခုကို ရည္ရြယ္ျပီး တည္ထားတာကေတာ့ ဆန္းၾကယ္တယ္။ လိႈင္းတြန္႔ပံု တံတိုင္းခုႏွစ္ထပ္က စက္ဝိုင္းပံုစံအတိုင္း တစ္ဆင့္ထပ္တစ္ဆင့္ ျမင့္တက္သြားျပီး ခုႏွစ္ဆင့္ေျမာက္ျပီးမွ စက္ဝိုင္းပံုရင္ျပင္ အလယ္မွာ ေစတီတစ္ဆူကို တည္ထားတာပါ။ ေစတီတံတိုင္းကိုေကာ၊ ေစတီကိုေကာ အျဖဴေရာင္ ထံုးသဃၤန္းကပ္ထားပါတယ္။ ေစတီရဲ႕ ထိပ္ဖူးပိုင္းေလာက္ပဲ ေရႊသဃၤန္း ခ်ထားတာဆိုေတာ့ ျမင္ယံုနဲ႔တင္ ေအးခ်မ္းတဲ့ အႏွစ္သာရကို ခံစားရပါတယ္။ ေစတီလိႈဏ္ေခါင္းထဲမွာ ဆင္းတုေတာ္ ႏွစ္ဆူကိန္းဝပ္စံပါယ္တယ္။ ရုတ္တရတ္ၾကည့္ရင္ေတာ့ တစ္ဆူပဲ။ ေဘးကေန ပတ္ၾကည့္လိုက္မွ ဆင္းတုေတာ္ၾကီးရဲ႕ အေနာက္ထဲမွာ ေရႊဆင္းတုေတာ္ကို ဖူးေမွ်ာ္လိုက္ရတာ။ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ကို ဦးသံုးၾကိမ္ခ်ျပီး ပတ္ဝန္းက်င္ကို လွည့္ပတ္ၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီးကို ျမသိန္းတန္ေစတီကေန ထင္ထင္ရွားရွားၾကီးကို ဖူးရတယ္။ ဓါတ္ဖမး္လုိ႔ေကာငး္မွေကာငး္။

ျမသိန္းတန္ေစတီ အေၾကာင္းေလးလညး္တင္ေပးခ်င္ပါတယ္။
************************
သမိုင္းပညာရွင္တို႔၏ မွတ္တမ္းတင္ခ်က္အရ ေစတီေတာ္ျမတ္ႀကီး၏ မူလအမည္ေတာ္မွာ ပုဂံေခတ္၊ အေလာင္းစည္သူမင္းႀကီး၏ ကုသိုလ္ ရွင္ျဖဴဘုရား႐ုပ္ထုေတာ္ကို အစြဲျပဳ၍ (ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာရာဇဝင္ႀကီး အလိုအရ ဘြဲ႕ေတာ္မွာ)ရွင္ျဖဴဘုရားဟုလညး္ေကာငး္၊ (သုဝဏၰဝိမာန နိဒါန္း အလိုအရ ဘြဲ႕ေတာ္မွာ)ဆင္ျဖဴဘုရားဟု စတင္ေခၚေဝၚေၾကာင္းကို လညး္ေကာင္း၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္၊ ဗဒုံမင္း(ဘိုးေတာ္ဘုရား)တရားႀကီး လက္ထက္ဝယ္ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ႀကီး တည္ေဆာက္ေနစဥ္ ေျမးေတာ္ စစ္ကိုင္းမင္းသားေလး(ဘႀကီးေတာ္)က ပ်က္စီးေနေသာ ရွင္ျဖဴဘုရားတန္ေဆာင္းကို ျပဳျပင္လႉဒါန္းလိုေၾကာင္း ခြင့္ေတာင္းသည့္အခါ ခြင့္ျပဳမိန္႔ရရွိသျဖင့္ စစ္ကိုင္းမင္းသားေလး၏ ၾကင္ယာေတာ္ ဘိုးေတာ္မင္းတရားႀကီး၏ အခ်စ္ဆုံး ဆင္ျဖဴမယ္မင္းသမီးေလး ဘုရားတည္စဥ္ နတ္႐ြာစံကံကုန္သျဖင့္ အလြမ္းေျပ အမွတ္တရ အေနျဖင့္ ဆင္ျဖဴမယ္ဘုရား(ခ) သမိုင္းတစ္ေစာင္တြင္မူ ဘုရားတည္ေနရာမွာ ယခင္က ဘုရားအေလာင္း ဆင္ျဖဴျဖစ္စဥ္ကာလက က်င္လည္က်က္စားဖူး၍ ဆင္ျဖဴေတာင္ ေခၚေၾကာင္း၊ ဆင္ျဖဴေတာင္ေပၚတြင္ တည္၍ ဆင္ျဖဴရွင္ဘုရားဟု) ဟုလညး္ေကာငး္၊ ဌာပနာေတာ္သြင္း မဂၤလာျပဳၾကရာတြင္ အိမ္ေရွ႕စံမင္းသမီးေလး ဆင္ျဖဴမယ္ ဝတ္ဆင္အပ္ေသာ တစ္သိန္းတန္ ျမရတနာကို ဌာပနာမႈ အစြဲျပဳ၍ ျမသိန္းတန္ဘုရားဟု လညး္ေကာင္း အမည္သုံးမ်ိဳးျဖင့္ တန္ခိုးႀကီး ထူးျခားလွေပသည္။ မင္းတုန္းမင္းႀကီး လက္ထက္တြင္ ထိုဘုရားကို ျပဳျပင္ခဲ့ေသးသည္။


တည္ေဆာက္ခဲ့ပုံ
**************
တာဝတႎသာနတ္ျပည္ရွိ စုဠာမဏိေစတီေတာ္ကို ရည္မွန္း၍ လႉဒါန္းတည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္သည္။ တနည္းအားျဖင့္ ေရွးျမန္မာဘုရင္တို႔၏ ဆန္းသစ္ေသာ ေတြးေခၚမႈ၊ ဆန္းၾကယ္ေသာ စီမံေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားမွာ သမိုင္းထူလိုေသာ လူသားတိုင္းအတြက္ အတုယူ အားၾကဖြယ္ရာပင္ ျဖစ္သည္။ ေစတီေတာ္ႀကီး၏ ေအာက္ေျခမွ တေ႐ြ႕ေ႐ြ႕ျမင့္တက္လာေသာ ေရလႈိင္းကြန္႔သ႑ာန္ ပစၥယာ ခုႏွစ္ဆင့္မွာ သီတာ ခုႏွစ္တန္၊ ေတာင္ရံ ခုႏွစ္လုံးကို ရည္႐ြယ္ထားသည္။ သတၱမ ပစၥယာမွာ ယုဂႏၶိဳရ္ေတာင္ထိပ္ကို ရည္႐ြယ္၍ အလယ္ဗဟိုအျမင့္ အု႒္ခုံမွာ အာလိန္ငါးဆင့္ ပတ္လၽွက္ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကို ရည္႐ြယ္ထားသည္။ ၎အာလိန္ငါးဆင့္တြင္ ပထမအာလိန္၌ နဂါးမ်ား၊ ဒုတိယအာလိန္၌ ဂဠဳန္မ်ား၊ တတိယအာလိန္၌ ဂုမၻဏ္မ်ား၊ စတုတၳအာလိန္၌ ယကၡ၊ ရကၡိဳသ္မ်ား၊ ပၪၥမအာလိန္၌ ဂႏၶဗၺမ်ား ေစာင့္ၾကပ္ၿပီး အာလိန္ငါးဆင့္မွ အထက္ သိၾကားမင္းစံရာ တာဝတႎသာနတ္ျပည္၊ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ထိပ္ျဖစ္သည္။ အထက္၌ ဥမင္လိုဏ္ဂူအတြင္းဝယ္ ပထမဘုရားဒါယကာ အေလာင္းစည္သူမင္း လႉဒါန္းပူေဇာ္အပ္ေသာ ရွင္ျဖဴ႐ုပ္ပြားေတာ္ႀကီး စမၸါယ္ေတာ္မူသည္။ ေစတီေတာ္ ပတ္ပတ္လည္မွ ျပႆဒ္မ်ားမွာ သုံးက်ိပ္သုံးဦးေသာ နတ္မႉးမ်ား၏ ဗိမာန္မ်ားကို ရည္႐ြယ္ထားသည္။ ေစာင္းတန္းသုံးသြယ္မွာ ျမတ္စြာဘုရား တာဝတႎသာနတ္ျပည္မွ အဘိဓမၼာတရားေဟာၿပီး လူ႕ျပည္သကၤႆနဂိုရ္သို႔ ေ႐ႊေစာင္းတန္း၊ ေငြေစာင္းတန္း၊ ပတၱျမားေစာင္းတန္းဟု ေစာင္းတန္းသုံးသြယ္ျဖင့္ သက္ဆင္းေတာ္မူပုံကို ရည္႐ြယ္ထားသည္။ မူလဘုရားဒါယကာ အေလာင္းစည္သူမင္းႏွင့္ ဘုရားသမိုင္းေၾကာင္းကို တိတိက်က် ေဖာ္ျပျခင္းမရွိေသာ္လည္း ဒုတိယ ဘုရားဒါယကာ ေျမးေတာ္ စစ္ကိုင္းမင္းသားေလးသည္ ၁၁၆၃-ခုႏွစ္၊ သက္ေတာ္ (၁၂)ႏွစ္အ႐ြယ္တြင္ ဘုရားဒါယကာအျဖစ္ ခံယူခဲ့သည္။ ၁၁၆၄-ခု၊ တပို႔တြဲလတြင္ ဆင္ျဖဴမယ္မင္းသမီးေလးႏွင့္ လက္ထပ္သည္။ ၁၁၆၆-ခု၊ တန္ခူးလဆန္း (၁၅)ရက္၊ ၾကာသပေတးေန႔တြင္ စတင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီး၊ ဝါဆိုလဆန္း(၂)ရက္၊ ေသာၾကာေန႔တြင္ ဌာပနာပိတ္ပြဲ က်င္းပသည္။ ဌာပနာတိုက္ေပါင္း (၁၆)တိုက္ရွိသည္။ ၁၁၆၉-ခုႏွစ္တြင္ ဘုရားၿပီးစီး၍ ပထမဝါဆိုလျပည့္ေက်ာ္ (၁၄)ရက္၊ ေသာၾကာေန႔တြင္
အေနကဇာတင္၍ ေရစက္သြန္းခ်

ပြဲေတာ္ႀကီး က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့သည္။


အတိုင္းအတာ
*************
ေစတီေတာ္၏ ဖိနပ္အခ်င္း (၂၁၄)ေတာင္၊ ဉာဏ္ေတာ္အျမင့္ (၃၂၁)ေပ ရွိသည္။ မီးတားတံတိုင္းမွာ ေလးေထာင့္မဟုတ္၊ အဝိုင္းျဖစ္သည္။ သီတာ ခုႏွစ္တန္၊ ေတာင္ရံ ခုႏွစ္ထပ္၊ အာလိန္ငါးဆင့္၊ ေစာင္းတန္းသုံးသြယ္ တို႔ျဖင့္ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ႏွင့္ စၾကာဝဠာ တည္ရွိပုံကို ရည္႐ြယ္ထားသည္မွာ ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ပင္ျဖစ္သည္။ အင္ဒိုခ်ိဳင္းနားျပည္နယ္၊ ဂ်ာဝါးကၽြန္းတြင္ ဘို႐ိုဗဒူေခၚ ေစတီေတာ္ႀကီးႏွင့္ ဤျမသိန္းတန္ ေစတီေတာ္ႀကီးတို႔သည္ ေလးေဒါင့္၊ အဝိုင္း သ႑ာန္မွလြဲ၍ တည္ေဆာက္ပုံ ရည္႐ြယ္ခ်က္ တူညီေၾကာင္း ကမၻာလွည့္ ဧည့္သည္ေတာ္မ်ားမွ မွတ္တမ္းရရွိသည္။

#ဆန္းျပားလွတဲ့ ရုပ္ၾကြပန္းပုလက္ရာမ်ားႏွင့္ ေရႊေက်ာင္း

တည္ေနရာက ေအာင္ေျမသာစံျမိဳ႕နယ္၊ ေဒါနဘြားရပ္ကြက္မွာပါ။ ေရႊေက်ာင္းအေရွ႕မွာ ဗုဒၶတကၠလိုလ္ၾကီး တစ္ခုရိွပါတယ္။ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ျမနန္းစံေက်ာင္ေရႊနန္းေတာ္ဝန္းထဲက မွန္နန္းေဆာင္ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္အရပ္မွာ နန္းေဆာင္တစ္ေဆာင္ ရိွခဲ့ပါတယ္။ မင္းတုန္းမင္း စံျမန္းရာအေဆာင္ဆိုပါ။ ၁၊ ၁၀၊ ၁၈၇၈မွာ မင္းတုန္းမင္းၾကီး နတ္ရြာစံေတာ့ ေနာက္တက္တဲ့မင္း ျဖစ္တဲ့ သီေပါမင္းက ဖခင္မင္းတုန္းမင္း နတ္ရြာစံခဲ့တဲ့ နန္းေဆာင္ရယ္၊ စႏုေဆာင္ရယ္ကို ၁၃ရက္ေန႔မွာ ျဖဳတ္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ၃၁၊ ၁၀၊ ၁၈၈၃ခုေရာက္မွ အခုေရႊေက်ာင္း ရိွေနတဲ့ေနရာမွာ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းအျဖစ္ ေျပာင္းလဲေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ ၁၉ရာစု ကုန္းေဘာင္ေခတ္က ျမန္မာမႈဗိသုကာလက္ရာေတြကို အစြမ္းကုန္ အသံုးျပဳထားျပီး ထိုေခတ္က ေငြဒဂၤါး တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းက်ပ္ ကုန္က်ခဲ့တယ္။ နန္းေတာ္ကေနလာတဲ့ေက်ာင္းမို႔လို႔

ေရႊနန္းေတာ္ေက်ာင္းလို႔ နာမည္ေပးေပမယ့္ ေက်ာင္းေတာ္အတြင္းအျပင္တစ္ခုလံုးကို ေရႊပိန္းခ်ထားတဲ့အတြက္ ေရႊေက်ာင္းလို႔ လူသိမ်ားလာတယ္။

ေရႊေက်ာင္းတစ္ခုလံုး အတြင္းအျပင္ ေနရာလပ္မက်န္ ဗိသုကာပညာရပ္ကို အခမ္းနားဆံုး အသံုးျပဳထားတယ္။ ျခဴပန္း၊ ျခဴႏြယ္၊ အေျပာက္အမြမ္း၊ ရုပ္လံုးရုပ္ၾကြ၊ နံရံကပ္ရုပ္ၾကြ၊ ဇာတ္ၾကီးဆယ္ဘြဲ႕ထြင္းရုပ္ၾကြေတြနဲ႔ ကိန္းၾကီးခမ္းၾကီး ႏိုင္လွတယ္။ တအံ့တၾသအျဖစ္ရဆံုးကေတာ့ ေက်ာင္းထဲက ကြန္းစင္တိုင္ေျခမွာ ထြင္းထားတဲ့ ဇာတ္ၾကီးဆယ္ဘြဲ႕ရုပ္ၾကြေတြပဲ။ တိုင္ေျခတစ္ခုစီမွာ ဇာတ္တစ္ခုစီ ထြင္းထားတာ။

* ပုဏၰားတို႔က ေဝႆႏၱရာမင္းၾကီးထံမွာ မဂၤလာဆင္ျဖဴ အလွဴခံဟန္၊ (အလယ္တိုင္ရဲ႕ ပထမအတန္း ညာဘက္ကပံု)
* ေဝႆႏၱရာမင္းၾကီးက ပုဏၰားေတြကို မဂၤလာဆင္ျဖဴေတာ္ အလွဴေပးလိုက္လို႔ ပုဏၰားေတြေပ်ာ္ျပီး ဆင္စီးသြားဟန္၊ (အလယ္တိုင္ရဲ႕ ပထမအတန္း ညာဘက္ ဒုတိယေျမာက္ပံု)
* မဂၤလာဆင္ျဖဴလွဴလိုက္လို႔ တိုင္းသူျပည္သားေတြ မေက်မနပ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ မင္းၾကီးက မိဖုရားနဲ႔ သားသမီးကို ျမင္းရထားေပၚတင္ျပီး ေတာသို႔ထြက္ဟန္၊ (အလယ္တိုင္ရဲ႕ ပထမအတန္း ဘယ္ဘယ္ပံု)
* ေတာထဲမွာ အစာရွာထြက္တဲ့ မိဖုရားကို နတ္သားသံုးပါးက ျခေသၤ့၊ က်ား၊ က်ားသစ္အသြင္ ဖန္တီးျပီး အိမ္အျပန္ေနာက္က်ေအာင္ ဟန္႔တားဟန္၊ (ဒုတိယအတန္း ညာဘက္ကပံု)
* သားနဲ႔သမီးကို အခိုင္းအေစအျဖစ္ အလွဴလာခံတဲ့ ပုဏၰားကို ေၾကကြဲစြာ လွဴဒါန္းလိုက္ဟန္၊ (ဒုတိယအတန္း ဘယ္ဘက္ကပံု)
စတဲ့ ဘုရားေလာင္းတို႔ က်င့္ၾကံရတဲ့ စြန္႔ျခင္းငါးပါးထဲက သား၊ သမီးရတနာကို စြန္႔ျခင္း ပါရီမီျဖည့္က်င့္ပံုကို ထြင္းထုထားတာကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။

#ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္ၾကီး

ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္ၾကီးလုိ႔ေခၚတဲ့အျပင္ ကုသိုလ္ေတာ္ဘုရားလုိ႔လညး္ေခၚၾကပါတယ္။ ေစတီရဲ႕ ေနာက္ထပ္ဘြဲ႕ေတာ္က ပဥၥမသဂၤါယနာတင္ မဟာေလာကမာရဇိန္ေစတီ တဲ့။ ကုသုိလ္ေတာ္ေစတီကို စျမင္ရတာက အုတ္တံတိုင္းျဖဴေတြရဲ႕ အေနာက္မွာရိွတဲ့ ထံုးျဖဴျဖဴေစတီအတန္းလိုက္ၾကီး။(ဓါတ္ပုံရုိက္လုိ႔သိပ္ေကာငး္၊ တစ္ခ်ိဳ႔ဆုိ Pre wedding အတြက္လာလာရိုက္ၾကတာ) ျပီးေတာ့မွ ေဆး ဝါ၊ နီ၊ စိမ္း ေတြနဲ႔ ခ်ယ္သထားတဲ့ မုခ္ျပသာဒ္တံခါးေပါက္ေတြ။ အလယ္မွာ ေရႊေရာင္တဝင္းဝင္းနဲ႔ ေစတီတစ္ဆူရိွျပီး အဲ့သည့္ေစတီကို ထံုးသဃၤန္းကပ္ထားတဲ့ ေစတီငယ္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာနဲ႔ ေလးဘက္ေလးတန္ကေန စတုရန္းသ႑ာန္ ဝန္းရံထားပံု တည္ထားတယ္။

ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္ၾကီးရဲ႕ စာမ်က္ႏွာေတြကို ထံုးျဖဴျဖဴေစတီငယ္ေတြထဲမွာ တစ္ရြက္ခ်င္းစီ ဌာပနာထည့္ထားျပီး စာရြက္အသားက ထူထဲလွတဲ့ စက်င္ေက်ာက္သားနဲ႔ပါ။ အဲ့စက်င္ေက်ာက္သားေပၚမွာ ဗုဒၶစာေပေတြကို ညီညာလွပစြာ ေက်ာက္ထပ္အကၡရာ တင္ထားပံုကို သံတိုင္ေတြၾကားကေန အေသးစိတ္ ေလ့လာၾကည့္ရႈႏိုင္တယ္။ ေက်ာက္စာခ်ပ္ စုစုေပါင္း ၇၃၀ခ်ပ္ရိွတယ္။ ေက်ာက္ခ်ပ္တစ္ခ်ပ္ခ်င္းစီမွာေရာ၊ ထံုးေစတီငယ္ တစ္ဆူခ်င္းစီမွာေရာ နံပါတ္စဥ္ေတြ တပ္ထားေတာ့ မေရာေတာ့ဘူးေပါ့။

#မဟာျမတ္မုနိမ်က္ႏွာသစ္

မနက္၅နာရီေလာက္ဆုိ မႏၱေလးမဟာျမတ္မုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရားမွာ မ်က္ႏွာသစ္ေတာ္ရွိတတ္ပါတယ္။ အဲ့ခ်ိန္ဆုိအလင္းေတာင္ ေကာင္းေကာင္း မထြက္ေသးေပမယ့္ဘုရားဖူးေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလး စည္ကားေနတတ္ပါတယ။္ မြန္ေလးတုိ႔ေရာက္သြားေတာ့  ရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ကို မ်က္ႏွာသစ္ေတာ္ေရ အေနနဲ႔ အသံုးျပဳထားတဲ့ အေမႊးနံ႔သာအရည္ေတြ ေဝေနပါျပီ။ မန္းေလးေရာက္ရင္ လညး္အဲလုိ၀င္ဖူးလုိ႔ရတယ္ဆုိတာေလးေျပာခ်င္ပါတယ္။

#မႏၱေလးေတာင္

မႏၱေလးေတာင္သည္ မႏၱေလးရဲ ႔ေျမာက္ဘက္မွာတည္ရွိျပီး ေစတီေပါငး္မ်ားစြာကုိတည္ထားပါတယ္။ ေတာင္ေျခကေနထုံးစံအတုိင္း

ကားနဲ႔တက္ပါတယ္။ ကားေသးနဲ႔လာမယ္ဆုိ စက္ေလွကားနားထိတက္လုိ႔ရေပမဲ့ ကားၾကီးဆုိရင္ေတာ့ ေတာင္ေျခကတည္းက

ကားေျပာင္းစီးဖုိ႔လုိပါတယ္။ လမး္ေဘး၀ဲယာမွာလညး္ အပြင့္ပြင့္ေနတဲ့ပန္းပင္ေတြဆုိတာ က်က်နနကုိစိုက္ထားလုိ႔။ မႏၱေလးေတာင္ေပၚမွာ

ဆုေတာင္းျပည့္ ဘုရားနဲ႔မွန္စီေရႊခ်တုိင္ၾကီးေတြကလညး္တင့္တယ္လွပါတယ္။ မႏၱေလးေတာင္ေပၚကေနဆုိရင္ နန္းျမိဳ ႔ရိုး၊ က်ံဳး၊ သုဓမၼာဇရပ္တန္း၊

ေက်ာက္ေတာ္ၾကီးဘုရား၊ ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္ၾကီး၊ အေနာက္ဘက္ကမ္းမွာရွိတ့ဲ မင္းကြန္းပုထိုးေတာ္ၾကီး နဲ႔ မႏၱေလးျမိဳ ႔ရႈခငး္ေတြကုိျမင္

ရပါတယ္။ မႏၱေလးေတာင္ကုိ ေလွကားနဲ႔တက္လုိ႔ရသလုိစက္ေလွကားနဲ႔လညး္တတ္လုိ႔ရပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ေျမႊၾကီး(၂)ေကာင္ဘုရားကုိလညး္

သြားဖူးလုိ႔ရပါေသးတယ္။ အဲ့ေျမြၾကီး(၂)ေကာင္က မၾကာခဏဆုေတာင္းျပည့္ဘုရားကုိလာေရာက္ဖူးေျမာ္ၾကျပီး သူတုိ႔ေသသြားတဲ့အခါ

ရုပ္ထုမ်ားလုပ္ကာ ဘုရားတည္ထားျခငး္ျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ တခ်ို႔ဆုိမန္းေလးေတာင္ေပၚမွာ ေနထြက္တာလညး္လာၾကည့္သလို ေန၀င္တာ

လည္းလာၾကည့္တဲ့သူေတြရွိပါတယ္။

#မႏၱေလးေတာင္ေပၚကဗ်ာဒိတ္ေပးဘုရားၾကီး

မြန္ေလးတုိ႔လညး္ဘုရားကုိလွည့္ပတ္ၾကည့္ရႈရင္း ဗ်ာဒိတ္ေပးဘုရားၾကီးနားကိုေရာက္လာပါတယ္။ အဲ့မွာဘီလူးမတစ္ေယာက္ကရင္သားကုိ

ဆက္ကပ္တဲ့ပုံကုိလွမ္းျမင္လုိက္ေတာ့စိတ္ထဲမွာ အရမ္းသိခ်င္သြားမိပါတယ္။ရွင္းျပစာမ်ားကပ္ထားေလမလားလုိ႔ဟိုဟုိဒီဒီရွာၾကည့္ပါေသးတယ္။

မေတြ႔ပါ။ အဲဒါနဲ႔ေငးၾကည့္ေနတုန္းအဘတစ္ေယာက္ေရာက္လာျပီးသူရွင္းျပမယ္ဆုိေတာ့ တအား၀မး္သာသြားတာေပ့ါ။

ေဂါတမဘုရားရွင္လက္ထပ္တုန္းကဒီေတာင္ေပၚမွာ ဘီလူးေမာင္ႏွမ ၅ေယာက္ ရွိခဲ့သတဲ့။ ေမာင္ ၄ေယာက္နဲ႔ ႏွမတစ္ေယာက္နဲ့တဲ့။ ျမတ္စြာဘုရား

ဒီေတာင္ကုိေဒသစာရီၾကြခ်ီလာေတာ့ စႏၵမုခီဘီလူးမက ဘုရားရွင္ကုိၾကည္ညိႈလုိ႔ဆုိျပီး သူ႔ရင္သားကုိျဖတ္ျပီး လွဴတယ္တဲ့။ အဲ့ခါျမတ္စြာဘုရားကျပဳံ း

ေတာ္မူလုိ႔ ညီေတာ္အာနႏၵာက ေမးေလွ်ာက္ေတာ့ ငါဘုရား သာသနာ၂၄၀၀ ေရာက္ရင္ ဒီဘီလူးမဟာ ဒီေနရာမွာျမိဳ ႔တည္ျပီး မင္းလုပ္အုပ္ခ်ဳပ္လိမ့္

မယ္။ သာသနာေတာ္ၾကီး ပြင့္လင္းေအာင္လည္း ေဆာင္ရြက္မယ္ ့သာသနာျပဳမငး္ျဖစ္လာလိမ့္မယ္ လုိ႔ဗာ်ဒိတ္ေပးခဲ့တာ တကယ္လညး္ဗ်ာဒိတ္ေပး

ဘုရားဆုိတာကုိ မငး္တုနး္မငး္ၾကီး လက္ထပ္ကတည္ထားခဲ့ပါတယ္တဲ့။ ကုိယ္လညး္ေငြလွဴျပီး မႏၱေလးေတာင္ကေနျပန္ဆင္းခဲ့ေတာ့တယ္။

#အမရပူရ

အမရပူရ ၿမိဳ႕ေလးကေတာ့ မႏၲေေလး ၿမိဳ႕မွ ေတာင္ဘက္၁၁ ကီလုိမီတာ အကြာတြင္ ရွိတာပါ။ မႏၲေလးကေနအေနာက္ဖက္ စစ္ကိုင္းတိုင္းကိုသြားတဲ့လမ္း အျဖစ္သာမက ရန္ကုန္ – မႏၲေလး အမွတ္(၂)လမ္းမႀကီး နဲ႕ပါ ခ်ိတ္ဆက္ထားပါတယ္။ မႏၱေလး ၿမိဳ႔မွ ဆုိင္ ကယ္နဲ႔ သြားရနာရီ၀က္ထက္ပုိမေမာင္းရပါဘူး။ ဦးပိန္တံတား ဟာ ၁.၂ ကီလုိမိတာ ရွည္ၿပီး ကမာၱအရွည္ဆံုး ကြ်န္းသစ္တံတား ၿဖစ္ပါတယ္။ သကၠရာဇ္ ၁၂၁၁ ခုႏွစ္ ပုဂံမင္းလက္ထက္ အမရပူရျမိဳ႔၀န္ ဘုိဆင္ပ္၏ ျမိဳ႔စာေရး ဦးပိန္တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ေၾကာင့္ ဦးပိန္တံတားလုိ႔အမည္တြင္ျခငး္ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးပိန္တံတားကုိသြား

တဲ့လမ္းတစ္ေလွ်ာက္မွာလညး္ ခ်ည္ထည္ဆုိင္ေလးေတြေကာ၊ အမွတ္တရပစၥည္းေတြေရာငး္တဲ့ဆုိင္ေတြေရာ၊ ရိုးရာ ေကာက္ညွင္းေပါင္း ႏွင့္အ ေႀကာ္စံု၊ငါးေၾကာ္၊ပုဇြန္ေၾကာ္၊ ေၿပာင္းဖူးေက်ာ္ ၊လက္ဖက္သုတ္၊အသုတ္စံု နဲ႔ေဖ်ာ္ရည္ဆုိင္ေတြဆုိတာ

အားၾကီးပါပဲ။ ကုိယ္သိပ္ၾကိဳက္ရတဲ့ေရခဲေသတၱာကပ္တာေလးေတြက

လညး္ အမ်ိဳးကုိစုံေရာ။ အမရပူရေခၚ ေတာင္ၿမိဳ႕ က လြန္းရာေက်ာ္ ပိုးႀကီး ခ်ိတ္ ေတြဟာ ကမၻာသိ ျမန္မာ့ ႐ိုးရာ ယဥ္ေက်းမႈ ပြဲေန ပြဲထုိင္ ၀တ္စံု ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုးၾကီးခ်ိတ္ အထည္မ်ားမွာ အဆင္ႏွင့္ အရည္ေအသြး လ္ရကာေအပၚ မူတည္ၿပီး ေစ်းႏႈန္း က်ပ္ေသာင္းဂဏန္းမွ သိန္းဂဏန္းအထိ ရွိပါတယ္။ ရန္ကုန္ ေစ်းကြက္တြင္ ေရာင္းခ်ေေနသာ ပိုးထည္ႏွင့္ ပိုးခ်ိတ္ထည္မ်ားကို မႏၱေလး၊ အမရပူရ၊ မံုရြာႏွင့္ ေဒသမ်ားမွ တုိ္ရကိုက္မွာယူ ေရာင္းခ်ၾကတယ္လုိ႔သိရပါတယ္။ ေတာင္သမန္အငး္ဆိုတာလညး္ ေရေတြဆုိတာေဖြးေနတာ။

ဒါေၾကာင့္လညး္ မႏၱေလးေရာက္ရင္ အမရပူရက စံျပေနရာတစ္ခုအၿဖစ္ သတ္မွတ္ျပီး ႏိုင္ငံျခား သားမ်ား ၊ ကမၻာလႇည့္ ခရီးသြားမ်ား မ်က္စိက်စရာေနရာျဖစ္ေနေတာ့တာေပါ့။ ျပီးေတာ့ အမရပူရၿမိဳ႕နယ္ ရႇိ  သာသနာ့ပ်ိဳးခင္း ပရိယတၱိစာ သင္ တုိက္ႀကီး ၿဖစ္တဲ့ မဟာဂႏၶာ႐ံု ေက်ာင္းတိုက္ကလညး္နာမည္ေက်ာ္ၾကားျပီး ေက်ာင္းတုိက္ ရဲ ႔ဖြဲ႕စည္းပံုစနစ္က်မႈ၊ စည္းကမ္း လိုက္နာ မႈ နဲ႔ ေက်ာင္းတိုက္ကို စတင္ တည္ေထာင္တဲ့ဆရာေတာ္ အရွင္ဇင္နကာဘိ၀ံသ၏ ဂုဏ္သတင္း တုိ႔ ေၾကာင့္  ေက်ာင္းတိုက္ကို.ေန.စဥ္ႏိုင္ငံၿခားသားဦးေရပွ်မ္းမွ် ၅၀ေက်ာ္ လာေရာက္ ေလ့့လာ ၾက ေလ့ ရွိပါ တယ္။

#အင္း၀

အငး္၀ကုိ မႏၱေလးမွ ကိုယ္ပိုင္ကားနဲ႔ သြားမယ္ဆုိ ၁ နာရီ ေက်ာ္ေက်ာ္ ေမာင္းရပါတယ္။ ေလွဆိပ္ေရာက္ေတာ့ ေလွကုိ (၁၀)မိနစ္ထပ္စီးပါတယ္။အင္း၀ေလွဆိပ္ေရာက္ေတာ့ ျမင္းလွည္းေလးနဲ႔ အင္း၀ၿမိဳ႕ေဟာင္း အနွံ႔ လုိက္လံ ၾကည့္ရႈ႔ပါတယ္။

အင္း၀ေနျပည္ေတာ္သမိုင္း ေျခရာမ်ား

အင္း၀ၿမိဳ႕ေဟာင္းသည္ ေအဒီ 1364 မွ 1840 အထိ နွစ္ေပါင္း ( ၄၀၀ ) ခန္႔ ၄ ႀကိမ္တုိင္တိုင္ မင္းေနျပည္ ျဖစ္ခဲ့ေသာ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။
ၿဗိတိသ်ွတို႔ တိုက္ခိုက္ သိမ္းယူျခင္း မျပဳမီက ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပည္ပက Ava အင္း၀ ဟုသာ ေခၚေ၀ၚသုံးစြဲခဲ့ၾကသည္။
၁၃၆၄ ခုႏွစ္ ရွမ္းလူမ်ိဳးတုိ႔ တုိက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ စစ္ကိုင္းေနျပည္ေတာ္ ပ်က္စီးသြားေသာအခါ သတိုးမင္းဖ်ား ( ၁၃၆၄ – ၁၃၆၈ ) က အင္း၀တြင္ မင္းေနျပည္ေတာ္ တည္ေထာင္ကာ ၿမိဳ႕ေတာ္ကုိ ရတနာပူရ ဟု သမုတ္ခဲ့သည္။

၁၅၂၇ ခုႏွစ္ ေရႊနန္းေၾကာ့ရွင္ ( ၁၅၀၂- ၁၅၂၇ ) ကို ရွမ္းသိုဟန္ဘြားက လုပ္ႀကံခဲ့သည္မွ စ၍ အင္း၀ကုိ ရွမ္းမင္းတုိ႔ အုပ္စိုးခဲ့ၾကသည္။
၁၅၅၅ တြင္ ဟံသာ၀တီ ဆင္ျဖဴမ်ားရွင္ ( ၁၅၅၁- ၈၁ ) က အင္း၀ကို တိုက္ခိုက္ ေအာင္ျမင္ၿပီး အင္း၀တြင္ ဘုရင္ခံထား အုပ္ခ်ဳပ္ေစခဲ့ျပန္သည္။
၁၅၉၃ တြင္ အင္း၀ဘုရင္ခံ မင္းရဲေက်ာ္စြာဟံသာ၀တီ သို႔ စုန္ရာတြင္ ၿမိဳ႔အျဖစ္မွ ရပ္စဲခဲ့သည္။

၁၅၉၉ တြင္ ဟံသာ၀တီ ဆင္ျဖဴမ်ားရွင္၏ သားေတာ္တစ္ပါးျဖစ္ေသာ ေညာင္ရမ္းမင္းသား ( ၁၅၉၉ – ၁၆၀၅ ) အင္း၀ေနျပည္ေတာ္

ကုိ ျပန္လည္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကို အေရွ႕ အေနာက္ႏွင့္ ေတာင္အရပ္တုိ႔သို႔ တုိးခ်ဲ႕ခဲ့သည္။ ရတနာပူရ အမည္ကို ဖ်က္ကာ

ေရႊ၀ၿမိဳ႕ႀကီးဟု သမုတ္ခဲ့ျပန္သည္။ ၁၇၅၂ ခုနွစ္တြင္ မြန္တို႔က အင္း၀ကို တိုက္ခိုက္ ေအာင္ျမင္သိမ္းပိုက္ျပန္သည္။ ကုန္းေဘာင္

မင္းဆက္မွ တတိယမင္းဆက္ျဖစ္ေသာ ဆင္ျဖဴရွင္ ေျမဒူးမင္း ( ၁၇၆၃- ၁၇၇၆ ) က ၁၇၆၅ တြင္ ရတနာပူရ ( အင္း၀ ) မင္းေနျပည္ေတာ္အသစ္ကုိ တတိယအႀကိမ္ တည္ခဲ့ျပန္သည္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား ( ၁၇၈၂- ၁၈၁၉ ) နန္းတက္ၿပီး ၁၇၈၃ တြင္ အမရပူရ ေနျပည္ေတာ္သစ္ကုိ တည္ေထာင္ခဲ့ရာ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္ ပ်က္သုဥ္းခဲ့ရျပန္သည္။

ဘုိးေတာ္ဘုရားကို ဆက္ခံသူ ဘႀကီးေတာ္ ( ၁၈၁၉-၁၈၃၇ ) က ၁၈၂၁ ခုႏွစ္တြင္ အင္း၀သို႔ မင္းေနျပ ည္ေတာ္ ျပန္လည္ေျပာင္းေရႊ႕ခဲ့သည္။
သာယာ၀တီမင္း ( ၁၈၃၇- ၁၈၄၆ ) က ၁၈၄၀ ခုႏွစ္တြင္ အမရပူရ သို႔ ေနျပည္ေတာ္ ေျပာင္းေရႊ႕သည္မွ စ၍ အင္း၀ၿမိဳ႕ေဟာင္းသည္ အၿပီးတိုင္ ေနျပည္ေတာ္အျဖစ္မွ ရပ္စဲခဲ့သည္။

သတိုးမင္းဖ်ား၊ ေညာင္ရမ္းမင္းသား၊ ဆင္ျဖဴရွင္ေျမဒူးမင္း၊ ဘႀကီးေတာ္ မင္းတို႔သည္ အင္း၀ကုိ ျပန္လည္တည္ ေထာင္ေသာ ရွင္ဘုရင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

#နန္းမေတာ္ မယ္ႏု ေျခရာမ်ား (၀ါ) မယ္ႏုအုတ္ေက်ာင္း

မယ္ႏု အုတ္ေက်ာင္း လုိ႔ ထင္ရွားတဲ့ မဟာေအာင္ေျမဘုံစံ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးကို ၁၈၂၂ ခုနွစ္တြင္ဘႀကီးေတာ္မင္းတရားႀကီးရဲ႕မိဖုရားေခါင္

ႀကီးျဖစ္တဲ့မယ္ႏုက ေညာင္ကန္ဆရာေတာ္ ဦးပို အား တင္လွဴပူေဇာ္ခဲ့့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ဆရာေတာ္ ဦးပုိ ပ်ံလြန္ေတာ္မူေသာအခါ ဆရာေတာ္ ဦးဗုဓ္ အား ထပ္မံ လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။၁၈၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ျပင္းထန္ေသာ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ ပ်က္စီးခဲ့ေသာ္လည္း နန္းမေတာ္ မယ္ႏု ရဲ ႔ သမီးျဖစ္၊ မင္းတုန္းမင္းႀကီး၏ မိဖုရားလည္းျဖစ္ေသာ ဆင္ျဖဴမရွင္ မိဖုရားက ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခဲ့ပါတယ္။

မဟာေအာင္ေျပဘုံစံေက်ာင္း ( မယ္နုအုတ္ေက်ာင္း ) သည္ေဇတ၀န္ေဆာင္နဲ႔ ျပသာဒ္ေဆာင္ပါ၀င္ေသာသစ္သားဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းနဲ႔ သ႑ာန္တူေအာင္ တည္ေဆာက္ထားၿပီး လက္ရာေျမာက္တဲ့ ကုန္းေဘာင္ ေခတ္ေႏွာင္း ပန္းရံ ပန္းပု ပန္းတေမာ့ စတဲ့ ျမန္မာ့ ဗိသုကာ လက္ရာမ်ားျဖင့္ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေနပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ( ၁၈၉ ) နွစ္ ၾကာခဲ့ၿပီျဖစ္တဲ့ နန္းမေတာ္ မယ္ႏု အုတ္ေက်ာင္းပါ
ေအာက္ထပ္မွာ ေျမေအာက္ လႈိဏ္ေခါင္းေတြ မေရတြက္ႏိုင္ေအာင္ မ်ားပါတယ္၊ အတြင္းထဲ လိုက္လံ ႀကည့္ရႈခ်င္ရင္ ဓာတ္မီး ပါမွ အဆင္ေျပပါမယ္၊။အျခားေနရာေတြမွာ ျမင္ေတြ႕ရဖို႔ ခဲယဥ္းတဲ့ ကြ်န္းသား ေရနံေခ်း သုတ္ တံခါးမ်ား လည္းရိွပါတယ္။

အေပၚထပ္က လႈိဏ္ေတြမွာေတာ့ ပုဂံေခတ္ကပုံစံ လက္ရာ ဆင္းတုေတြလဲ ဖူးေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ရုိးစင္းတဲ့ကြ်န္းသားတံခါးေတြကိုလဲ ေတြ႕ရခဲပါတယ္။

အတိတ္ တစ္ခ်ိန္က ရွင္ဘုရင္ အခ်စ္ေတာ္ မိဖုရားျဖစ္ခဲ့စဥ္ အင္း၀တနုိင္ငံလုံး ႏု ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုေတာင္ ျပည္သူမ်ား သုံးစြဲခြင္ ့မရွိခဲ့ပါဘူး တဲ့၊ ႏုႏုထြဋ္ထြဋ္ ဆိုတဲ့ စကားလုံးအစား အိအိထြဋ္ထြဋ္ လို႔သာ သုံးႏႈံးရမယ္ လို႔ ၾကားသိဖူးခဲ့တယ္၊

အဲဒီေလာက္အထိ အတၱႀကီးမား မာနခက္ထန္ကာ ၾသဇာအာဏာ ႀကီးမားခဲ့တဲ့ မိဖုရားဟာ တေန႔မွာေတာ့ မိမိရဲ႕ မာနေတြေၾကာင့္ပဲ ရွင္ဘုရင္ရဲ႕ အမ်က္ေတာ္ရွကာ ေသဒဏ္ေပးခံခဲ့ရတယ္၊ ဒီအခါ ဘယ္သူမွ မရႈႏိုင္ မကယ္ႏိုင္ ျဖစ္ေနဆဲ ဘုရင္ ကိုးကြယ္ခံ စာတတ္ေပတတ္ က်မ္းျပဳဆရာေတာ္ႀကီး ဦးဗုဓ္ ထံ သြားကာ တပည့္ေတာ္မကို ကယ္ေတာ္မူပါအုံးဘုရား လုိ႔ အသနားခံရတယ္၊ အဲဒီအခါ ဆရာေတာ္ႀကီးက –
“ မိႏု ၀ဋ္ေၾကြးရွိက ဆပ္ရလိမ့္မယ္ ” လို႔ ျပန္ေျပာလိုက္သတဲ့။ ဆုိလိုတာက ၀ဋ္ေၾကြးပါခဲ့လ်င္ မလြတ္ႏိုင္ဘူး ဆုိတဲ့ သေဘာပါ။

မာန ဆုိတဲ့ သေဘာက —

ရုပ္ေခ်ာလြန္းရင္လဲ မာနတတ္တတ္တယ္၊
ပိုက္ဆံ ခ်မ္းသာလြန္းရင္လဲ မာနတတ္တတ္တယ္၊
ရာထူး အာဏာ ၾသဇာေၾကာင့္လဲ မာနတတ္တတ္တယ္၊
တတ္ထားတဲ့ ပညာေတြေၾကာင့္လဲ မာနတတ္တတ္တယ္ လို႔ ျမတ္ဗုဒၶက ေဟာထားခဲ့တယ္ မဟုတ္လား ………

ေနာက္ဆုံးေတာ့လဲ မာလြန္းရင္ န တတ္တယ္ ဆုိတဲ့ ေရွးစကားအရ အတိတ္တခ်ိန္က အင္း၀တနိုင္ငံလုံးကို ျခယ္လွယ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ မိဖုရားမယ္ႏု ဟာ ေသဒဏ္က မလြတ္ႏိုင္ပဲ ဘ၀ဆုံးသြားရရွာတယ္ ..ေၾကာက္စရာ သတိထားစရာ .. မာနေတြ ေဒါသေတြ အတၱေတြ .. သံေ၀ဂ ယူစရာေတြနဲ႔ ျပည္ႏွက္ေနခဲ့တဲ့ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္ေဟာင္းေလးပါ။

#ဗားကရာ ေက်ာင္း

သူလည္းအင္း၀ျမိဳ ႔ထဲမွာရွိတာပါ။ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား အမ်ားဆံုး လာေရာက္ ေလ့လာၾကတဲ့ ဗားကရာ ေက်ာင္းတုိက္ဟာ အင္းဝၿမိဳ႕ေဟာင္း စည္တိုပံု ၿမိဳ႕႐ိုးရဲ႕အျပင္ဘက္ တတိယၿမိဳ႕႐ိုးအတြင္းေလာကသရဖူ ဘုရားႀကီးရဲ႕ ေတာင္ဘက္မွာ တည္ရိွပါတယ္။ ဘႀကီးေတာ္ဘုရား လက္ထက္ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၉၆ ခုႏွစ္ စတုတၴအင္းဝၿမိဳ႕တည္ခဲ့တဲ့ႏွစ္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ေက်ာင္းတိုက္ျဖစ္ပါတယ္။

ယခုအခါမွာ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား အမ်ားဆံုး လာေရာက္ ေလ့လာၾကတဲ့ေနရာတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ သစ္သားကြၽန္းတိုင္ေပါင္း ၂၆၇လံုးျဖင့္ တည္ေဆာက္ထား တာကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အႀကီးဆံုးကြၽန္းတုိင္ရဲ႕ လံုးပတ္က ကိုးေပရိွၿပီး အျမင့္ေပ ၆ဝရိွပါ တယ္။ ဗားကရာေက်ာင္းတုိက္ရဲ႕ အက်ယ္အဝန္းက အလ်ား ၁၈၈ ေပ၊ အနံ ၁ဝ၃ေပ တည္ရိွတဲ့ သစ္သားေက်ာင္းႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္မွာ ျမင္ေတြ႕ႏိုင္ရန္ အလြန္ရွားပါးတဲ့ ေရွးေဟာင္းဗိသု ကာလက္ရာ၊ ပန္းပုလက္ရာ၊ အႏု ပညာအေမြအႏွစ္မ်ားကို ေတြ႕ရိွ ႏိုင္ပါတယ္။ ထို႔ျပင္ ၾကမ္းခင္း ေဇာင္းမ်ားတြင္လည္း အေသးစိတ္ ဗိသုကာလက္ရာမ်ားျဖင့္ ထံုမႊမ္း ျခယ္သထားသည္ကိုလည္း ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ျပာသာဒ္ေဆာင္

တြင္ ကိႏၷရာ႐ုပ္တုမ်ား၊ ပြတ္လံုး မ်ား၊ နတ္႐ုပ္မ်ားျဖင့္ တန္ဆာဆင္ ထားသလို အတြင္းေဆာင္လက္ ရန္းမ်ားကို ေဒါင္း႐ုပ္မ်ား၊ ပြတ္လံုး မ်ားျဖင့္တန္ဆာဆင္ထားပါတယ္။ ဒါ့ျပင္ လက္ရန္းထိပ္ပိုင္းမ်ားကို လည္း ျခေသၤ့ကိုယ္ထည္၊ ဘီလူး ေခါင္းပံုမ်ား၊႐ုပ္တုမ်ားျဖင့္ တန္ဆာ ဆင္ထားပါတယ္။ အႏုစိတ္ ဗိသုကာလက္ရာမ်ားကို ေတြ႕ျမင္ လိုရင္ျဖင့္ ဗားကရာေက်ာင္းတိုက္သို႔ သြားေရာက္ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

#စားၾကမယ္

မႏၱေလးမွာေတာ့ နာမည္ၾကီး Ko’s Kitchenနဲ႔ ေဒါင္းလန္းၾကီး ဆုိင္မွာ၀င္စားခဲ့ပါတယ္ အရမး္လညး္စားေကာင္းပါတယ္။

ေနာက္လညး္ခရီးေတြသြားဖုိ႔ရွိပါေသးတယ္..ထပ္ေရးပါဦးမယ္…ဆက္လက္ဖတ္ရႈေပးပါဦးေနာ္…

Shar Thet Man

About Shar Thet Man

Shar Thet Man has written 195 post in this Website..